به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ متن کامل گفتگوی «نسیم» با مهدی محمدی، کارشناس مسائل بین‌المللی درخصوص گزارش اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی و همچنین مذاکرات اخیر هسته ای در وین بدین شرح است:
*«نسیم»: ارزیابی شما از مذاکراتی که اخیر در وین بین ایران و 1+5 برگزار شد چیست و چرا این مذاکرات به نتیجه مشخصی دست نیافت؟
محمدی: به نظر من به این دلیل که قرار بعدی برای مذاکرات در اواخر خرداد تعیین شده است و هم به این دلیل که هر دو طرف اعلام کرده‌اند دستیابی به توافق نهایی قبل از 30 تیر را محتمل می‌دانند، این مذاکرات شکست نخورده است.
اتفاقی که در وین افتاد این بود که اولا طرف ایرانی با خطوط قرمز جدید که از طرف دولت و به وسیله رئیس‌جمهور برای تیم مذاکره کننده تعیین شده بود با مواضع اصولی‌تر و مستحکم‌تری نسبت به قبل وارد مذاکرات شد که این مواضع با منافع ملی منطبق‌تر می‌باشد، البته طبیعی است که این مواضع پیشرفت مذاکرات را دشوار کرده بود.
موضوع دوم اینکه طرف آمریکایی حتی در مواردی که با او توافق شده بود مانند موضوع اراک یا موضوع تعداد سانترفیوژها مواضعی اتخاذ کرد که حتی با دیدگاه‌های این کشور در مذاکرات وین 3 نیز مغایرت داشت؛ آمریکایی‌ها در واقع موضعی در مذاکرات وین4 گرفتند که شبیه به مواضع آنها در ابتدای مذاکرات یعنی سرسختانه‌ترین موضع ممکن از جانب آمریکایی‌ها بود که ترکیب این دو عامل با هم یعنی خطوط قرمز تیم ایرانی و بازگشت مواضع آمریکا به دوران ماقبل مذاکرات پیشرفت کار در این دور از مذاکرات را دشوار کرد.
عامل سوم این بود که وین4 اولین مذاکراتی بود که دو طرف وارد "بده - بستان" واقعی شده به دنبال آغاز نگارش متن نهایی بودند؛ در نتیجه طبیعی بود که پیشرفت مذاکرات در زمانی که شما وارد بده بستان واقعی شده و قرار است تکلیف موضوع را یکسره کنید نسبت به زمانی که در مذاکرات تنها تبادل نظر اتفاق می‌افتد دشوارتر است. از این نظر تصور بنده این است که این دشواری در مذاکرات بعدی نیز ادامه پیدا خواهد و حتی ممکن است مذاکرات تمدید هم شود و به همین دلیل اگر قرار است توافقی نیز شکل بگیرد در دقیقه نود زمان باقیمانده برای دو طرف در اواخر سال 2014 میلادی خواهد بود.
*«نسیم»: برخی عنوان کرده‌اند باتوجه به گزارش اخیر دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی که اظهار داشته نیاز زیادی برای ارائه گزارش نسبت به انحراف یا عدم انحراف برنامه هسته‌ای ایران در هر دور نمی‌بینیم رفتار آژانس در این رابطه دو پهلوست، نظر شما در این رابطه چیست؟
محمدی: این گزارش از چند جهت نگران کننده است، اولا در این گزارش گفته شده که ایران به همه تعهدات خود طبق توافق ژنو عمل کرده است این در حالی است که ما می‌دانیم 5+1 طبق توافق ژنو به تعهدات خود عمل نکرده است؛ سوالی که در اینجا پیش می‌آید این است که در حالی که طرف مقابل به تعهدات خود عمل نمی‌کند چرا طرف ایرانی در حال عمل کامل به تعهدات خود است؟
نکته دوم این است که در گزارش گفته شده 82 درصد از مواد هسته‌ای 20 درصد ایران خنثی، رقیق و یا تبدیل به اکسید شده است و ایران در حال حاضر فقط 34 کیلو مواد 20 درصد در اختیار دارد. کاهش ذخیره مواد 20 درصد ایرانی که یکی از ارزشمندترین دارایی‌های ایران بشمار می‌آمد در حالی که طرف غربی حتی آن مقدار تعهد شده در توافق‌ژنو برای تعدیل تحریم‌‌ها را عمل نکرده است در عمل اشتباه استراتژیک قابل توجهی است که قدرت چانه‌زنی تیم مذاکره کننده را در آینده به شدت کم خواهد کرد.
نکته سوم این است که براساس گزارش آژانس، ایران برای اولین بار از سال 2008 به ابعاد احتمالی ادعایی نظامی برنامه هسته‌ایش بویژه EBW یا چاشنی‌های انفجاری مفتولی پاسخ داده است اما با وجود اینکه آژانس پاسخ سوالات خود در این باره را دریافت کرده است حاضر به بستن این موضوع نبوده و خواستار مطرح شدن سوالات اضافی در این مورد شده است.
