تاریخ انتشار: شنبه 1405/07/25 - 16:05
کد خبر: 566579

محمدطاها دهرویه؛

تمدن ایران را نمی‌توان از تاریخ جهان حذف کرد؛ از ابن‌سینا تا ایران امروز

تمدن ایران را نمی‌توان از تاریخ جهان حذف کرد؛ از ابن‌سینا تا ایران امروز

اظهارات مارکو روبیو درباره میراث یونان باستان، بار دیگر این پرسش را پیش می‌کشد که چرا در برخی روایت‌های سیاسی غرب، ریشه‌های تمدنی این جغرافیا با تأکید فراوان برجسته می‌شود، اما سهم تمدن‌های دیگر در شکل‌گیری تاریخ، دانش و فرهنگ بشری کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد؟ آیا مسئله صرفاً یادآوری یک میراث تاریخی است یا باید آن را در چارچوب تلاش برای تعریف هویت سیاسی امروز غرب و جایگاه آمریکا در نظم جهانی نیز بررسی کرد؟

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ محمدطاها دهرویه* /// اظهارات مارکو روبیو درباره میراث یونان باستان، بار دیگر این پرسش را پیش می‌کشد که چرا در برخی روایت‌های سیاسی غرب، ریشه‌های تمدنی این جغرافیا با تأکید فراوان برجسته می‌شود، اما سهم تمدن‌های دیگر در شکل‌گیری تاریخ، دانش و فرهنگ بشری کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد؟ آیا مسئله صرفاً یادآوری یک میراث تاریخی است یا باید آن را در چارچوب تلاش برای تعریف هویت سیاسی امروز غرب و جایگاه آمریکا در نظم جهانی نیز بررسی کرد؟

بی‌تردید یونان باستان سهم مهمی در تاریخ فلسفه و اندیشه دارد؛ اما تمدن غرب را نمی‌توان مستقل از تعامل با دیگر تمدن‌ها روایت کرد. تاریخ علم، حاصل تبادل دانش، تجربه و اندیشه میان ملت‌هاست. ابن‌سینا با اثر ماندگار خود، «قانون در طب»، خوارزمی با نقش برجسته‌اش در توسعه جبر و ابوریحان بیرونی با پژوهش‌هایش در نجوم و علوم طبیعی، تنها نمونه‌هایی از سهم تمدن ایرانی ـ اسلامی در تاریخ علم هستند. میراثی که قرن‌ها در جغرافیای گسترده‌ای از جهان، از جمله در مراکز علمی اروپا، مورد توجه قرار گرفت.

بااین‌حال، مسئله فقط نادیده گرفتن سهم تمدن‌ها نیست؛ بلکه چگونگی استفاده از تاریخ برای تعریف هویت و توجیه قدرت نیز اهمیت دارد. هنگامی که سیاستمداران آمریکایی بر پیوندهای تمدنی غرب با یونان باستان تأکید می‌کنند، باید پرسید این ارجاع تاریخی چه نسبتی با سیاست خارجی امروز آمریکا دارد؟ میراث فلسفی و فرهنگی یونان، به‌خودی‌خود، نه مجوز سلطه بر ملت‌های دیگر است و نه می‌تواند جایگزین پاسخ‌گویی درباره پیامدهای تصمیم‌های سیاسی و نظامی شود. نقد زمانی آغاز می‌شود که تاریخ، به‌جای بستری برای شناخت متقابل ملت‌ها، به ابزاری برای ترسیم مرز میان صاحبان تمدن و دیگران تبدیل شود.

از همین منظر، تقابل ایران و آمریکا را نیز نمی‌توان صرفاً در چارچوب اختلافات سیاسی و امنیتی بررسی کرد. در این تقابل، روایت‌های تاریخی، هویت تمدنی و برداشت‌های متفاوت از مفاهیمی چون استقلال، قدرت و فداکاری نیز نقش دارند. 

یکی از نمودهای قابل تأمل این تفاوت، شیوه بازنمایی فداکاری برای آرمان‌هاست. در بسیاری از روایت‌های نظامی و سیاسی غرب، جان‌فشانی برای میهن و ارزش‌های ملی، نشانه شجاعت و قهرمانی معرفی می‌شود؛ اما در برخی روایت‌های سیاسی درباره ایران، فداکاری نیروهای ایرانی با تعابیری چون «فرقه مرگ» توصیف می‌شود. این تفاوت در واژگان، پرسشی جدی ایجاد می‌کند: آیا معیار داوری درباره فداکاری، ماهیت عمل و زمینه وقوع آن است یا هویت سیاسی و تمدنی کسانی که آن را انجام می‌دهند؟همین معیارها باید درباره همه ملت‌ها، بدون استانداردهای دوگانه، به کار گرفته شوند.

