به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ محیط های دانشگاهی و دانشجویی بعنوان محیطی علمی و نخبگانی وجهه متفاوت و الگوسازی برای جامعه هستند، محیط هایی که نشانگر فرهنگ جامعه علمی هستند و انتظارات از این قشر همواره انتظارات عقلانی و منطقیست.
بحث نوع پوشش دانشجویی همواره بعنوان مسئله ای در بین دانشجویان مطرح است، عده ای نسبت به پوشش افسار گسیخته و غیرمتعارف اعتراض دارند و عده ای بسیار اندک نیز آزادی پوشش خود را محدود شده می بینند.
در کشورهای مختلف در همه سازمان ها، ارگان ها و نهادها قوانین و آئین نامه هایی برای پوشش مناسب عوامل و پرسنل تعبیه شده، که متناسب با معیارهای قانونی و شرعی و عرفی ویژهای همان کشور است.
در جامعه ی ما که قوانین آن، مُنبعث از اسلام و قرآن است و عرف و آداب ملی و مذهبی ما نیز دارای پایه های مستحکمی است، پوشش ظاهری افراد به خصوص در محیط های آموزشی از ارزش و اهمیت قابل توجهی برخوردار است و رعایت آن در محیط های آموزشی، از یک سو بیان گر احترام گذاشتن به قوانین و مقررات ملی و مذهبی است؛ و از سویی به ایجاد فضایی آرام و مناسب با اهداف آموزشی کمک می کند؛ و از سویی نیز به ارائه ی تصویری مثبت از اخلاق حرفه ای مُنجر می گردد.
صرف نظر از دین و شریعت، در تمام دانشگاههای دنیا قوانین ویژه انضباطی در زمینه پوشش و برای حفظ و حراست از کیان اشخاص و محیط علمی تعیین شده است. با نگاهی به مقررات برخی از معروفترین دانشگاههای دنیا نکات جالبی به چشم میخورد که قابل تامل است. مطالعه مروری کدهای پوششی بسیاری از دانشگاههای جهان نشان میدهد که در این کدها حتی در خصوص استفاده از جواهرآلات، لباسهای خاص مثل شلوار جین و تاپ، نوع پارچه، بافت، رنگ لباس و میزان گشادی آن، نوع کفش، آرایش موها و میزان بلندی آنها، آرایش و بلندی ناخنها و استعمال عطر ضوابط خاصی تدوین شده است. ضوابط پوشش در این دانشگاهها که جزو دانشگاههای کشورهای سکولار هستند بعضاً سختگیرانهتر از ضوابط دانشگاههای اسلامی است.
با این وجود فضای دانشگاهی در ایران دچار تناقضات فراوانی در پوشش خود است، تناقضاتی که هم ریشه های درونی و هم ریشه هایی از غرب زدگی در دانشگاه های ایران است، البته غرب زدگی نشات گرفته از رسانه های غرب و نه واقعیت جامعه غربی که در ادامه ضوابط پوششی دانشگاه های غربی را آورده ایم که حاکی از نظم، حساسیت و رعایت حریم جامعه علمی است.
استایل دانشجویی
کافیست همین عبارت را سرچ کنید، فضای بی بندوبار مجازی و سایت های داخلی چنان ترویجی از پوشش نامناسب به نمایش می گذارند که گویی نسخه ای پوششی از بازیگران هالیوودی ارائه می کنند.ضعف نظارت ها در فضای اینترنتی و شبکه های اجتماعی چون اینستاگرام باعث ترویج بی مهابای بی حجابی و بدحجابی به اسم استایل دانشجویی می شود و این گونه باعث الگوسازی برای دانشجویان می شوند.
نمونه هایی از ترویج پوشش های نامناسب با عرف، شرع و فرهنگ دانشگاهی و علمی ترویج شده توسط سایت ها و صفحات مجازی در ادامه آمده است:
تجربه جهانی
اما سؤال اینجاست که؛ دانشگاههای معتبر جهان و کشورهایی که بهعنوان مهد آزادی شناخته میشوند، چه قوانینی و دستورالعملهای انضباطی در خصوص رفتار و پوشش دانشجویان در محیط دانشگاهی تصویب کردهاند؟ گرچه ضوابط پوشش در دانشگاههای معتبر جهان پیشتر نیز منتشر شده بود، اما با توجه به تجمع عدهای در دانشگاه تهران، اشاره به آن خالی از لطف نیست (ضوابط پوشش در وبسایت دانشگاهها از طریق Student handbook و یا در Student dress code جهت اطلاع دانشجویان آورده شده تا از این مقررات پوششی آگاه شوند.
