به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ سیدمحمد حسین راجی/// در هفته گذشته با انتشار خبر کشته شدن دو دختر جوان، پمپاژ آدرس غلط غربی ها درباره جایگاه زن در اسلام و ایران دوباره شدت یافت و مساله غیرت و امنیت زنان در ایران مورد چالش و بحث قرار گرفت.
در حالی که اتفاق های اخیر نمودار واضحی از ناکارآمدی الگوی اول و دوم زنان بود. حادثه اول کشته شدن دختری توسط پدر بود که به تلخی یادآور الگوی اول زن در تاریخ شد و حادثه دوم که کشته شدن تاسفبار دختری توسط دوست پسر سابق او بود، نمایانگر تلخی الگوی دوم زن برای دختران در جهان بود. در برابر این دو الگوی ظالمانه، اهمیت و ارزش الگوی سوم زن به خوبی درک می شود.
الگوی اول زن که نمودار برخورد جاهلیت با زن بود و با نمونه هایی همچون تحقیر زن و در درجه حیوانات در نظر گرفتن او همراه بود کشتن زنان و دختران برای رفع گرسنگی و یا زنده به گور کردن آن را نیز طبیعی می دانست.
در سراسر جهان از جمله در ایران پیش از اسلام و اروپای عصر تاریکی، زن همچون کالایی قرض داده می شد، در پدیده ساتی همراه با جنازه زن سوزانده می شد، برای تحقیر و کنترل کلام به دهانش افسار زده می شد و با هر خطایی در قبال زندگی در خطر تنبیه بدنی، طلاق یا حتی قتل قرار می گرفت.[1]
بدیهی است که اسلام در مواجهه با چنین نگاهی به مخالفت صریح با تحقیر و کرامت زن پرداخت و گویی به جهان، وجود زن به عنوان یک انسان را معرفی کرد.
الگوی دوم زن نیز که در غرب با نگاه به جنسیت زن آغاز شد و ثمرات اقتصادی بدن او از جمله منفعت اقتصادی و حتی تن نمایی و تن فروشی آن را مد نظر قرار داد؛ کاری کرد که زنانگی زن به عنوان مزیت نسبی او نشان داده شود و حتی کار اقتصادی زن با این زنانگی مشروع جلوه داده شود. مسیری که توسط سرمایه داران غربی و از طریق رسانه های آن برای تمام دختران در جهان تبدیل به الگوی موفقیت شد. تا جایی که امروز در فهرست ۱۰۰ زن اول جهان در اینستاگرام (بر اساس تعداد فالوور) هیچ زن دانشمند، سیاستمدار یا نویسنده و فرهیخته ای را نمی بینید که بر اساس کرامت انسانی و ویژگی های غیر جنسی زنانه شناخته شده باشد.
الگوی دوم زن با ترویج برهنگی بیشتر به ترویج استفاده جسمی از زنان پرداخت و با این توجیه غلط که این ها آزادی زن و برابری زن است روز به روز زمینه خشونت علیه زنان را فراهم کرد. آدرس غلط غرب درباره عوامل خشونت علیه زنان و از جمله آدرس غلط غرب در زمینه برابری زن و مرد، یکی از بزرگترین زمینه های ظلم به زنان در جهان شد.[2]
علیرغم همه این آدرس غلط غرب درباره زن و آزادی او، امروز اصلی ترین چالش زنان در جهان آزار جنسی و خشونت جنسی است.
پژوهشگران زیادی در ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان بر نقش اصلی پوشش و جنسی سازی زن در خشونت علیه زنان تاکید کرده و هشدار داده اند.[3]
امروزه دانش های مختلف علوم انسانی و تجربی به وضوح ثابت کرده اند مسیری که غرب برای بدن نمایی زن آغاز کرد عامل اصلی در برانگیختن و تشدید سوءاستفاده جنسی از زنان و در نتیجه خشونت علیه زنان شده است.
