به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ راهپیمایی میلیونی مردم ایران و به خصوص پایتختنشینان در غدیر ۱۴۰۲ چنان چشمگیر و قابل توجه بود که یکبار دیگر ناظران فرهنگی و سیاسی کشور را به تحسین و البته تامل واداشته است. در هنگامهای که حمله، تخریب و شبههافکنی درباره برخی شعائر و ارزشهای مذهبی در ایران، مورد هدف بیسابقهترین عملیاتهای ترکیبی، شناختی و رسانهای قرار گرفته، چگونه چنین رستاخیز فرهنگی و مذهبی رقم خورده است؟
علاقه به علیابن ابیطالب ریشه تاریخی در ایران دارد، اساسا علاقه ایرانیان به امیرالمومنین، علاوه بر یک اعتقاد مذهبی، یک نوع فرهنگ ملی و عرفی نیز محسوب میشود. علاقه به امیرالمومنین در طول قرنها با فرهنگ ایرانی چنان آمیخته شده که به راحتی قابل تفکیک نیست. سخنی گزاف نیست که ایرانیان به سبک خودشان و حتی ایرانیزه شده علی ابن ابیطالب را دوست دارند و جالب است که از مبانی اعتقادی اسلام نیز در این زمینه انحرافی نداشتهاند. در این میان جشن روز غدیر هم از مراسمات ویژه مذهبی است که ایرانیان به سبک بومی خود با آن مواجه شده و حتی به نوعی پیشروتر از دیگر نقاط جهان، جشن های غدیر را برگزار کردند و این سنت از قرنها قبل ادامه داشته و دیروز یعنی غدیر ۱۴۰۲ آخرین مرحله از این پیشتازی تاکنون بود.
تسهیلگری فرهنگی به جای تصدیگری اجتماعی
محمد رستم پور پژوهشگر مسائل کشور در خصوص حضور میلیونی عاشقان اهل بیت (ع) در جشن بزرگ غدیر طی یک یادداشتی نوشت: چند ساعتی از اتمام جشن ده کیلومتری غدیر گذشته و چند عکس و ویدئو از شلوغی ایستگاههای مترو و خیابانهای اطراف محل برگزاری جشن که تقریباً رونوشتی از رویداد بزرگ مردمی اربعین و نیمهشعبان در عراق است، منتشر شده. پیش از برگزاری جشن، نقدهای کم و بیش تکراری در مورد ماهیت و اهداف این جشن در شبکههای اجتماعی منتشر شد. اینکه به ویژه به خاطر تبلیغات حجیم و پرسروصدای جشن از صداوسیما و نقش بسته بر بیلبوردهای شهرداری، با یک مراسم حکومتی روبرو هستیم؛ اینکه حکومت باز میخواهد مثل سلام فرمانده مانور جمعیت راه بیاندازد تا اثبات کند هواداران نظام زیادند؛ اینکه کسی با توجه به شرایط اقتصادی در جشن شرکت نمیکند و از این دست نقد و نظرها که ذهنیتی منفی ایجاد میکرد.
محمد رستم پور در ادامه اشاره کرد: بهرغم بینظمی، بیبرنامگی، شلوغی و نبود یک نظم ترافیکی، جشن ده کیلومتری غدیر در نظر من، یک تمرین تسهیلگری فرهنگی به جای تصدیگری اجتماعی بود. جشن به معنای واقعی مردمی بود و گروههای جهادی، هیئات مذهبی، مؤسسات فرهنگی، انجمنهای دانشجویی و حتی گروههای خیریه متعددی با استفاده از فضا و امکانات محدودی که در اختیار داشتند، تلاش داشتند سرودی برگزار کنند، شیرینی یا شربتی پخش کنند، مسابقهای برپا کنند تا اوقات مخاطبین را به نحو شایستهای پر کنند.
وی افزود: برخلاف آنچه در تحلیلهای توئیتری دیده بودم، تنوع حجاب و پوشش مشهود بود. حتی در برنامههایی که از نظر برخی، رنگ و بوی سیاسی یا غلظت ایدئولوژیک داشت، همه شرکت داشتند. در آنچه من دیدم، کسی نمیگفت مثلاً این برنامه یا موکب، متعلق به بسیج است یا اینجا «سلام فرمانده» پخش میشود، من شرکت نکنم. ضمن آنکه حضور گروههای موسیقی زنده نیز پررنگ بود و بعضاً موسیقیهای پخش میشد که طربانگیز بود و شاید در نظر برخی، غنا داشت.
این پزوهشگر همچنان ادامه داد: این نقد که حکومت نباید در مناسبتهایی مانند دهه محرم یا شادیهایی مثل عید غدیر وارد شود، از اساس باطل است. حکومت طبق قانون اساسی و بسیاری از اسناد بالادستی موظف به تعظیم شعائر است و مکلف است از فرهنگ پاسداری کند و ضمن احترام به تنوع اجتماعی برای همگان فرصتهای برابر فرهنگی و رویدادی فراهم آورد تا آنان نیز رویداد مختص خود را داشته باشند. در نتیجه این بیان که «خیابان» را نباید محدود و منحصر به اندیشه یا باور خاصی کرد، صحیح و منطقی است؛ اما کجا نشانه و تجلی داشته که ما گمان کنیم خیابان فقط مختص گروه یا سازمان یا باور خاصی است. اینکه جامعه مدنی به دلایل مختلف در یک دهه اخیر، آسیبپذیر و نحیف شده، اینکه بخشهایی از حکومت علاقه و تمایل فزایندهای به تصدی و تملک همه اجتماع دارند، اینکه هنوز برای آزادی تجمع، ملاک و مبنای مشخصی وجود ندارد؛ همه و همه درست است؛ اما از سویی دیگر، این که القاء کنیم تنها و تنها گروههای محدودی از اجتماع، آن هم آنانی که متصل به سیاستند؛ فقط آزادی دارند، غیر از خطای شناختی، یک بیانصافی اخلاقی است، اگر کینهورزی سیاسی نباشد.(جزئیات بیشتر)
تصویری از اقتصاد فرهنگی
سیدامیرحسین حسینی پژوهشگر حوزه اقتصادی در خصوص هزینه های صورت گرفته در این مراسم طی یادداشتی نوشت: دیشب در جمهوری اسلامی ایران دهها میلیون پرس غذا و صدها میلیون لیوان نوشیدنی و بیشمار خدمت اجتماعی اعم از فضاسازی و مراسمات شادی و برپایی شهربازی و سرودخوانی و.. توسط مردم برای مردم مهیا گردید. این تصویری از اقتصاد فرهنگی است.اما جالب است بدانید هیچیک از اینها در هیچ آمار اقتصادی ثبت نمیشود.
سیدامیرحسین حسینی در ادامه گفت: زیرا ما در نابازارها زیست میکنیم اما آنها بازارها را میسنجندما مردمِ پایِ کار داریم اما شمارشگر آنها فقط برای دولت و سرمایهسالاری کنتور میاندازدما با عشق امیرالمومنین و سیدالشهدا میلیونها نفر عاشق را در غدیر و اربعین برادرانه و خواهرانه به میدان میآوریم اما آنان کُمیتشان در همراهی مردم لنگ میزند.
پژوهشگر حوزه اقتصادی در پایان اشاره کرد: آری شاخصها صلاحیت و کفایت ارزیابی ما را ندارند و در توصیف چگونگی تنفس اقتصاد فرهنگی در زیستگاه زندگی فرهنگی ناتوان و ناکارآمدند. (جزئیات بیشتر)
گزارش از علی پیراینده