دانشگاه آکسفورد (انگلیس)
در مقررات مربوط به پوشش دانشگاهی به معاونت رئیس دانشگاه اختیار داده شده تا تمام قوانین ذیل را اجرا نماید.
ــ فارغ التحصیلان دانشگاه باید لباس بلند، گشاد و روپوشهای رنگی مصوب دانشگاه را بپوشند.
ــ مردان باید از کت و شلوار تیره، پیراهن سفید ساده، کراوات و جوراب استفاده کنند.
ــ زنان باید دامن تیره یا شلوار، بلوز سفید، کراوات سیاه، کفش سیاه و در صورت نیاز یک کت تیره بپوشند.
ــ مردان از پوشیدن لباس باز و بدننما باید پرهیز کنند. اندازه شلوارکها باید تا زانو باشد.
ــ مو باید رنگ طبیعی داشته باشد، همچنین خالکوبی مجاز نیست.
ــ لباس زنان نباید پشتباز یا بدون آستین، تنگ و بالای زانو باشد.
دانشگاه ایالتی فلوریدا (آمریکا)
ضوابط پوشش در این دانشگاه از ساعت 7:30 صبح تا 15:30 بعد از ظهر در محوطه دانشکدهها اجرا میگردد که بهشرح ذیل است:
ــ تمام شلوارها و دامنهایی که پوشیده میشوند نباید بیش از حد کوتاه باشند. شلوارهای کشی بهاستثنای یونیفرم PE دانشکدهها یا یونیفرم ورزشی دانشگاه ایالت فلوریدا قابل قبول نمیباشد.
ــ کفشهای شکیل و ساده یا بدون مدل قابل قبول میباشند. تردد با پای برهنه، پوشیدن دمپایی و کفشهای راحتی، کفشهای پاشنهمیخی یا پاشنهبلند (بلندتر از 2 اینچ)، یا کفش چرخدار و گیرهدار مجاز نمیباشد.
ــ هر نوع پوششی که دربردارنده عبارات زشت یا توهینآمیز به مقدسات، وسوسهانگیز و ناشایست یا مرتبط با دستهها، احزاب و گرایشاتی که شخص را ترغیب به استفاده از مواد مخدر، مشروبات الکلی و یا خشونت کند.
اما آن چیزی که در این دانشگاه قابل تأمل است، نوع برخورد با دانشجوی خاطی میباشد:
ــ بار اول تخلف ثبت خواهد شد.
ــ بار دوم، یک روز شنبه دانشجو بازداشت خواهد شد.
ــ بار سوم، دو روز بازداشت خواهد شد.
ــ از چهارمین مرتبه به بعد و تمام دفعات بعدی یک روز اخراج از دانشکده یا حالت تعلیق و یا روش تأدیب دیگری که از سوی مسئول تعیین سطح معین نماید.
دانشگاه بریستول (انگلیس)
ــ لباس باید حداقل بدن را از شانه تا زانو بپوشاند، عریان نمودن بخش بالای سینه ممنوع است.
ــ دانشجویان باید آگاه باشند که پوشیدن لباسهای محرک جنسی میتواند توسط برخی افراد بهعنوان دعوت برای سخنان و اعمال نامناسب و زشت و توهینآمیز تلقی شود.
ــ کفشها باید تمیز و مرتب باشند، استفاده از کفش ورزشی مجاز نیست. پوشیدن کفش جلوبسته خطر صدمه به انگشتان پا را کاهش میدهد.
ــ زیورآلات باید در کمترین میزان ممکن مورد استفاده قرار گیرد. گوشوارههای آویزان و نیز سوراخ کردن اعضای صورت نامناسب و ممنوع است.
ــ پوشیدن شلوارهای کماندویی، لی و شلوارک نامناسب است.
راه حل چیست؟
بهتر است در اولین قدم خواستههای دانشگاه از دانشجو در زمینهٔ پوشش، بهصورت کاملاً مصداقی و دقیق و مطابق با الزامات محیط علمی مشخص شد و تحت عنوان «ضوابط پوشش و اخلاق حرفهای» تصویب و قرار شد به صورت شفاف به دانشجو اطلاع داده شود. این موضوع بسیار ضروری است چون پوشش یکی از مسائلی است که امکان اعمال سلیقه در آن بسیار زیاد است و یک پوشش یکسان ممکن است در ذهن یک نفر مطلوب باشد درحالیکه فرد دیگری آن را نامطلوب میداند و این ممکن است منجر به مناقشههای مستمر شود. پس هم دانشجو و هم دانشگاه باید دقیقاً برایشان معلوم باشد منظور از ضوابط پوشش در محیطهای مختلف دانشگاهی چیست و مصادیق آن کاملاً شفاف و مشخص باشد. چنین الگویی در دانشگاههای مختلف دنیا هم وجود دارد.
