به گزارش سرویس اقتصادی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ با توجه به افزایش دما و شروع زودتر پیک بار تابستان سال 1402 نسبت به سال های قبل و همچنین عدم ساخت نیروگاه های جدید و افزایش روزانه مصرف برق از جمله مواردی است تا همه سازمان های مرتبط در زمینه بهینه سازی مصرف برق در کشور احساس مسئولیت کنند و راهی جز همکاری مردم، صنایع و دستگاه‌های اجرایی برای بهینه سازی مصرف نداریم.

بر همین اساس ابراهیم ونکی فراهانی، مدیر نیروگاه سیکل ترکیبی قم، در گفتگو با «خبرنامه دانشجویان ایران» از وضعیت واحدهای نیروگاه و اقدامات صورت گرفته جهت عبور از پیک بار تابستان می گوید که در ادامه مشروح این گفتگو را می خوانید:

سوال: واحدهای نیروگاه قم را در حال حاضر برای عبور از پیک بار تابستان چگونه ارزیابی می کنید؟

عمر مفید نیروگاه های حرارتی در دنیا 25 سال می باشد. در حال حاضر عمر واحدهای گازی نیروگاه قم 30 سال و  بخش بخار آن 25 سال است. علی رغم عمر بالا، به همت متخصصان صنعت برق و تلاش آنان در جهت حفظ حداکثری سرمایه های ملی، قدرت عملی واحدهای نیروگاه قم افت ناچیزی داشته و این نیروگاه به واسطه تولید پایدار و حداکثری خود تاکنون جزء نیروگاه های تراز اول ایران بوده است و هر ساله به جهت عبور مطمئن از پیک تابستان از مدیریت شبکه برق ایران، تقدیر نامه دریافت می نماید. در سال جاری نیز علی رغم همه کمبودها در زمینه تأمین قطعات، با همت و تلاش مدیران و متخصصان نیروگاه، حداکثر تولید ممکن را در مدت پیک تابستان خواهیم داشت.

سوال: تعمیرات به موقع واحدها به چه میزان در تولید مطمئن و پایدار موثر می باشد؟

با توجه به شرایط کاری سخت تجهیزات تولید برق، اعم از توربین های گازی و تأسیسات تولید بخار ، بسیاری از قطعات حساس، دارای سیکل تعویض و یا تعمیرات دوره ای بوده و رعایت این سیکل، تأثیر بسزایی در تامین پایداری و قابلیت اطمینان تولید برق دارد. وضعیت پایداری و تولید واحدهای نیروگاه قم پس از 30 سال بهره برداری، نشان از تعهد لازم در زمینه انجام به موقع و درست این تعمیرات دارد. در سال گذشته نیروگاه قم جمعاً به مدت 120 روز درگیر تعمیرات واحدهای تولیدی خود بوده که تماماً با توان داخل نیروگاه و همت متخصصان نیروگاه قم انجام پذیرفته است.

سوال: آیا افزایش دما در راندمان نیروگاه قم تأثیر گذار می باشد؟

راندمان واحدهای گازی بین 30 تا 33 درصد است که در حالت سیکل بسته این راندمان به 45 تا 46 درصد افزایش می یابد. ظرفیت اسمی نیروگاه ها در شرایط استاندارد محیطی که برابر 15 درجه سانتیگراد و در ارتفاع تراز سطح دریا می باشد اندازه گیری می شود. تغییر در شرایط محیطی اثر مستقیم در میزان تولید و راندمان سیکل های باز و بسته نیروگاه دارد. در فصول گرم سال که همیشه متناظر با پیک مصرف برق است، با افزایش دمای هوا، راندمان کمپرسور، توربین های گاز و نیز سیکل های خنک کاری مورد استفاده در قست های مختلف چرخه تولید از جمله کندانسورهای تولید خلا در سیکل بخار، افت کرده و بالتبع باعث کاهش راندمان و تولید نیروگاه می گردد.

سوال: با توجه به اینکه نیروگاه قم از سیستم فاگ استفاده می کند، این سیستم چقدر در افزایش تولید واحدها موثر است؟

به منظور جبران افت راندمان کمپرسور توربین های گاز، ناشی از افزایش دمای هوا، از روش های مختلف خنک کاری هوای ورودی به توربین استفاده می شود که در نیروگاه قم، از بین روش های موجود، از روش تبخیری مه پاش یا fog استفاده می شود. در این روش با تخلیه آب پرفشار(125 بار) در محوطه مجرای هوای ورودی به توربین، آب خروجی که به صورت قطرات مه می باشد بلافاصله پس از برخورد با هوای گرم، تبدیل به بخار شده و باعث خنک شدن هوای ورودی به توربین می گردد. استفاده از این روش به طور متوسط باعث افزایش تولید به مقدار 9 مگاوات ساعت به ازای هر واحد گازی می گردد. البته لازم به ذکر است استفاده از این روش علاوه بر افزایش مصرف آب به میزان یک متر مکعب برای هر مگاوات ساعت، هزینه های مالی و عملیاتی زیادی دارد که با توجه به موقتی بودن و کمبود برق در ایام پیک تابستان توجیه می گردد.

