خبرنامه دانشجویان ایران

درحالیکه یکی از اصول اصلی روزنامه‌نگاری حرفه‌ای توجه به اتفاقات واقعی، عینی بودن اخبار منتشره و برجسته‌نکردن اتفاقات حاشیه‌ای به جای متن و مهم تر از همه صداقت در انتشار اخبار است، رسانه‌های متعلق یا نزدیک به غرب، در تحریفی آشکار، شعارهای چند ده نفری دیروز استادیوم آزادی در حمایت از میرحسین موسوی را به خبر اصلی خود تبدیل کردند.

جلوتر از همه، رسانه بی.بی.سی فارسی در مهم‌ترین بخش خبری‌ خود، عنوان اول خبرهای بااهمیت را به شعارهای یاحسین میرحسین عده‌ای که از روی تصاویر پخش شده در این رسانه تعداد آن‌ها حداکثر به چهل الی پنجاه نفر می‌رسید اختصاص داد. متن خبری که رسانه وزارت خارجه انگلستان پخش کرد با این مضمون شروع می‌شد که "شعارهای یاحسین میرحسین، این بار در ورزشگاه آزادی".

جالب آن  که بی.بی.سی که کل خبر خود را بر اساس یک فیلم کوتاه تنظیم کرده بود و مستند دیگری برای ادعایش نداشت، برای پوشاندن این نقیصه به تصاویر آرشیوی خود متوسل شد و با یادآوری اتفاقات گذشته انتخابات از ابتدا تا کنون سعی کرد خبر خود را درست و مهم جلوه دهد. نکته دیگری که این رسانه و رسانه‌های دیگر جریان غرب به آن متوسل شدند، چسباندن شعارهای تماشاگران معترض به تکراری تساوی دو تیم بزرگ پایتخت به شعارهای عده معدودی بود که در تصاویر بی.بی.سی نشان داده شد.

گفتنی‌ست، در انتهای بازی عده‌ زیادی از تماشاگران به تکرار نتیجه تساوی دربی اعتراض کردند و با سردادن شعارهایی در مورد تبانی احتمالی، بر سیاسی نشدن فوتبال تاکید کردند. اما در حالیکه اکثریت قریب به اتفاق حاضرین در ورزشگاه خواستار سیاسی نشدن بازی شدند، اما رسانه‌های وابسته تلاش کردند این شعار را نیز به شعارهای کاملا سیاسی حامیان موسوی مربوط کنند.

به نظر می‌رسد، رسانه‌ای که وزارت خارجه انگلستان بودجه آن را تامین می‌کند و شعار خود را "خبر و فراتر از خبر" اعلام کرده است، این بار نیز به شیوه معمول خود، در میان اخبار واقعی خبری دندان‌گیر برای تفرقه‌افکنی و ادامه خط آشوب پیدا نکرده و به قول خود به "فراتر از خبر" متوسل شده است! فراتر از خبری که به مانند معمول در جعل، تحریف و اغراق اخبار تبلور پیدا کرد.

در اینجا توجه بینندگان الف را به فنونی جلب می‌کنیم که رسانه بی.بی.سی معمولا در تمام اخبار مربوط به ایران به کار می‌برد. این فنون بخشی از یادداشتی است که الف سال‌ها پیش منتشر کرده بود و اینک در عملکرد بی.بی.سی به وضوح مشاهده می‌شود.

تاكتيك ماساژ و پیچش پيام Spinning The Message

انواع بي‏شماري از فريب در انبوه داده‌ها و اطلاعات و دانشي كه هر روز از كارخانه كار فكري پروپاگاندا به بيرون جريان مي‌يابد، ديده شده است كه به ماساژ پيام معروف است. تاكتيك حذف، تاكتيك كلي‌بافي، تاكتيك زمان‌بندي، تاكتيك قطره‌چكاني، تاكتيك موجي، تاكتيك تبخير و تاكتيك تبخير از جمله تاكتيك‌هاي ماساژ پيام به شمار مي‌آيند.

تحريف Disortion

يكي از رايجترين شيوه‌هاي پوشش‌خبري، تغيير متن پيام به شيوه‌هاي مختلف از طريق دستكاري خبر است. در مسئله تحريف سه پديده به چشم مي‌خورد كه عبارتند از: تعديل، شاخ و برگ دادن و جذب. يك خبر در حين انتقال از شخصي به شخص ديگر به تدريج كوچكتر از گذشته، قابل فهم‌تر و از نظر بازگو كردن، ساده‌تر مي‌شود. در حين فرايند انتقال متوالي بسياري از جزييات اصلي خبر كم‌كم تعديل مي‌شوند، تجربه‌هايي كه در مورد تحريف انجام شده است، نشان مي‌دهد كه بسياري از جزييات موجود در ابتداي زنجيره انتقال به‌شدت حذف مي‌شوند. هر بار كه خبر تحريف‌شده نقل مي‌شود، ميزان جزييات، هرچند با كندي، كاهش مي‌يابد.

