به گزارش فارس، مهدی خداوردیان تهیه کننده مجله علوم انسانی (زاویه) ضمن بیان این خبر گفت: این مناظره با حضور علیرضا شجاعی زند عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس و حسن محدثی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد برگزار خواهد شد.
خداوردیان افزود: یکی از سرفصلهای مناظره «دین و نسبت آن با ایدئولوژی» شامل پذیرش دین با هویتی ایدئولوژیک یا ایدئولوژیک بودن دین است. این امر شامل خوانشی از دین است که موافقان و مخالفانی دارد.
وی در ادامه یادآور شد: ادوارد شیلز نخستین بار در 1995 از تعبیر «پایان ایدئولوژی» استفاده کرد و در اوایل دهه شصت با انتشار کتابی با عنوان «پایان ایدئولوژی» به بسط این نظریه کوشید.
خداوردیان اظهار داشت: علی شریعتی در آثاری چون «جهان بینی و ایدئولوژی» و «اسلام شناسی» همچنین در سیره عملیاش، نشان داد که اسلام دینی ایدئولوژیک است، دینی است که نه در پی حفظ وضع موجود و توجیه آن، بلکه درصدد متزلزل کردن بنیانهای سنتی و راکد اجتماعی است. اسلام ایدئولوژیکِ شریعتی، دو مُقوّم با نامهایِ مدینه فاضله و انسان کامل دارد. برخی، این قرائت را متناسب با شرایط آن روزگار تلقی میکنند. اما شجاعی زند، میگوید: «هیچ پایانی بر ایدئولوژی به معنای عام و پدیدههای نظیر آن متصور نیست و ایدئولوژیک بودنِ دین نه تنها ممکن، بلکه تنها صورت ممکن و مطلوبِ آن است.»
خداوردیان با تأکید بر اینکه مخالفان این نظر بر این باورند که تقلیل دین به ایدئولوژی یا خوانش ایدئولوژیک از دین، دین را ابزاری کرده و آن را از گوهر اصلی تهی میکند و تفکر را به مسلخ میبرد و تک اندیشی و یکنواخت اندیشی را به ارمغان میآورد.
در بخشی از سرمقاله مناظره این هفته آمده است که رضا دلاوری میگوید: «تبدیل دین به ایدئولوژی در ادیان مختلف با یکدیگر متفاوت است و ادیان مختلف بر حسب دارا بودن یا نبودن ظرفیت های ایدئولوژیک با یکدیگر فرق میکنند . برای اسلام با ظرفیتهای بالای ایدئولوژی، ایدئولوژیک شدن منجر به عرفی شدن نمیشود. اما در ادیان دیگر همچون مسیحیت امکان چنین امری متصور است.»
عبدالله نصری هم میگوید: «عملکرد بعضی را نباید به حساب ایدئولوژی گذاشت. ملاک، محتوای یک ایدئولوژی است،، نه عملکرد برخی از طرفداران یا سوءاستفاده کنندگان از آن. بسیاری از ایدئولوژیها نه تنها باب تفکر را نمیبندند که در جهت احیای آن نیز گامهای بلندی برمیدارند.»
برنامه امشب زاویه به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر شریعتی، مسأله ایدئولوژیک بودن دین را با این پرسشها برگزار میکند: میان دین و ایدئولوژی چه نسبتی برقرار است؟، چه خوانشهایی از ایدئولوژی بودن دین وجود دارد؟، دلایل عمده موافقان و مخالفان ایدئولوژی بودن دین چیست؟، عصر پایان ایدئولوژیک در ایران چقدر معنادار است؟، آیا نفی خوانش ایدئولوژیک از دین به منزلة چشمپوشی از جهتگیریهای دنیایی، سیاسی و حقوقی دین است؟ و آیا خوانش ایدئولوژیک از دین، به عرفی شدن، سکولاریسم، بستن باب تفکر و بروز ناهنجاریهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی میشود؟
مناظره «دین و نسبت آن با ایدئولوژی» ساعت 20:30 در برنامه زاویه شبکه چهارم سیما برگزار خواهد شد.
