تاریخ انتشار: سه شنبه 1401/03/17 - 17:51
کد خبر: 434691

بررسی بزرگ‌ترین رویداد کتابی‌سال؛

نمایشگاه کتاب تهران چطور بود؟

نمایشگاه کتاب تهران چطور بود؟

باید در نمایشگاه مجازی، امکان تبلیغات برای همه فراهم باشد، ‌به‌طوری که ناشری با آثار کم‌تعداد یا ناشری با تعداد آثار بالا از نظر تبلیغات در یک سطح باشند و حقوق همه ناشران رعایت شود. در نمایشگاه امسال، افراد مسؤول از معاون وزیر تا رئیس اداره‌کل کتاب پیگیر اتفاقات سطح نمایشگاه بودند و حتی متصدیان بانک صادرات به‌طور ویژه، کارها را پیگیری می‌کردند.

به گزارش کتابخانه «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ اکنون که دو هفته‌ از برگزاری نمایشگاه کتاب فاصله گرفته‌ایم و مدیران نشر در آرامشی نسبی به‌سر می‌برند، درصدد برآمدیم با تعدادی از آنها گفت‌وگو کنیم و از نظرات آنها درخصوص ارزیابی سی و سومین نمایشگاه کتاب تهران، بعد از دو سال وقفه کرونایی باخبر شویم. هشت ناشر فعال در نمایشگاه به سؤال ما در این زمینه پاسخ دادند.

به شهر آفتاب برگردیم

حسین سعیدی، انتشارات به نشر (آستان قدس رضوی): عملکرد وزارت ارشاد درخصوص برگزاری نمایشگاه کتاب امسال درمجموع، مثبت بود. البته یک بی‌نظمی و سردرگمی در روزهای اولیه وجود داشت اما درکل خوب بود. نمایشگاه امسال چند ویژگی داشت که آن را نسبت به سال‌های قبل متفاوت می‌کرد؛ اولا رویدادهایی که در نمایشگاه برگزار شد، هم به‌لحاظ کمی و هم به‌لحاظ کیفی قابل مقایسه با دوره‌های گذشته نبود. همچنین نشست‌های کتاب‌محور، چه در سرای اهل قلم و چه در محفل برخی از ناشران و مجموعه‌های صنفی، مثل مجمع ناشران انقلاب اسلامی، کاملا با محتوا بود که سبب افزایش سطح کیفی نمایشگاه شد. نکته سوم نحوه جانمایی غرفه‌ها بود که رعایت پروتکل‌های بهداشتی را تسهیل کرده بود و به عرضه و نمایش بهتر کتاب‌ها کمک می‌کرد. چهارم این‌که فضاهای پراکنده‌ای که در سال‌های گذشته در حیاط و مجموعه‌های مختلف مصلی وجود داشت، تجمیع شد و همه در فضاهای مسقف جانمایی شدند و نکته آخر، حضور مدام و مستمر مسؤولان و مجریان رده اول برگزاری نمایشگاه در بین ناشران و اهالی کتاب بود. همچنین گزارش‌گیری و گزارش‌دهی روزانه و ارائه آمار و ارقام به مخاطبان، از نکات مثبت نمایشگاه ۱۴۰۱ بود. ناگفته نماند فضای مصلی، مناسب نمایشگاه کتاب نیست، از الان باید پیش‌بینی کرد که نمایشگاه کتاب سال آینده در فضای حرفه‌ای شهر آفتاب برگزار شود و باید مطالبه‌ای جدی از شهرداری تهران در این‌خصوص صورت بگیرد.

فروش کتاب‌ها چشمگیر بود

کتایون رجبی، انتشارات نسیما: به نظر بنده امسال کسانی به نمایشگاه آمدند که واقعا پیگیر اخبار کتاب بودند و حضورشان برای وقت‌گذرانی و از روی عادت نبود. این‌که زمان نمایشگاه را عقب‌تر آوردند، خیلی خوب بود. در سال‌های قبل زمان برگزاری را هفته اول اردیبهشت می‌گذاشتند که این زمان، با امتحان‌های محصلان تداخل داشت. حتی جا دارد که این زمان به اوایل تابستان منتقل شود.

در رابطه با فروش مجازی و با وجود تخفیف‌های صورت‌گرفته، سطح فروش ناشران چشمگیر بود. متأسفانه چون سایت فروش نشر ما آماده نبود و پنل کتاب‌مان به مشکل برخورده بود، فقط توانستیم سه روز آخر در این فضا فعالیت کنیم که خدا را شکر راضی‌کننده بود.

درست است که نمایشگاه مجازی کتاب خرید را برای برخی از افراد جامعه سهل‌الوصول می‌کند اما اگر در این فضا، فرصت گفت‌وگوی رو در روی ناشر و مخاطب و دیدن و تورق کتاب و در نهایت انتخاب اثر توسط مخاطب، ایجاد شود، بسیار بهتر خواهد بود. پیشنهاد دیگر این که بین ناشر و مخاطب در فضای مجازی امکان گفت‌وگو ایجاد شود. در حقیقت با این دو تدبیر، نمایشگاه مجازی از حالت فروشگاهی خارج شده و به محلی برای اتفاق‌های مهم‌تر، نشست‌ها و رویدادهای اساسی‌تر و سازنده‌تر در حوزه نشر تبدیل می‌شود. ضمن این‌که فروش در کتابفروشی‌ها هم بیشتر می‌شود. چون آنها راهنمایان کتابی دارند که شاید غرفه‌داران نمایشگاه چنین همکارانی نداشته باشند.

