به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ عارف سعادتی// یکی از ویژگی های سینمای ایران تعدد حضور کارگردانان زن است که حتی تحسین صاحبنظران بین المللی را هم در پی داشته است. زنانی که با آثار خود در سال¬های مختلف، جشنواره را تحت تاثیر قرار داده¬اند. یکی از محاسن جشنواره چهل و یکم فجر نیز معرفی چند کارگردان زن دیگر به سینمای ایران است و این نشان از پویایی و استمرار این روندِ نیکو را دارد.
لیلی عاج یکی از این کارگردانان است. هر چند به عنوان یک کارگردان فیلم اولی در این جشنواده شناخته می شود اما سِبقه ی هنری اش نشان می دهد متخصص این حوزه است و برای ایستادن در جایگاه کنونی اش تمام مراحل اصولی را گام به گام طی کرده است. از تحصیلات آکادمیک هنری در مقطع ارشد گرفته تا خوردنِ خاک صحنه دستیار کارگردانی، ساخت فیلم کوتاه و نویسندگی در این سال ها موجب شده با یک کارگردان ریشه دار مواجه باشیم. آثار این تجربه دقیقا در فیلمِ سرهنگ ثریا به چشم می خورد.
عاج در اولین فیلم بلند خود به سراغ موضوع بکر و حساسی رفته که بخصوص در حوزه اجرا برای یک بانوی سینماگر می تواند از مصائب زیادی برخوردار باشد. کار در یک منطقه بیابانی که لوکیشن اصلی فیلم است برای روزهای متوالی سختی های فراوانی دارد که عاج برای ورود به عرصه¬ی سینما این سختی را به جان خریده و می¬تواند نمره قبولی در بحث ساخت و اجرا دریافت کند.
فیلم در روایت مشابه ویلایی های منیر قیدی دیگر سینما گر زن موفق ایرانی می باشد. یک قهرمان زن که تا آخرین نفس از پا نمی افتد و مثل یک فرمانده در سخت ترین لحظات نیز خم به ابرو نمی آورد و با استقامت ستودنی اش یک فرآیند را مدیریت می کند. بازی درخشان ژاله صامتی که باراصلی نقش آفرینی در این اثر را به دوش می کشد نیز مکمل ماجراست و در این مسیر به یاری کارگردان می آید. این انتخاب آگاهانه و نقش آفرینی خوب، احتمال دریافت سیمرغ بازیگری نقش اول زن را برای ژاله صامتی بسیار بالا می برد.
سرهنگ ثریا با ریتم خوبی که دارد می تواند مخاطب را به خوبی با خود همراه کند و تا پایان نیز این ریتم مناسب خود را حفظ می کند و نشانی از خستگی را در تماشاگر نمایان نمی کند. در چند سکانس از فیلم نیز با همذات پنداری که در مخاطب ایجاد می کند، احساسات تماشاگران را درگیر می کند. با وجود اینکه داستان فیلم هم برگرفته از واقعیت است و دانستن پایان ماجرا در چنین آثاری می تواند از جذابیت آن برای مخاطب بکاهد اما باز هم روایتِ عاج در خرده داستان ها هیجان لازم را فراهم می کند.
مضمون فیلم سرهنگ ثریا از دو جنبه قابل اهمیت است. اشاره به شست و شوی مغزی نیروهای منافقین و کانالیزه شدن آن ها در قرارگاه اشرف مورد اول است. فیلم به طور ضمنی در مقاطع مختلف به مخاطب القا می کند که در آن سوی حصارها در اشرف لزوما اجبار و فشاری در کار نیست و اکثر نیروها پس از طی یک فرآیند تغییرِ ذهنیت به چنین باور رادیکالی در مورد همنوعان و حتی خانواده خود میرسند و حاضر به بازگشت به دنیای واقعی و زندگی معمولی خود نیستند. البته که فیلم به جنایت های گروهک رجوی با اشاره به قتل عامی که برای تصرف زمین های منطقه اشرف داشته اند هم اشاره می کند اما دغدغه اصلی نیست.
جنبه دوم اشاره به عمقِ عاطفه و مهر، بخصوص در اقوام ایرانی است که هنوز هویت خانواده از اهمیت بالایی برخوردار است. استقامت خانواده ها بعد از گذشت سالیان در چنین شرایط سختی تنها نشان از مفهوم عمیقی به نام خانواده است. از این رو حتی فیلم سرهنگ ثریا را می توان فیلمی در حوزه مادر-فرزندی، پدر-فرزندی و حتی برادری دانست که با وجود افکار و سلیقه های مختلف، این ریشه های خانوادگی در جغرافیای ایران از اصالت بیشتری برخوردار است. وجود اقوام از سراسر ایران در فیلم هم نشان از همین عمق احساسی در تمام مردم این سرزمین است.
سرهنگ ثریا بعنوان فیلم اول اثر قابل قبولی است و با نگاهی به پیشینه عاج می توان طلیعه ی یک بانوی کارگردان موفق دیگر را در سینمای ایران نوید داد.