ادراک عمومی درباره نقش برهنگی در خشونت علیه زنان
پیمایش های متعددی نیز در جهان ثابت کرده اند که حتی زنان و دختران، پوشیدن لباس بدن نما را عامل عادی سازی خشونت علیه زنان تصویر کرده اند.[4]
در پیمایشی دانشجویان، زنان با لباس بدن نما را دارای تمایل جنسی بیشتر ارزیابی کرده و در وقوع خشونت موثر دانسته اند.[5]
تماشای نماهنگ های با زنان دارای لباس بدن نما باعث افزایش باورهای جنسی درباره طرف مقابل، و تصویر پذیرش خشونت جنسی توسط زنان شده است.[6]
احساس ناامنی زنان در جامعه
جامعه ای که چندین دهه با شعارهای فمینیستی و آزادی جنسی و آرمان MY BODY MY CHOICE پیش رفت امروز به جایی رسیده است که زنان امنیت حضور اجتماعی خود را از دست داده اند.
در آمریکا، ۶۱ درصد زنان برای پیشگیری از تعرض، اقداماتی مانند پرهیز از تردد در ساعات خاصی از شبانهروز انجام میدهند.[8]
به گزارش FRA آژانس حقوق اساسی اتحادیه اروپا ۸۳ درصد از زنان جوان برای محافظت از خود مکان ها یا افرادی را که با آنها وقت می گذرانند محدود کرده اند.
آمار قتل زنان
اما در انتهای این مسیر خشونت علیه زنان، چرایی قتل زنان در جهان حقایق تلخی را از الگوی دوم زن برملا می کند.
طبق گزارش های جهانی، آمار قتل های عمد زنان در کل جهان حدود ۸۳٬۰۰۰ نفر بوده که معادل روزانه حدود ۲۲۷ نفر است.
در جهان ۶۰ درصد کل قتلهای عمد زنان و دختران توسط شریک عاطفی یا اعضای خانواده رخ میدهد (این رقم برای قربانیان مرد تنها ۱۱ درصد است). به عبارت دیگر، بهطور میانگین روزانه ۱۳۷ زن و دختر در سراسر جهان جان خود را به دست شریک زندگی یا یکی از بستگان نزدیک خود از دست دادهاند. [9]
در آمریکا طبق گزارش مرکز VPC از دادههای ۲۰۲۴ پلیس فدرال (در پروندههایی که رابطه قاتل و قربانی مشخص بوده)، ۸۶.۹ درصد زنان مقتول، قاتل خود را میشناختند (شامل همسر، شریک عاطفی، اعضای خانواده، دوست یا آشنا). همچنین از میان قربانیانی که قاتل خود را میشناختند ۵۷.۶ درصد توسط همسر، همسر سابق یا شریک عاطفی (دوستپسر/پارتنر) کشته شدهاند.[10]
اما سوال این هست که سرانجام این پرونده های قتل در کشورهای مدعی حقوق زنان چیست؟
در تمامی ۴۶ کشور عضو شورای اروپا و کل اتحادیه اروپا، اعدام بهطور کامل لغو شده است؛ بنابراین ۱۰۰ درصد پروندههای قتل زنان و دختران توسط پدر، همسر، شریک عاطفی یا دوست در این کشورها به مجازاتهایی نظیر حبسهای طولانیمدت یا حبس ابد منتهی میشود و نه اعدام.
در آمریکا ۲۳ ایالت بههمراه واشنگتن دیسی اعدام را بهطور قانونی لغو کردهاند و ۴ ایالت دیگر (از جمله کالیفرنیا و پنسیلوانیا) اجرای آن را به حالت تعلیق درآوردهاند.
کل اعدامهای اجراشده در آمریکا در سال ۲۰۲۴ برابر با ۲۵ مورد و در سال ۲۰۲۵ برابر با ۴۷ مورد برای کل قتلهای کشور (که سالانه هزاران قتل زن و مرد را در بر میگیرد) بوده است.[11]
رسانه های مروج اتبذال جنسی در جهان و ایران از جمله شبکه هایی همچون منوتو و بازیچه هایی همچون مصی علی نژاد مقصر اصلی خشونت علیه زنان در جهان و ایران هستند.
الگوی سوم زن در انقلاب اسلامی
اما در مقابل، الگوی سوم زن که کرامت زن در دین اسلام را برای بشریت به ارمغان آورده است، به مخالفت با هر نوع خشونت علیه زن تصریح کرده و به هیچ وجه تایید کننده این دو مسیر غلط برای زنان نیست.
