به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ پس از اکران این مستند، سهیل کریمی به سختیهای تولید این مستند اشاره کرد و گفت: آشنایی من با منطقه پاراچنار از طریق تحقیقات درباره شهید سید علی حسین الحسینی صورت گرفت که متولد این منطقه و مشخصا روستای پیوار بود. من ارادت ویژهای خدمت این شهید داشتم. من در دوره روزنامه نگاریام وقتی اولینبار مطلبی درباره این شهید نوشتم، با این واژه آشنا شدم.
کارگردان مستند «زخم پیوار» در خصوص ایده اولیه ساخت این مستند گفت: سال 86 بود که وهابیها در منطقه پاراچنار راهپیمایی علیه امام حسین(ع) برگزار کردند؛ همین مسئله موجب شد که کاسه صبر مردم پاراچنار لبریز شود. درگیریهای مسلحانهای در این منطقه رخ میدهد و در جریان این درگیریها شیعیان تمام سلفیها را به شعاع 30 کیلومتر از این منطقه دور میکنند. منطقه پاراچنار حدود یکی میلیون جمعیت دارد که حدود 600 هزار نفر آن را شیعیان تشکیل میدهند. 10 میلیون سلفی از وزیرستان گرفته تا برخی استانهای افغانستان مردم این منطقه را محاصره کرده بودند.
وی به مظلومیت مردم پاراچنار اشاره و گفت: این 600 هزار شیعه همچون یک کشور در برابر این حملات ایستادگی کردند. سلاح های این گروه یا غنیمت جنگی بود یا اینکه توسط برادران اهل سنت تهیه میشد. در سال 86 من از این محاصره با خبر شدم اما اینکه هیچ خبری از آن در جایی منتشر نمیشد برای من عجیب بود که چرا کسی از این ماجرا صحبتی نمیکند.
کریمی اضافه کرد: پیگیر شدم تا یکی از اهالی پاراچنار را در ایران پیدا کنم. در قم او را پیدا کردم و کلیاتی را از وی شنیدم و تصمیم گرفتم بروم طرح مستند خود را ثبت کنم. بعد از دو، سه سال پیگیری، طرح در وزارت ارشاد ثبت شد و حدود یک سوم مبلغ پیش بینی شده را برای این طرح کنار گذاشتند. مراحل اخذ ویزا با عنایت خداوند انجام شد. در همان زمان نیاز به نامه وزارت خارجه داشتم برای اینکه من را برای ساخت این مستند به سفارت پاکستان معرفی کنند. وزارت خارجه آن زمان به من نامهای ندادند و من از طریق معاونت سینمایی اقدام کردم.
وی افزود: رایزن فرهنگی پاکستان گفت که ممکن است ویزای شما شش ماه دیگر پس از تاییدیه وزارت خارجه پاکستان و سیستم امنیتی این کشور، صادر شود و سپس روز رفتن و فرودگاه شما مشخص شود و همیشه هم تحت حفاظت مامورین باشید. کراچی و لاهور دو فرودگاهی بود که برای ما مشخص کرده بودند که میدانستم که اگر بروم مامورین منتظر من هستند تا نگذارند به منطقه پاراچنار برسم و بنده را به منطقهای خواهند برد که خودشان میخواهند. با توجه به اینکه پروازهای ایران به لاهور و کراچی میباشد من تصمیم گرفتم که ابتدا به دوحه رفته و از آنجا به سمت پیشاور بروم. برای رسیدن به پاراچنار چند راه قاچاق وجود داشت و یک راه قانونی و ما هم تصمیم گرفتیم در اول کار از همین راه قانونی اقدام کنیم. با یک هواپیمای ملخ دار آموزشی که به دلیل حضور نیروهای طالبان و همچنین قدیمی بودن هواپیما، هر لحظه امکان سقوطش بود؛ وارد منطقه پاراچنار شدیم و در فرودگاه اضطراری آن منطقه فرود آمدیم.
کارگردان مستند «زخم پیوار» در مورد ویژگیهای این اثر گفت: من معمولا قبل از ساخت مستند در مناطقی که شناخت ندارم، حدود چهار، پنج روز قدم میزنم تا اطلاعات بومی این مناطق را جمع آوری کنم و پس از آن متن مستند را مینویسم و به یک کاراکتر مبتدی میسپارم تا متن مستند را روایت کند تا کار طبیعی جلوه کند. آن چیزی که مهجوریت و مظلومیت این مردم را نشان میدهد این است که از خیلی سالهای پیش واژه پاراچنار را نمیتوانیم در تلویزیون به کار ببریم.
کریمی در پایان گفت: پشت صحنه این مستند تحت عنوان «و اینک پاراچنار...» در حال تدوین است.