اغراق

عوامل تبليغاتي با بهره‌گيري از اين شيوه دست به پخش مطالب مبالغه‌آميز مي‌زنند. آنها سعي مي‌كنند مطالب كوچك را بسيار بزرگتر از آنچه وجود دارد جلوه دهند و همچنين قادرند از مطالب بزرگ به شكلي ضعيف و در زمان، مكان و جايگاهي كه به چشم نمي‌آيد ، بهره‌برداري كند .

برجسته‌سازي، بزرگ‌نمايي

برجسته‌سازي زماني اتفاق مي‌افتد كه بتوانيد با تسطيح، عناصر حاشيه‌اي خبر را حذف و با مبالغه‌اي كه در خبر انجام مي‌دهيد، آن را درحد معقول بزرگ جلوه ‌دهيد.

تاكتيك كلي‌بافي Generality  Tactic

تاكتيك كلي‌بافي تاكتيكي است كه در آن جزئياتي كه ممكن است مخالفت اداري يا سياسي را برانگيزد را با لعابي از مطالب غيرواقعي مي‌پوشانند . در پخش اين تاكتيك سعي مي‌شود بدون توجه به مسايل اصلي و عميق در خبر و بدون ريشه‌يابي به موضوعي كه منعكس مي شود به حواشي آن پرداخته شده ، به خبر لعاب بزنند و شاخ و برگ آن را اضافه كنند و خواننده را در سطح نگه ‌دارد . و توجه وي را كمتر معطوف به عمق مطالب نمايند . اين تاكتيك بيشتر در پخش بيانيه‌هاي وزارت امور خارجه و يا دستگاه ديپلماسي خارجي كشورها مورد استفاده قرار مي‌گيرد ، كه در آنها از شيوه بي‌حس‌سازي مغزي استفاده شده است .

افزايش قابليت تصديق خبر از طريق چيدن خبر ساختگي و نادرست  درميان چند خبر درست To  Take  The  News  Out  of  Its  Proper  Context

اين از خصوصيات مستمر چند رسانه مانند بي.بي.سي است كه همواره از اين شگرد استفاده كرده‌اند. در اين شيوه، نظر مخاطبان به اخباري كاملا صحيح جلب مي‌شود و پس از ايجاد اطمينان اوليه نسبت به اين منبع ، يك خبر نادرست اعلام و القاء مي‌شود .يك تحليل‌گر حرفه‌اي مي‌تواند اخباري كه براي مخالفان خود داراي هويت درست و مشخص‌شده است ، به گونه‌اي با اخبار نادرست آميخته كند كه نهايتا نظر خود را در قالب تحليل و تفسير مورد نظر خود القا نمايد .

استفاده از دوخبر واقعي براي طرح يك‌خبرساختگي
To  use  Two Factual  News  Items In  Order  To  Legitimize A  False  News

ارتباط بخشيدن بين دو واقعه ، نتيجه‌گيري غلط و غيرواقعي از آن ، از شيوه‌هاي ديگر در مطبوعات و خبرگزاري‌ها و راديوها به شمار مي‌رود . مثلا راديو بی.بی.سی اعلام مي‌كند كه دو هيات سياسي از آمريكا و ايران همزمان در سوريه با مقامات سوري ديدار و گفت‌وگو كردند . در اين پيام هدف اصلي، القاء خبر ارتباط بين اين دو هيات سياسي در سوريه و تضعيف دولت جمهوري اسلامي است

تفرقه

شايد بتوان تفرقه را يكي از مؤلفه‌هاي عوامل قبلي دانست كه با استفاده از آنها عامل تبليغاتي سعي مي‌كند بين جامعه مخاطبان خود با مرزبندي و جناح‌بندي‌هايي كه در اكثريت موارد كاذب هم مي‌باشد ، مطالبي را پخش كند تا پتانسيل‌ها و توان آنها را كاهش دهد .

تظاهر به بی طرفی

بسیاری از رسانه‌های خبری برای القای بی طرفی خود به مخاطبان و در نتیجه جلب اعتماد آنان، از تاکتیک تظاهر به بی طرفی استفاده می‌کنند. در این تاکتیک، سخنان و دیدگاه‌های مخالفان به اشکال مختلف نظیر گزارش، مصاحبه و خبر منعکس می‌شود. رسانه به دلیل اتخاذ یک موضع بی طرف، اعتبار بیشتری در میان مخاطبان خود کسب می‌کند. همچنین رسانه با حفظ پوشش بی طرفی، می‌تواند پیام‌های خود را به آسانی به مخاطب القا کند و اهداف مورد نظر خود را تامین سازد. در این اصل، ضمن اظهار بی طرفی وحفظ احترام مخالفان، اقدام به پخش سخنان و نظرات مخالفان می‌کنند و به دنبال آن، مطالب خود را القا می‌کنند. در واقع با پوشش خبری به شکل بی‌طرفانه و به طور مودبانه، سعی می‌شود حمایت‌های لازم و یا تخریب‌هایی در راستای اهداف مورد نظر اعمال شود.