بعثت پیامبر گرامی اسلام آغاز فصل جدیدی از زندگی برای زنان در جهان بود. پیامبری که رفتار مهربانانه او با دخترش و همچنین برآشفتن او از زنده به گور کردن دختران، گویای نگاه انسانی اسلام به جنس زن بود.
انقلاب اسلامی ایران نیز که پس از ۱۴۰۰ سال بستر تحقق آموزه های بلند دین اسلام را پیدا کرد درخشش زن ایرانی و مسلمان در عرصه های اجتماعی و سیاسی را نمایان کرد.
الگوی سوم زن زمینه رشد و پیشرفت زن را در کنار قطع زمینه های سوءاستفاده از زن به ارمغان آورد. هر چیزی که کرامت واقعی زن در آن است در انقلاب اسلامی رشد یافته است. تحصیل و رشد علمی که از مهمترین زمینه های تعالی زنان است اولویت اصلی و اول انقلاب اسلامی بود و امروز ایران رتبه اول برابری حق تحصیل دختران و پسران در جهان است.
در زمینه ارتقای بهداشت و درمان در حوزه بانوان، ارتقای سن امید به زندگی (از 50 سال به نزدیک 77 سال)[12] و کاهش مرگ و میر مادران در حین تولد فرزند[13] و همچنین رشد بسیار زیاد پزشکان متخصص زنان در طی سال های پس از انقلاب نیز از جمله مصادیق مهم کرامت زن در الگوی سوم است. در طی ۳۰ ساله پس از انقلاب اسلامی شاهد افزایش نسبت پزشکان متخصص زن از 15 درصد به 40 درصد، افزایش نسبت پزشکان فوقتخصص زن از 9 درصد به 30 درصد و افزایش نسبت پزشکان متخصص زن در حوزۀ زنان و زایمان، از 16 درصد به 98 درصد بوده ایم.[14]
از سوی دیگر اما زمینه های سوءاستفاده از زنان مورد مخالفت الگوی سوم بوده است. استفاده ابزاری از زنان برای سودآوری اقتصادی که راهبرد جریان سرمایه داری است در اندیشه انقلاب اسلامی جایی ندارد و ترویج برهنگی و سوءاستفاده بدنی از زنان توسط مردان در هر بستری خارج از آموزه های دین اسلام است. از این جهت جنبش هایی نظیر آزادی سقط جنین که هموار کننده مسیر سوءاستفاده از زنان است در قوانین اسلامی مردود و حرام اعلام شده است.
از سوی دیگر برخی شبهات جریان غرب علیه اسلام نیز ناشی از آدرس غلط های غرب در همین زمینه است. جریان سرمایه داری غرب که از مساله اختلاط زن و مرد سود می برد و آن را ترویج می کند، از سویی کشورهای مسلمان را به پدیده کودک همسری متهم می کند ولی در مقابل چشم خود را بر روی آمار بسیار تکان دهنده دختران نوجوان باردار در آمریکا و اروپا می بندد.
در سال ۲۰۲۴، بیش از ۱۳۷,۰۰۰ نوزاد در ایالات متحده از دختران نوجوان ۱۵ تا ۱۹ ساله متولد شدند.[15] در سال ۲۰۲۲ حدود ۱,۸۰۰ زایمان توسط دختربچههای ۱۰ تا ۱۴ ساله در آمریکا ثبت شده است.[16] بر اساس آمار مؤسسه گوتماخر، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۰ تا ۱۱۲ هزار سقط جنین ثبتشده در سال برای این گروه سنی است.[17]
این پدیده محصول بی قید و بندی در روابط و نادیده گرفتن مسیر صحیح پاسخ به نیازهای جوانان است. تمسخر ازدواج در سنین زیر ۲۰ سال با عنوان کودک همسری به چنین فجایعی در جوامع می انجامد. در حالی که در اسلام روابط بی قید و بند ممنوع شده و تسهیل ازدواج فرزندان به شدت توصیه شده است. امروز بیش از گذشته برتری الگوی سوم زن در برابر دو الگوی دیگر خود را نشان می دهد .