ورود آژانس به حوزه‌های نظامی ما باعث خواهد شد که بویژه صهیونیست‌ها و آمریکایی‌هایی که مایل به طولانی کردن موضوع هستند بهانه‌های جدیدی برای طرح ادعاهای جدید برعلیه ایران پیدا کنند و این نگرانی را به طور جدی ایجاد می‌کند که اگر هدف دولت بستن پرونده هسته‌ای ایران می‌باشد اتفاقا با بازشدن پای آژانس به بحث‌های نظامی برای بستن پرونده هسته‌ای ایران ایجاد مانع خواهد شد و دائما منجر به بهانه‌هاجوئی‌ها، طرح سوالات و مداخلات جدید خواهد گردید؛ به نظر من موارد بیان شده در مورد گزارش بسیار جدید قابل توجه است. این گزارش اتفاقا نه تنها دو پهلو نیست بلکه یک طرفه و به نفع غربی‌ها می‌باشد.
*«نسیم»برخی توافق اخیر ایران و آژانس را مربوط به موضوعات نظامی ایران دانسته‌اند، به نظر شما آیا این توافق وارد حوزه‌های دفاعی ما شده است؟ و اگر چنین اتفاقی افتاده آیا سازمان انرژی اتمی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی صلاحیت چنین ورودی را داشته‌اند؟
محمدی: در مدالیته سوم مشخصا دو موضوع مربوط به برنامه نظامی ایران است یک از آنها بحث انفجارهای با قدرت بالا و دیگری مطالعات انجام شده درباره جابجای نوترون و شلیک نوترونی توسط ایران است؛ این موارد موضوعاتی است که در نوامبر 2011 توسط آژانس تحت عنوان PMD یا (ابعاد احتمالی نظامی) فهرست شده بود. نکته‌ای که وجود دارد این است که از نظر ایران ادعاهایی که در این مرحله مطرح شده است مبتنی بر اطلاعات و اسناد غیرواقعی و جعلی بوده و به عقیده بنده پذیرش بحث درباره این موضوعات در حالی که این اطلاعات جعلی است رویکرد خطرناکی است، نمی‌گویم که این رویکرد اشتباهی است اما حداقل می‌توان گفت این رویکرد بسیار خطرناکی می‌باشد و می تواند باب ورود آژانس به موضوعات دیگری را باز کند که شاید مدیریت آن به سادگی گذشته نباشد.
آژانس برطبق اساسنامه خود هیچ حقی برای ورود به برنامه نظامی ایران ندارد و این رفتارها کاملا فراتر از اساسنامه این سازمان می‌باشد، این رفتار برطبق قطعنامه شورای امنیت انجام می‌شود که ایران به هیچ وجه این قطعنامه را قبول نداشته و آنها را غیرقانونی اعلام کرده است.
*«نسیم» از طرف سازمان انرژی اتمی مطرح شده است که توافق اخیر برای بدست آوردن اطلاعات در مورد ادعای آژانس اتفاق افتاده است البته از طرف دیگر رسانه‌های بیگانه مطرح کرده‌اند که آژانس از طریق این توافق مجوز دسترسی به محل‌های نظامی ما حتی پارچین را نیز کسب کرده است؛ آیا این توافق چنین پتانسیلی برای ورود به مسائلی به این حساسیت را دارد؟
محمدی: این صحبت که گفته شود ما فقط در حال دریافت اطلاعات از آژانس هستیم خلاف گزارش آژانس است؛ آژانس در گزارش "4 مِی" خود می‌گوید ایران علاوه بر پاسخ به سوالات آژانس اسنادی را نیز در رابطه با EBW ارائه کرده است و مشخص می‌شود اتفاقا آن کسی که در حال ارائه اطلاعات است طرف ایرانی می‌باشد نه طرف غربی.
آژانس در پارگراف 58 از گزارش جدید خود به طور شفاف عنوان کرده است که حتی اگر موضوع EBW، مسئله انفجارهای با قدرت بالا و مسئله شلیک نوترونی هم حل شود باز مسائل دیگری مانند پارچین، بحث کارشناس خارجی، بحث خریدهای نظامی و دیدار با برخی از دانشمندان باقی خواهد ماند که آژانس می‌خواهد به آنها بپردازد. بنابراین خیلی روشن است که این روند متوقف نخواهد شد.
آژانس به دنبال پیگیری مجموعه درخواست‌های سرویس‌های اطلاعاتی درباره برنامه نظامی ایران تا انتها می‌باشد که نیاز به احتیاط بسیار قابل توجه از طرف تیم مذاکره کننده ایرانی و دولت در این باره را شفاف‌تر می‌کند، درغیر این صورت به زودی شاهد شروع دور جدیدی از ادعاهای دروغ درباره برنامه هسته‌ای ایران خواهیم بود که تبدیل به مانعی دیگر برای بسته نشدن پرونده هسته‌ای ایران می‌گردد.