به گزارش سرویس اقتصادی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ همزمان با افزایش حجم صادرات نفت کشور به برخی از کشورها به ویژه چین، در روزهای اخیر انتقادات بسیاری از سوی کارشناسان نسبت به تعرغه‌های تعیین شده برای صادرات این کالا، ایجاد شده است. محل اختلاف نظرهای اخیر بین موافقین و مخالفین این شوه صادرات نفتی از آنجا ناشی می‌شود که عده‌ای صعود و جهش صادرات از   ۳۲۴ هزار بشکه نفت را به یک میلیون بشکه را بدون نگاه به ابعاد و شیوه فروش آن دستاورد بزرگی برای دولت سیزدهم می‌دانند و معتقدند که چین در سال‌هایی که حتی برجام در حال اجرا بود نیز به‌طور میانگین حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز نفت از ایران وارد می‌کرد و اکنون بیش از زمان اجرای برجام بوده که نشان‌دهنده موفقیت دیپلماسی انرژی در این عرصه است.

عده دیگری در مقابل نرخ پایین قیمت نفت صادراتی ایران به چین را عامل سواستفاده چین و بهره برداری این کشور از شرایط تحریمی ایران می‌دانند که همین امر موجب شذه است تا صدای اعتراض برخی از کارشناسان بلند شود از این رو در این گزارش قصد داریم تا برای روشن شدن ابعاد این ماجرا نگاهی بر این موضوع بیندازیم.

در سه ماهه ابتدایی سال ۲۰۲۳ ، صادرات نفت ایران به چین روندی صعودی را پیموده است. این درحالی است که البته طبق برخی اخبار، ایران برای حفظ سهم خود در بازار چین و افزایش صادرات، تخفیف‌های نفتی به نسبت بالایی به کشور چین داده است.

رقابت نفتی روسیه و ایران در بازار چین

در دو ماه می و ژوئن که تقریبا مصادف با میانه اردیبهشت ماه تا تیر ماه سال 1402 هجری شمسی است، روسیه حاضر به صادرات نفت با 9 دلار پایین تر از قیمت جهانی به چین شده است این در حالی است که ایران نفت خود را با 12 الی 1۵ دلار تخفیف به ازای هر بشکه به چین صادر کرده است. درچنین شرایطی صادرات نفتی ایران به چین رکوردزنی کرده این در حالی است که برخی منابع خبر از تخفیف بالای نفتی ایران در ماه های اخیر داشته است.

بر این اساس در سه ماهه ابتدایی سال 2023 ، صادرات نفت ایران به چین افزایش داشته است. این درحالی است که البته طبق برخی اخبار، ایران برای حفظ سـهم خود در بازار چین و افزایش صادرات، تخفیف های نفتی به نسـبت باالیی به کشور چین داده است. بر اسـاس آمارهای موسسه کپلر، حجم صادرات نفت ایران به کشور چین در سال 2023افزایش چشمگیری داشته است. 

گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) با عنوان "نفت ۲۰۲۳" که اخیرا منتشر شد، یافته‌های گزارش کپلر مبنی بر این که صادرات روزانه نفت ایران به چین به یک میلیون بشکه رسیده است را تایید می‌کند. این آژانس خاطرنشان کرد که با وجود محدودیت‌های مالی، تولید روزانه نفت ایران در سال ۲۰۲۲، به میزان ۱۴۰ هزار بشکه در روز افزایش پیدا کرده و به میانگین ۲.۵ میلیون بشکه رسیده است.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، ایران، فروش ثابت نفت به چین را از سه ماهه سوم سال گذشته حفظ کرده و این صادرات، به رشد تولید نفت ایران به میزان ۳۵۰ هزار بشکه در روز از ابتدای سال میلادی جاری و رشد آن به ۲.۹ میلیون بشکه در روز در ماه مه سال ۲۰۲۳، کمک کرد.

صادرات نفت ایران به چین در سـه ماه اول این سال میلادی معادل 930هزار بشکه در روز بوده است. این در حالی است که در ماه فوریه سـال 2023حجم صادرات نفت ایران به چین به 1 میلیون و 200 هزار بشکه در روز رسیده است.

دلیل افزایش تقاضای نفتی چین از ایران چیست؟ 

افزایش آمار صادرات نفت ایران نشانه خوبی برای درآمد ارزی در داخل کشور است اما گزارش ها حاکی از آن است که نفت ایران در ماه های گذشته ارزان تر از قیمت جهانی به کشور چین فروخته شده است. بررسـی ها نشـان می دهد روسـیه دومین و ایران سومین صادرکننده بزرگ نفت به چین در این مقطع بوده و به همین علت رقابت میان ایران و روسیه در بازار چین همواره بوده است. صنایع کشور چین پس از کنار گذاشتن سیاست کووید صفر از ابتدای سـال2023 ، کار خود را از سر گرفتند.

به همین دلیل از ابتدای سال جدید میلادی تقاضای بالایی از سمت چین به نفت ایران و روسیه ایجاد شد اما روسیه به دلیل تحریم های نفتی اقدام بـه کاهش قیمت نفت صادراتی خود به چین کرده و ایران نیز متعاقبا برای حفظ سهم بازار خود در چین و به دلیل تحریم ها سعی کرد قیمت نفت صادراتی خود را از روسیه ارزانتر کند. در دو ماه می و ژوئن که تقریبا مصادف با میانه اردیبهشت ماه تا تیر ماه سال 1402 هجری شمسی است، روسیه حاضر به صادرات نفت با 9 دلار پایین تر به چین شـده است این در حالی است که ایران نفت خود را با 12 الی 15دلار تخفیف به ازای هر بشکه به چین صادر کرده است.

بر اساس محاسبات اگر ایران همین روند افزایشی خود که در سه ماه اول سال 2023 داشته، یعنی صادرات 930 هزار بشکه نفت در روز به چین را در ماه می و ژوئن نیز ادامه دهد، رقمی معادل با حداقل 670 میلیون دلار و حداکثر ۸۳۷ میلیون دلار در دو ماه به چین تخفیف نفتی و تجاری داده است و این دقیقا اصلی ترین انتقاد وارد شده به روند کاری دولت است که تلاش‌های آن را برای حفظ سهم در بازار نفت چین و افزایش صادرات و ارزآوری منتج به زیادی روی در تخفیف های نفتی نموده است.

گزارش از محمد جهاد