نتیجهگیری
در مجموع، بررسی دو الگوی تاریخی مواجهه با زن نشان میدهد که نه الگوی اول، با تحقیر و نادیدهگرفتن کرامت انسانی زن، و نه الگوی دوم، با تبدیل زن به ابزاری برای بهرهبرداری جنسی و اقتصادی، نتوانستهاند امنیت و جایگاه شایسته زنان را تأمین کنند. آمارهای گسترده آزار جنسی، خشونت و قتل زنان در جهان، ضرورت بازنگری در الگوهای حاکم بر جایگاه زن را آشکار میسازد.
در مقابل، الگوی سوم زن در اسلام و انقلاب اسلامی، با تأکید همزمان بر کرامت انسانی، امنیت، حفظ حرمت زن و فراهمکردن زمینه رشد علمی، اجتماعی و سیاسی او، مسیری متفاوت ارائه کرده است. در این نگاه، همانگونه که هرگونه خشونت و تحقیر زن مردود است، استفاده ابزاری از جسم و جنسیت او نیز با کرامت انسانی سازگاری ندارد. ازاینرو، راه تحقق عزت، پیشرفت و امنیت واقعی زنان را باید در تقویت الگوی سوم جستوجو کرد؛ الگویی که زن را نه موجودی فرودست و نه ابزاری برای سودآوری، بلکه انسانی برخوردار از کرامت، حقوق و ظرفیتهای ارزشمند برای نقشآفرینی در جامعه میداند.
منابع
[1] https://www.projectpeacemakersinc.org/historical-facts-about-domestic-vio
[2] در اینباره می توانید به پژوهش «ناگفتههای صورتی» اثر اندیشکده راهبردی سعداء مراجعه کنید.
[3] به پژوهش های ذیل نظریه شیءانگاری مراجعه کنید. در اینباره می توانید «کتاب زنان زندانی» اثر اندیشکده آرمان را مطالعه کنید.
[4] Jang, E. H., and M. Lee. 2013. "Korean High School Student's Perceptions of ****** Harassment: The Effects of Victim's Clothing, Behavior, and Respondent's Gender." Sexuality & Culture. https://doi.org/10.1007/s12119-013-9212-6.
[5] Johnson, K. K. P., Ju, H. W., & Wu, J. (2016). Young adults’ inferences surrounding an alleged ****** *******: Alcohol consumption, gender, dress, and appearance schematicity. Clothing and Textiles Research Journal, 34(2), 127–142. https://doi.org/10.1177/0887302X15624550
[6] Aubrey, J. S., Hopper, K. M., & Mbure, W. G. (2011). Check that body! The effects of ******** objectifying music videos on college men's ****** beliefs. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 55(3), 360–379. https://doi.org/10.1080/08838151.2011.597469
Aubrey, J. S., & Frisby, C. M. (2011). ****** objectification in music videos: A content analysis comparing gender and genre. Mass Communication and Society, 14(4), 475–501. https://doi.org/10.1080/15205436.2010.513468
[7] https://www.openaccessgovernment.org/97-of-women-in-the-uk/105940/
[8] https://today.yougov.com/society/articles/22754-women-safety-******-*******-awareness
[9] Femicides in 2024: Global estimates of intimate partner/family member femicides, UN Women, https://www.unwomen.org/sites/default/files/2025-11/femicides-in-2024-global-estimates-of-intimate-partner-family-member-femicides-en.pdf
[10] گزارش سالانه مرکز سیاستگذاری خشونت آمریکا (******** Policy Center - VPC) با عنوان و آدرس:
When Men ****** Women: An Analysis of 2024 ******** Data, https://vpc.org/the-impact-of-gun-********/impacted-communities/female-********-victimization-by-males/
[11] https://deathpenaltyinfo.org/research/analysis/reports/year-end-reports/the-death-penalty-in-2025
[12] data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=IR-1W
[13] data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.MORT?locations=IR-1W
[14] lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session7/IR/A_HRC_WG6_7_IRN_1_ANNEXV_E.pdf
[15] https://www.congress.gov/crs-product/R45184
[16] https://www.cdc.gov/nchs/data/nvsr/nvsr73/nvsr73-02.pdf
[17] https://www.guttmacher.org/fact-sheet/induced-abortion-united-states