چرا زمانی که سربازانشان در جنگ هاکشته می شوند می گویند قهرمان و... اما هنگامی مردم ایران تا پای جان برای دفاع مشروع از کشور ایستادگی می کنند با الفاظی مثل فرقه مرگ و.... توصیف می شود این دوگانگی هایی که دیده می شود در همه ی بخش ها نشان دهنده ی عناد و دشمنی دیرینه دولتمردان آمریکایی با ملت شریف ایران است و پشت جملاتی مثل تمدن یونان پنهان می شوند تا بتواند سلطه گری و توحش خود را توجیه کند ، در کل 

تمدن ایرانی ـ اسلامی نیز نه صرفاً مجموعه‌ای از افتخارات تاریخی، بلکه بخشی از میراث مشترک بشریت است؛ میراثی که از فلسفه و پزشکی تا ریاضیات و نجوم امتداد یافته و در ایران امروز نیز در حوزه‌هایی مانند فناوری نانو و علوم دانش‌بنیان ادامه پیدا کرده است. البته ارزیابی دستاوردهای معاصر باید بر پایه شاخص‌ها و داده‌های معتبر صورت گیرد، نه ادعاهای کلی یا رقابت‌های شعاری.

نکته اساسی این است که تاریخ تمدن جهان، ملک انحصاری هیچ ملت یا قدرتی نیست. همان‌طور که نمی‌توان نقش یونان باستان را در شکل‌گیری اندیشه بشری انکار کرد، نمی‌توان سهم ایران و دیگر تمدن‌ها را نیز از این تاریخ حذف کرد. قدرت سیاسی ممکن است روایت خاص و حق به جانب از گذشته  ارائه دهد، اما اعتبار آن روایت را شواهد تاریخی تعیین می‌کنند، نه جایگاه سیاسی گوینده.

تمدن‌ها با حذف یکدیگر بزرگ نمی‌شوند؛ آنچه یک تمدن را ماندگار می‌کند، سهم واقعی آن در پیشرفت بشریت است، نه ادعای انحصار تاریخ و نه توان تحمیل روایت خود بر دیگران.

*دبیر سیاسی دانشکده مدیریت انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه علامه طباطبائی (ره)

نظرات
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران باشد و یا با قوانین جمهوری اسلامی ایران و آموزه‌های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید
معرفی کسب و کارها
آخرین شب مراسم عزاداری ایام فاطمیه در زینبیه +عکس
تشییع پیکر مطهر ۱۱۰ شهید گمنام دفاع مقدس در تهران +عکس
بقائی: آمریکا آغازگر تجاوز نظامی و مسبب خصومت تاریخی با ایران است
حمله عربستان به محله‌ای در یمن
سردار محبی: صهیونیست‌ ها با ادعای مضحک به دنبال یارگیری در اروپا هستند
برگزاری آخرین شب مراسم سوگواری شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) در زینبیه
حردانی: در تیم ملی بازی دوستانه نداریم/ همیشه برای برد تلاش می‌کنیم
اعلام یک روز عزای عمومی در استان ایلام و دو روز در شهرستان آبدانان
قلعه‌نویی: از عملکرد جوانان راضی‌ هستم/ به حریفان قوی‌تر نیاز داریم
تعداد فوتی های واژگونی اتوبوس در جنوب ایلام به ۷ نفر رسید
جوانان پدل در آسیا مدال‌آور شدند
بورد: بازسازی پالایشگاه‌های گازی آسیب‌دیده ۳ شیفته دنبال می‌شود
حمله به مرکز تجمع عناصر وابسته به سعودی با موشک بالستیک
بلینکن: حمله به ایران اشتباه بود؛ تهران قوی‌تر هم شده است
دولت تصمیم جدیدی درباره بنزین اتخاذ نکرده است
واکنش همتی به اظهارات جدید اسکات بسنت
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس‌
تمجید سید عمار حکیم از مقاومت ملت ایران
ایرانِ یک‌لاقبا
نیروهای امدادی به حادثه واژگونی اتوبوس در جنوب ایلام اعزام شدند
هشدار سفارت آمریکا درباره سفر به عربستان
نظرسنجی
با توجه به نتایج انتخابات آمریکا و شکست جمهوری خواهان، مهم‌ترین رویکرد سیاست خارجه کشورمان در حال حاضر چه می‌تواند باشد؟


مشاهده نتایج
go to top