«گاهی برای تخریب سوژه مورد نظر، در ابتدا مواضع بی‌طرفانه‌ای نسبت به آن اتخاذ می‌شود؛ به طوری که دیگران تصور می‌کنند در این جریان نوعی حفظ احترام برای مخالفان و نوعی بی طرفی وجود دارد؛ در حالی که با پوشش بی طرفی به طور مودبانه، مطالب مورد نظر خود را القا می‌کنند. در یک انگاره کلی، سعی می‌شود یک دیدگاه از دو جنبه مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و نظرات مثبت و منفی در خصوص آن مطرح شود. در یک برخورد کلان، موضع گیری از قبل مشخص شده، زمان‌های طلایی و نکاتی که مد نظر تهیه کننده است، در اختیار جریانی خاص قرار می گیرد. نقطه آغاز و یا تیتر و مقدمه یک موضوع، نقطه پایانی و جمع بندی و نتیجه گیری موضوع و همچنین نکاتی که توسط گوینده مورد تاکید قرار می‌گیرد، از جمله زمان‌های طلایی هستند که جایگاه ویژه ای بر تاثیر گذاری در ذهن مخاطب ایجاد می کند» (سلطانی فر، 1382، ص46).

پاره‌حقيقت‌گويي To release a part of truth

گاهي حادثه، خبر يا سخني مطرح مي‌شود كه از نظر منبع، محتواي پيام، مجموعه‌اي به هم پيوسته و مرتب است كه اگر بخشي از آن نقل و بخشي نقل نشود، جهت و نتيجه پيام منحرف خواهد شد . اين از رويه‌هاي رايج مطبوعات است كه معمولا متناسب با جايگاه و جناح سياسي كه به آن متمايل هستند، بخشي از خبر نقل و بخشي را نقل نمي‌كنند. اين شيوه به‌خصوص در انتشار نظرات رهبران سياسي متداول است. استفاده از تيترهاي اصلي روزنامه‌ها ، مطابق با ميل و سليقه آن روزنامه از نمونه‌هاي بارز پاره‌حقيقت‌گويي است.

تاكتيك شايعه Rumour

شايعه در جايي ايجاد مي‌شود كه خبر نباشد و يا خبر از منابع موثق منتشر نگردد. از جمله اولين عناصري كه در بحث شايعه مطرح مي‌باشند ، موضوع ، مكان و زمان شايعه است. يك شايعه‌ساز ماهر به‌خوبي مي‌داند كه شايعه وي بايد موضوعي باشد كه حساسيت بالاي جامعه را در زمان و مكان مناسب به خود اختصاص دهد. رابطه بين موضوع ، زمان و مكان مي‌بايد در پخش يك شايعه به‌خوبي درك و احساس گردد .

در خصوص بحث زمان اعتقاد براينست كه يا به‌موقع بودن پخش شايعه بيشترين تاثير را دارد و همچنين بالاترين تاثير شايعه در لحظه اوج احساسات مردم است . چنانچه شايعه قبل يا بعد از زمان تاثير‌گذار مطرح شود ، به همان اندازه نفوذ خود را از دست مي‌دهد . مكان پخش يك شايعه نيز مي‌بايد كاملا داراي مجاورتهاي معنوي و جغرافيايي باشد .

شايعه ضريب خود را مديون دو نكته مي‌باشد . اول ابهام در موضوع و دوم اهميت موضوع . هر چه ضريب اهميت يك شايعه بالا باشد ،  ضريب نفوذ آن نيز به همان ميزان بالا مي‌رود . در ضمن به همان ميزان كه ابهام در قضيه افزايش مي‌يابد ، ضريب نفوذ شايعه نيز بالا مي‌رود . چنانچه يكي از اين پارامترها ي ابهام يا اهميت صفر شود ، ضريب نفوذ شايعه نيز صفر خواهد شد .

تکنيک کارتهاي يکدست

اين از خصوصيات مستمر چند رسانه مانند بي.بي.سي است كه همواره از اين شگرد استفاده كرده‌اند. در اين شيوه، نظر مخاطبان به اخباري كاملا صحيح جلب مي‌شود و پس از ايجاد اطمينان اوليه نسبت به اين منبع، يك خبر نادرست اعلام و القاء مي‌شود.

يك تحليل‌گر حرفه‌اي مي‌تواند اخباري كه براي مخالفان خود داراي هويت درست و مشخص‌شده است، به گونه‌اي با اخبار نادرست آميخته كند كه نهايتا نظر خود را در قالب تحليل و تفسير مورد نظر خود القا نمايد.

اين شيوه شيوه‌اي است كه عمدتا تحليلگران و يا نظريه‌پردازان سياسي از آن بهره مي‌گيرند. در اين شيوه تحليلگر سعي مي‌كند اخبار موثق و درست قابل استناد براي مخاطبين را همراه با چند خبر نادرست درهم آميخته و با شيوه‌اي كاملا حرفه‌اي نتيجه‌مطلوب خود را كسب كند. در اين شيوه بايد سعي شود كه از اخبار صحيحي كه مورد تصديق و اطمينان خواننده مي‌باشد بهره‌برداري شود. پس شناخت مخاطبين مورد نظر، لازمه استفاده از اين تاكتيك مي‌باشد.