اما نکته کلیدی بعد این است که دانشجویی که ضوابط پوشش را نقض میکند، نباید در اولین قدم با برخورد انضباطی مواجه شود و باید در فرایندی امکان گفت و گو با وی فراهم باشد. چالشی که عموماً در موضوع مربوط به ضوابط پوشش در محیطهای رسمی و دانشگاهی وجود دارد این است که حراست یا نهادهای انضباطی بهمحض دیدن نقض قانون مداخله میکنند.
آیین نامه ی اجرایی « پوشش مناسب » دانشجویان در محیط های آموزشی
منظور از محیط آموزشی در این آئین نامه، دانشکده ها، آموزشکده ها و محیط های آموزشی (شامل کلاس درس،سالن کنفرانس،کتابخانه و محیط های عمومی دانشکده ها ) می باشد.
فصل دوم: پوشش مناسب
پوشش دانش جویان دختر و پسر، هنگام ورود به دانشکده ها و سایر محیط های آموزشی باید دارای ویژگی های زیر باشد:
دختران دانشجو، از مقنعه های بلند استفاده کنند و حجاب اسلامی مناسب با ضوابط شرعی را رعایت نمایند. پوشاندن کامل مو مورد تأکید است.
جوراب ها باید متناسب باشند و از نپوشیدن جوراب خودداری شود.
کفش ها باید ، راحت، پنجه پهن، تمیز و دارای رنگ ملایم و متعارف باشد.
از پوشیدن دم پایی در محیط های آموزشی باید خودداری شود.
از مانتو، پیراهن و شلوار تنگ و چسبان،کوتاه و در اندازه غیر معمولی با رنگ های تند نباید استفاده شود. همچنین دکمه های مانتو ها و پیراهن ها باید در تمام مدت حضور در محیط های آموزشی به طور کامل بسته باشد.
از تی شرت و لباس های ورزشی حاوی تصاویر و نوشته های نامناسب با عُرف پرهیز شود.
در محیط های آموزشی، از به کار بُردن وسایل آرایشی و زیور آلات مانند دست بند، گردن بند، النگو، انگشتری طلا ( به جز حلقه ی ازدواج) و عطرهای تند و حساسیت زا باید خودداری شود.
ناخن ها باید کوتاه،تمیز،بدون لاک باشد. استفاده از ناخن های مصنوعی و ناخن بلند مناسب نیست
دانشجویان پسر نباید موهای خود را به صورت های غیر متعارف و بلند تر از حد معمول نگاه دارند .
لباس دانش جویان پسر باید ساده و متعارف بوده و شامل : پیراهن و شلوار مرتب و مناسب و جهت دانشجویان دختر شامل مانتو و شلوار راحت و مناسب باشد.
اهمیت پوشش و رعایت حجاب و احکام اسلامی در محیط دانشگاه از دیدگاه رهبرمعظم انقلاب
مقام معظم رهبری در خصوص لزوم اجرای احکام اسلامی در دانشگاهها نیز فرمودهاند: «نکته مهم در دانشگاهها، روش حاکم بر دانشگاه است. در دانشگاهها، روشها و روابط، باید صددرصد اسلامی بشود که البته تا حدود زیادی شده است و مدیریتها باید برای اسلام در دانشگاهها، اصالت قائل بشوند … یعنی مدیر و دانشجویان و استادان، اصالت را به اسلام بدهند و رعایت احکام اسلام را بکنند. ارزشهای اسلامی در دانشگاه باید مورد مسابقه قرار بگیرد، اسلام در دانشگاه غریب نباشد عمل و تعهد اسلامی یک چیز انگشتنما نباشد، نماز، امانت، صدق گفتار، صفا، برادری، عمل جهادی، درس خواندن از روی علاقه و صمیمیت، کمک به یکدیگر در فراگیری، تلاش برای تعمق در معلومات و دانشهای مختلف رایج باشد.»
* گزارش از حمزه دستیار