به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ سومین مرحله از عرضه نفت در بورس، روز گذشته در بورس انرژی صورت گرفت اما برخلاف دو مرحله گذشته، نفت ایران خریداری در بورس نفت پیدا نکرد، این در حالی است که بیشتر کارشناسان از بورس نفت به عنوان راه حلی برای فروش نفت در دوران تحریم ها صحبت می کردند و این شکست می تواند این راه حل را دچار چالش نماید. «خبرنامه دانشجویان ایران» در مصاحبه ای با سید احسان حسینی از فعالان این عرصه به بررسی دلایل واقعی عدم موفقیت این موضوع پرداخته است.

بورس نفت یک راه حل
سید احسان حسینی، مسئول مرکز مطالعات انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه تهران با شاره به روند سنتی فروش نفت گفت: دیروز سومین مرحله از عرضه نفت که برابر با یک میلیون بشکه نفت خام بود در بورس انجام شد اما متاسفانه به دلایلی شکست خورد. عرضه نفت در بورس یک راهکار ضد تحریمی است که برای مقابله با تحریم های آمریکا استفاده می شد. دلیل تأثیرگذاری تحریم های آمریکا نیز این بود که فروش نفت ایران از یک ساختار سنتی پیروی می کرد، که در این ساختار سنتی شرکت ملی نفت به طور مستقیم با تعداد محدودی از شرکت های خارجی برای فروش نفت ارتباط می گرفت که به دلیل مشخص بودن عرضه کننده و خریدار، محموله های نفتی شناسایی و تحریم می شد.

بیشتر بخوانید//وزارت نفت باید مکلف به فروش بخشی از نفت از طریق بورس باشد+عکس

او ادامه داد: پیشنهاد شد تا برای فرار از تحریم ها در سازوکاری به غیر از سازوکار سنتی، یک سری شرکت های خصوصی که توانایی دور زدن تحریم ها را دارند وارد این سازوکار شوند و افت صادرات نفت از آن طریق جبران گردد. نکته قابل ملاحظه آن است که زمانی که از سازو کاری به عنوان بورس نفت استفاده می کنیم تا شرکت های داخلی و خارجی که توانایی خرید نفت را دارند با خرید نفت از بورس، نفت را در مقاصد نامعلومی به فروش برسانند و مانع از تحریم محموله های نفتی شوند. این سازوکار باید به گونه ای طراحی شود که شرکت های خارجی به سمت خرید نفت از بورس سوق داده شده و از طریق بورس انرژی خود را تأمین کنند.

"اتاق تاریک" ضد "بورس نفت"
حسینی پیرامون راه حل وزارت نفت به عنوان «اتاق تاریک» گفت: منتهی اکنون وزارت نفت سازوکاری موازی با بورس انرژی را نیز به راه انداخته است. این سازو کار که به عنوان "اتاق تاریک" برای فروش نفت به شرکت های داخلی و خارجی استفاده می شود و به دلیل نقاط ضعفی از قبیل پایین بودن قیمت نفت به دلیل تخفیف ها و عدم شفافیت مورد انتقاد قرار گرفته است. در واقع خریداران دو راه برای خرید نفت در پیش رو دارند، یک سازوکار بورس انرژی که سازوکاری شفاف و رقابتی است و قیمت در آن به صورت حداکثر محسوب می شود، از طرفی تخفیف ها معقول و برابر هزینه ی واقعی دور زدن تحریم ها است و دیگری سازوکار "اتاق تاریک" وزارت نفت است که شفافیت بورس را نداریم خریدار می تواند تخفیفات بیشتری را هم بگیرد، وقتی که رقابت نباشد احتمال اینکه ما ارزان تر بفروشیم، و در واقع مجبور به ارزان فروشی باشیم بیشتر است.بورس انرژی با تخفیفی حداقلی و قیمت فروش حداکثری برای ایران در یک طرف و در طرف دیگر "اتاق تاریک" که می توان با لابی گری و چانه زنی قیمت را به شدت کاهش می دهد.

سید احسان حسینی در مورد شکست عرضه نفت در بورس گفت: مسبب این شکست وزارت نفت است چرا که نمی بایست ساختاری موازی با ساختار انرژی ایجاد می کرد چرا که خرید نفت از طریق اتاق تاریک بسیار راحت تر و دارای تخفیف های بیشتری است. تا زمانی که این روال ادامه پبدا کند قطعا عرضه نفت در بورس جواب نمی دهد و تا زمانی که عرضه نفت در بورس نداشته باشیم، یک سازوکار قانون مند شفاف و ضابطه مند نداشته باشیم. قطعا میشه گفت همین شرکت هایی که برای می خواهند نفت را بخرند نفت خود را از طریق اتاق تاریک نفت را با تخفیف های کلان از وزارت نفت می خرند و می فروشند. دیگه محلی نیست. جایگاهی نیست که بقیه ی شرکت ها در کشورهای خارجی هم بدانند که می توانند نفت را خریداری نمایند، این ساختار شفافی نیست و فقط میگم اگر ما بخوایم قضیه اتاق تاریک وزارت نفت رو طرح ریزی کنیم، یقینا سازو کار بورس نفت رو با شکست مواجه کردیم که تبعات بعدی برای کشور دارد.

بیشتر بخوانید//جریانی در وزارت نفت تمایل به ورود شرکت‌های خصوصی ندارد

اتاق تاریک فساد زاست
مسئول مرکز مطالعات انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه تهران، گفت: مسئله مهم در سازوکار "اتاق تاریک" بحث فساد خیزی این سازوکار است. باید از وزارت نفت پرسید آیا از تجربه ی قبلی تحریم ها درس گرفته اند؟ بابک زنجانی و امثال آن در دوره ی گذشته بر اساس همین سازوکار اتاق تاریک شکل گرفتند، چرا که در این سازوکار معیار قیمت گذاری نفت مشخص نیست و تایید صلاحیت خریداران برای پرداخت مبلغ به صورت شفاف انجام نمی گیرد. همین سازوکار در سال های قبل پیگیری شد که در نهایت موجب فساد و رانت گردید و در نهایت پول محموله های نفتی به کشور باز نگشت. متاسفانه در حالی که سازوکار مناسبی برای فروش نفت به عنوان "بورس نفت" وجود دارد، وزارت نفت در کنار آن، سازوکار اتاق تاریک را به راه انداخته است و بعید نیست که شاهد رشد بابک زنجانی های دیگری در این سازوکار باشیم  چرا که بازگشت پول از طریق اتاق تاریک تضمین نشده است.

وزارت نفت به دنبال انحصار
حسینی ادامه داد: ما معتقدیم وزارت نفت دلیل وزارت نفت برای استفاده نکردن از بورس نفت، به انحصار طلبی وزارت نفت باز می گردد. وزارت نفت حاضر نیست نفت را در یک سازو کار شفاف و رقابتی به فروش برساند چرا که در صورتی که شرکت های خصوصی برای خرید و فروش نفت وارد بازار نفت بشوند، انحصار وزارت نفت بر فروش نفت به شدت کاهش پیدا می کند. سازوکار اتاق تاریک قصد دارد تا با اعطای تخفیف های کلان نفت را به فروش برساند اما این سازوکار نه تنها اثر گذار نیست و چالش هایی مانند فساد و... را به وجود می آورد و حتی راهکار های درستی مانند بورس نفت را به چالش می کشد.