باید در نمایشگاه مجازی، امکان تبلیغات برای همه فراهم باشد، ‌به‌طوری که ناشری با آثار کم‌تعداد یا ناشری با تعداد آثار بالا از نظر تبلیغات در یک سطح باشند و حقوق همه ناشران رعایت شود. در نمایشگاه امسال، افراد مسؤول از معاون وزیر تا رئیس اداره‌کل کتاب پیگیر اتفاقات سطح نمایشگاه بودند و حتی متصدیان بانک صادرات به‌طور ویژه، کارها را پیگیری می‌کردند.

در آمار ساعات مطالعه ایرانی‌ها تجدید نظر کنیم

امین اکبری، انتشارات شهرستان ادب: کتاب، گران است و بحران اقتصادی مثل دیگر کالاها، بر کتاب هم تأثیر منفی گذاشته است. خاصه این‌که مخاطبان کتاب اغلب از قشر کم‌درآمد جامعه به‌خصوص دانشجویان هستند، خرید کتاب بار اقتصادی مضاعفی بر دوش آنها گذاشته است و سبد خرید کتاب‌شان نسبت به سال‌های گذشته کوچک‌تر شده است. حال که شاهد تأثیر منفی اقتصاد بر حوزه کتاب بوده‌ایم و ماه‌ها است که وزارت ارشاد کاغذ با نرخ دولتی به ناشران نداده است، همین امر سبب افزایش قیمت کتاب‌ها شده، با وجود این شاهد استقبال خوب مردم از نمایشگاه امسال بودیم. این عملکرد مردم، تمام معادلات ذهنی‌ را به‌هم ریخت و حتی حکایت از آن داشت که باید در مورد آمار ساعات مطالعه ایرانی‌ها تجدید نظری صورت بگیرد.

درخصوص بحث برپایی نمایشگاه به‌صورت حضوری یا مجازی، و حرف و حدیث‌هایی که امسال درباره حذف نمایشگاه فیزیکی زده شد، باید گفت نمایشگاه کتاب تنها درگاهی است که ناشرها می‌توانند با مخاطبان خود ارتباط برقرار کنند. تا وقتی که در حوزه کتاب زیرساخت‌های لازم و ضروری درست نشده است، حذف نمایشگاه حضوری درست و منطقی نخواهد بود. ما فعلا ناگزیر به برگزاری نمایشگاه به‌صورت فیزیکی هستیم، چرا که تعداد ناشرها زیاد است و کتابفروشی‌ها نمی‌توانند از همه ناشران و آثار آنها حمایت و پشتیبانی کنند؛ به‌همین خاطر گزینشی عمل می‌کنند و فقط کتاب‌های پرفروش که قابلیت بازاری شدن دارند را تبلیغ می‌کنند. ناشرها در قفسه کتاب‌شان آثار خوبی که بازاری نیست هم دارند. ناشرهایی داریم که در این هرم قدرتی که پخشی‌ها و کتابفروشی‌ها ساخته‌اند، جایگاهی ندارند. این ناهماهنگی در تعداد بالای ناشر و کمی فروشگاه‌های کتاب، وجود برپایی نمایشگاه حضوری را ضروری‌تر می‌کند. البته در این بین، وجود نشرهای کوچک و غیرضروری که در سال‌های اخیر مجوز نشر گرفته‌اند و کار خاص و شاخصی تولید نکرده‌اند هم معضل است و حضورشان در نمایشگاه کتاب سبب سختی کار مسؤولان و دیگر ناشران می‌شود.

کاش تبلیغات بیشتری انجام می‌شد

مرتضی کاردر، انتشارات هرمس: برگزاری نمایشگاه بعد از دو سال وقفه، اتفاق خوبی بود ولی ای‌کاش این برگزاری با آمادگی بیشتری صورت می‌گرفت. چراکه برگزارکنندگان نمایشگاه در روزهای نخست، آماده نبودند. ما معمولا مخاطبان ویژه و حرفه‌ای کتاب را درنظر می‌گیریم، ولی طیف عمومی‌تری مثل دانش‌آموزان هم هستند که در نمایشگاه شرکت می‌کنند و اگر تبلیغات بیشتری انجام می‌شد، مخاطبان بیشتری جذب نمایشگاه می‌شدند و نمایشگاه پربارتری داشتیم.

در سال‌های قبل، وقتی نمایشگاه کتاب در مصلی برگزار می‌شد، بعد از آن نمایشگاه قرآن بود اما امسال این روند برعکس شد. اگر نمایشگاه دیرتر برگزار می‌شد اما آمادگی سخت‌افزاری و محیطی بیشتر می‌شد، خیلی بهتر بود.
نکته دیگر این‌که از دهه ۸۰ که نمایشگاه کتاب در مصلی برگزار می‌شود تا به امروز، امکانات رفاهی مصلی تغییر چشمگیری نکرده است. به‌عنوان مثال، می‌توان به تعداد کم صندلی‌ها برای نشستن و استراحت بازدیدکنندگان اشاره کرد.