دکتر احمد نادری، استاد انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران مهمان دیگر این برنامه بود. وی در ابتدای سخنان خود به آشنایی قبلیاش با سهیل کریمی اشاره کرد و گفت: آثار این کارگردان همواره از بهترین فیلمهای مستند بوده است. من معتقدم عامل اصلی خوب بودن کارهای او داشتن دغدغه جهادی است. معمولا کارهای جهادی بهتر از کارهای معمولی است. پوپر در رساله تلوزیون خطری برای دموکراسی میگوید اگر بخواهید برای دموکراسی فیلمی را بسازید باید تمامی عوامل با تمام وجود، دموکراسی را قبول داشته باشند تا محتوا به درستی به مخاطب منتقل شود. لذا اعتقاد در ساخت فیلم بسیار موثر است. این اعتقاد جهادی که در کارهای کریمی دیده میشود و موجب این خواهد شد که بیننده با تمام وجود بتواند مستند را درک کند.
این استاد مردم شناسی در خصوص ویژگی علمی مستند «زخم پیوار» گفت: این مستند ارزش مردم شناختی بسیار بالایی دارد. این فیلم روایت دست اول از زندگی آنهایی است که ما نمی شناسیم. در دانشگاه و به طور خاص در رشته مردم شناسی همیشه اسطوره هایی از مردم شناسان اولیه نشان داده شده است که این افراد همواره در بین قبایل مختلف میرفتند و خطر میکردند تا اطلاعاتی را جمع آوری کنند و این مردم شناسان تبدیل به اسطوره هایی شدهاند که اساتید و دانشجویان قداست خاصی برای آنها قائل هستند. این کاری که در «زخم پیوار» انجام شد برتری دارد بر خیلی از کارهایی که اسطورهای برای انسان شناسی شده است. اهمیت دیگر این است که این فیلم صدای آنهایی که شنیده نمیشوند را درحالی که رسانهها در عصر رسانهها آن ها را بایکوت کردهاند به گوش ما میرساند.
وی در بخش دیگر سخنان خود به موضوع خشونت پرداخت و گفت: درباره خشونت مدرن میتوان سه نوع دسته بندی داشت؛ خشونت واکنشی، خشونت ایدئولوژیک و خشونت فرقهای. خشونتهایی که در منطقه افغانستان و پاکستان میبینیم ترکیبی از خشونتهای ایدئولوژیک برگرفته از وهابیت است.
نادری گفت: از زمان ظهور پدیدهای به نام جهادیون و به دنبالش رادیکالیزاسیون قومیت پشتون، ما شاهد این خشونت ترکیبی بودیم. طالبان هم که برای مقابله با شوروی توسط آمریکاییها بوجود آمد این نوع خشونت را گسترش داد. برژینسکی در این خصوص میگوید که ما فرصت پیدا کردیم در حیاط خلوت شوروی مدفوع کنیم. این مدفوع به عقیده برژینسکی همین گروهها بود؛ لذا جدای نسل اول و دوم افغانهای عرب که جهادیون بودند ما پشتونها و رادیکال شدن شان را به عنوان نیروهای مردمی داشتیم.
وی در خصوص مظلومیت مردم مقاوم پاراچنار گفت: کریمی گفت که ما نمیتوانیم واژهای از پاراچنار را در تلویزیون به کار ببریم. این صحبتها من را بیش از هرچیز یاد شیر دره پنج شیر انداخت و آن نوع برخوردی که ما در قهرمان سازی از احمد شاه مسعود داشتیم. چرا یک فرد را به عنوان قهرمان جلوه میدهیم اما زمانی که صحبت از مقاومت مردمی میشود که بدون سلاح درحال مبارزه هستند و صدایشان را کسی نمیشنود، کوتاهی میکنیم.
نادری در پایان در خصوص ویژگی مردم شناسانه این اثر افزود: اگر صحنه هایی از زندگی خانگی یا خانوادگی این مستند را داشته باشیم از آن میتوان به عنوان یک منبع بسیار موفق برای کارهای مطالعاتی و مردم شناسانه استفاده کرد. نکتهای که باید به آن پرداخت بُعد زندگی جهادی این مردم است که چطور مقاومت آنها به عنوان یک سبک زندگی تعریف شده و با مفاهیم و آموزه های شیعی آمیخته شده است. اگرچه ممکن است این مسئله دیده نشود و کمتر دیده شود و در حال حاضر هم به عنوان یک سنت در این دانشکده پایه گذاری شده است که هرآنچه که غربیها به آن نمی پردازند، دیده نشود؛ اما این اثر از این نگاه می تواند بسیار با اهمیت باشد.