خبرنامه دانشجویان ایران: تنها حدود 20 تا 25 درصد نظام سلامت به موارد بالینی مانند پزشک، بیمارستان، دارو بستگی دارد و 75 تا 80 درصد تامین سلامت جامعه، به عوامل اجتماعی موثر بر سلامت (Social Determinants of Health) مانند وضعیت معاش، سطح آموزش، تغذیه، مسکن، اشتغال و نسبت سرباری بازمی گردد.
به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در تمام دنیا، تامین سلامت به عنوان یکی از وظایف سه گانه حکومتها در کنار تامین امنیت و آموزش برشمرده می شود. سلامت به عنوان نیاز اساسی بشر، قابل جایگزینی با هیچ مقوله دیگری نیست. اهمیت موضوع سلامت تا حدی است که سازمان جهانی بهداشت، با تاکید بر محوریت نیروی انسانی، از انسان سالم به عنوان محور توسعه پایدار یاد کرده است. این گفتار بدین معناست که، در صورتیکه کشور بدنبال توسعه پایدار و یا توسعه در شاخص های اقتصادی، اجتماعی و بویژه انسانی است، پیش نیاز این توسعه، وجود انسان سالم می باشد.
سلامت، عاملی چند وجهی
شاید نخستین مواردی که با شنیدن واژه سلامت به ذهن خطور می کند، موضوعاتی مانند درمان بیماری، پزشک، بیمارستان و بحث بهداشت باشد. گفتار فوق صحیح می باشد، اما به هیچ عنوان همه ماجرا نیست. پژوهشهای متخصصین حوزه مدیریت سلامت نشان داده است که آنچه که از آن به عنوان نظام سلامت یاد می شود، تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد به موارد بالینی، مانند پزشک، بیمارستان، دارو بستگی دارد و ۷۵ تا ۸۰ درصد تامین سلامت جامعه، به عوامل اجتماعی موثر بر سلامت (Social Determinants of Health) بازمی گردد که عوامل اقتصادی و اجتماعی مانند وضعیت معاش، سطح آموزش، تغذیه، مسکن، اشتغال و نسبت سرباری هستند. بواقع، شاکله اصلی سلامت جامعه بستگی به این عوامل دارد و تامین این عوامل به خودی خود، باعث کاهش بیماری و حرکت افراد جامعه به سمت سلامت کامل در طیف سلامت خواهد شد.

عوامل اجتماعی موثر بر سلامت
در خصوص اهمیت عوامل اجتماعی موثر بر سلامت می توان به نتیجه تحقیقاتی که در خصوص علل بار بیماری ها انجام شده است اشاره کرد. طبق این مشاهدات، بیشتر بار بیماری ها و اکثر نابرابری های دنیا از عوامل اجتماعی موثر بر سلامت ناشی می شود. به عنوان مثال، این موضوع که چرا اکثر بیماری های دنیا در کشورهای فقیر وجود دارند و اینکه چرا اکثر بیمارهای ها در کشورهای پیشرفته نیز گریبانگیر افراد فرودست جامعه هستند، بستگی به عوامل اقتصادی، اجتماعی و دسترسی های این افراد به منابعی مانند آب سالم، راه و جاده، شغل و … می شود. در اهداف توسعه هزاره Millennium Development Goals که اساس اهداف توسعه ای سازمان ملل در هزاره سوم هستند، بر اهمیت و اثر SDH بر توسعه سلامت در کشورها تاکید کرده است.
عدالت و سلامت
عدالت به عنوان یکی از دغدغه های مهم بشر در حوزه اجتماعی، در طول تاریخ همواره مورد توجه بوده است. گسترش عدالت، با وجود پیچیدگی هایی که این مهم دارد، بواقع یک موضوع کلیدی و اساسی می باشد.
از آنجائیکه سلامت به عنوان یک عامل مهم در حوزه اجتماعی مطرح می باشد و به طور مستقیم روی مسائل دیگر حوزه اجتماعی اثر دارد، می توان از آن به عنوان نقطه شروعی برای تحول در حوزه اجتماعی و دستیابی به هدف والایی مانند عدالت بهره برد. بدون تردید، اثری که فقر و بیماری بر یکدیگر دارند، از آن جهت که هر یک موجب تشدید دیگری می شود، یکی از جنبه های مهم و قابل توجه اثر حوزه سلامت در مسائل کلان اجتماعی می باشد. لذا جای آن دارد تا از بستر سلامت و تحول در نظام سلامت، تلاش در جهت تحول اساسی در جهت اصلاح و بهبود وضعیت عدالت اجتماعی نمود.
سلامت، نقطه ای برای شروع تغییر
یقینا، در نظر گرفتن عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، می تواند کارایی نظام سلامت در عرصه تامین عدالت اجتماعی و اصلاحات در جامعه را فراهم سازد. در صورتیکه با نگاه سلامت محور، نسبت به ارتقای سلامت جامعه اقدام کنیم، می توانیم از بخش اعظمی از مشکلات اجتماعی مانند فقر پیشگیری کنیم. فقری، که خود باعث و مایه بروز بیماری ها و مشکلات دیگر، ، کاهش شاخص های توسعه یافتگی، از بین رفتن و ناکارآمدی نیروی انسانی و در نهایت عقب ماندگی کشور و دور ماندن از هدف عالی ترویج عدالت می شود. بنابراین می توان از حوزه سلامت به عنوان یک پایه و مبداء برای بهبود وضعیت اجتماعی استفاده کرد.

منبع: عیارآنلاین