سوال: چه اقداماتی برای مصرف بهینه برق در داخل نیروگاه انجام شده است؟

همگام با مردم عزیز کشورمان و سایر نهادهای کشور، به منظور کاهش مصرف داخلی برق در نیروگاه قم یک سری فعالیت هایی انجام شده است که  از آن جمله می توان به این موارد اشاره کرد:

- نصب ترموستات در محیط های کنترل شده صنعتی به منظور کارکرد بهینه تجهیزات خنک کننده.
- جداسازی محیط های نیازمند خنک کاری از محیط های با اهمیت کمتر  با نصب دمپر و شیرهای کنترلی.
- افزایش دمای تنظیمی تجهیزات خنک کننده در ساختمان های اداری.
- استفاده از لباس های مناسب و کم حجم اداری در ایام تابستان.
- حذف روشنایی ها و مصارف غیر ضرور.
- زماندار کردن عملکرد تجهیزات خنک کننده مانند چیلرها و کولرهای گازی ساختمان های اداری به منظور خارج شدن اتوماتیک در زمان های خارج از ساعت اداری.
- استفاده از لامپ ها و تجهیزات کم مصرف.
- استفاده از دربهای اتوماتیک، دیوارهای هوایی و ایجاد فضاهای واسط در ورودی  سالن های پر رفت و آمد.
- استفاده از پرده ها و شیشه های دودی و یا رفلکس جهت جلوگیری از نفوذ نور خورشید و حرارت به داخل ساختمان ها.

لازم به ذکر است همگامی با طرح تغییر زمان کار در مجموعه نیروگاه به دلیل لزوم حضور پرسنل در زمان پیک بار امکان پذیر نمی باشد.

سوال: راهکار عبور از پیک بار تابستان سال 1402 را چه می دانید؟

همانطور که می دانید، انرژی برق مقدمه رشد تمام بخش های اقتصاد و زیر بنای پیشبرد برنامه های راهبردی توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور ما است. نقش برق در نظام اقتصادی و اجتماعی ایران همانند نقش هوا در زندگی موجودات شده است. در عین هزینه بسیار پایین و حضور ساکت، بی دغدغه و تمام ساعت برق در زندگی روزمره ما، نبود برق حتی برای مدت کوتاه محسوس بوده و باعث ایجاد مشکلات مختلف اقتصادی و اجتماعی می گردد.

از خصوصیات انرژی برق این است که علاوه بر پیوستگی تأمین، باید ازکیفیت لازم برخوردار باشد. در غیر این صورت مشترکین متحمل هزینه های سنگین قطعی و نوسان برق خواهند شد.
در تولید برق، نظام عرضه و تقاضا بر قرار است و با توجه به اینکه قابلیت ذخیره ندارد، رابطه مستقیم با میزان مصرف دارد. نیاز به تولید برق در فصول مختلف سال متفاوت بوده و لذا توجیه پذیری سرمایه گذاری در صنعت برق و ساخت نیروگاه ها نیاز به وجود مصرف ثابت و عمده در طول سال دارد. هزینه حدود 500 یورویی احداث نیروگاه به ازای هر کیلووات ساعت از جمله عوامل بازدارنده در گسترش نیروگاه ها می باشد که در حال حاضر موقتی بودن پیک مصرف، قیمت پایین برق، و هزینه های بالای تعمیرات و نگهداری، این صنعت را در کنار سایر صنایع سود آور دچار مشکل کرده است.

علی ایحال با توجه به اینکه متوسط عمر نیروگاه های حرارتی کشور 30 سال است دولت باید در زمینه نوسازی تجهیزات تولید، انتقال و توزیع به روش های مختلف از جمله سرمایه گذاری های دولتی و خصوصی و اجبار صنایع بزرگ در احداث نیروگاه های اختصاصی و خرید تضمینی از آنان اقدام نماید.

در حال حاضر عامل اصلی که در ایجاد پیک بار تابستان نقش عمده و اساسی دارد، بارهای مسکونی و افزایش سیستم های سرمایشی پرمصرف به خصوص در ساعات پیک شبانه روز است. کم بودن هزینه برق مصرفی باعث شده است حتی در شهرها و محیط هایی که دمای چندان بالایی نداشته و امکان استفاده از روش های خنک کاری با مصرف برق کمتر می باشد از تجهیزات پرمصرف تراکمی استفاده شود.

از مهمترین روش های کنترل بار در پیک تابستان می توان به این موارد اشاره کرد:

ـ فرهنگ سازی و ترویج عدم استفاده از تجهیزات پرمصرف در ساعات پیک.
ـ اعمال تعرفه های مناسب و متناسب با اوج بار با استفاده از کنتورهای هوشمند.
ـ اجرای طرح های تشویقی و جریمه ای برای مشترکان.

البته لازم به ذکر است که تا زمانی که قیمت برق مصرفی منطقی نگردد، روش های فوق تأثیر محسوسی در روند مصرف نخواهد داشت. مشترکان باید بدانند که هزینه های کم مصرف برق و به زعم دولت عدم خاموشی در بخش مسکونی، از طریق افزایش قیمت های کالا و خدمات که به واسطه قطعی اجباری برق صنایع(هرچند برنامه ریزی شده) ایجاد می شود نهایتاً با ضرایب چند برابری از سبد خانوار ایرانی کسر می گردد.

مصاحبه از حسین احسانی زاده