به گزارش سرویس صنفی و آموزشی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بیست و هفتم آذرماه، یادآور عروج سرخِ مجاهدی خستگی ناپذیر و عالمی ربانی، آیت اللّه مفتح، است که از پیشروان اندیشه وحدت حوزه و دانشگاه بود. این شهید والامقام در راه تحقق این اندیشه و آرمان بلند که از اندیشه بلند امام راحل رحمه الله برخاسته بود، تلاش های بی وقفه ای انجام داد. به پاس فعالیت های چشم گیر شهید مفتح در راه تحقق وحدت حوزه و دانشگاه لزوم ارتباط، همکاری و هم فکری این دو قشر اندیشمند، روز 27 آذر که سالروز شهادت دکتر مفتح نیز می باشد روز وحدت حوزه و دانشگاه نام گذاری شده است.

شهید مفتح یکى از مظاهر آن فرهنگى بود که اسلام را در مرحله‌ى عمل، به فردها و زاویه‌ها و خلوت‌ها محدود نمى‌کرد و در مرحله‌ى معرفت و تحصیل به حوزه‌ها و مسجدها، اسلام را با همان شؤون و همه‌جانبه‌گى‌اش در اعتقاد و عمل، در معرفت و تحقق مى‌فهمید و به دنبال او تلاش مى‌کرد. بنده از وقتى رفتم قم و شهید مفتح را شناختم، که البته آن وقت ایشان جزو فضلا بودند، سال سى‌وهفت، من تازه از مشهد رفته بودم. یکى از چهره‌هاى فاضل و برجسته بود و یکى از روحانیون متجدد بود. 

یعنى جزو کسانى بود که معتقد بود حوزه‌ى علمیه باید این حصارى را که به دور خودش کشیده باز کند. هم راه بدهد، هم راه بیاید، هم بر ابعاد بینش جهانى خودش بیفزاید، دنیا را بشناسد، دانش‌ها را، دانشمندها را، جریان‌ها را، مسائل سیاسى را، مسائل فرهنگى نوین را، چیزهایى را که در میان آنها دشمن‌هاى ما و دشمنى‌هاى ما و دوست‌هاى و دوستى‌هاى با ما را وجود دارند، اینها را بداند.

معتقد به مبارزه بود. آن روزها هنوز مبارزه‌ى سیاسى قوى و عمیقى در حوزه نبود. و انقلاب و نهضت روحانیت هنوز شروع نشده بود، اما مبارزه‌ى براى گسترش فکر اسلامى و مبارزه براى پیدا کردن مفاهیم جدید در اسلام وجود داشت. مبارزه بود، این هم یک مبارزه بود. 

چون یک عدهاى با همین هم مخالفت مى‌کردند، چه در داخل حوزه‌ها و چه در بیرون. یکى از دشوارترین مبارز‌ه‌ها همین بود که اسلام‌شناسان، آگاهان به معارف الهى و قرآنى حوزه‌ها، واقعا گفتگو کنند تا آفاق جدید زندگى را، تا جهاد را، تا سیاست را، تا جامعه را، تا نظام اجتماعى را، تا انسان را و زندگى انسان را در قرآن و در اسلام پیدا کنند. و این چیزى بود که آن روز متخصصین فرهنگ دین و معرفت دینى به آن اهتمام زیادى نداشتند.

وحدت حوزه و دانشگاه؛ گفتمان انقلاب اسلامی

شهید مفتح و همچنین شهید مطهرى جزو کسانى بودند که ملجأ جوان‌هاى مسلمان دانشجو شدند، و کوشیدند تا دانشجویان اسلامى بیاندیشند، اسلام را یاد بگیرند. امام خمینی (ره)، رهبر کبیر انقلاب، نیز بارها به موضوع ضرورت وحدت حوزه و دانشگاه اشاره کرده و اظهار می‌داشتند: «امروز یکی از ضروری‌ترین تشکل‌ها بسیج دانشجو و طلبه است. طلاب علوم دینی و دانشجویان دانشگاه‌ها باید با تمام توان خود در مراکزشان از انقلاب و اسلام دفاع کنند. فرزندان بسیجی‌ام در این دو مرکز پاسدار اصول تغییر ناپذیر نه شرقی، نه غربی باشند. امروز دانشگاه و حوزه از هر محلی بیشتر به اتحاد و یگانگی احتیاج دارند.»

وضعیت امروزه حوزه و دانشگاه

باید اذعان نمود که در زمینه وحدت حوزه و دانشگاه کارهای زیادی انجام شده است. بنا به گفته دکتر خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در باب اقتصاد اسلامی بیش از ۵۰ استاد تمام یا دانشیاری که مدرس اقتصاد دانشگاهی هستند و در حد اجتهاد حوزه نیز تحصیل کردند، در حال تألیف کتب اقتصاد اسلامی هستند.

خسروپناه از سختی این راه چنین گفت: طول می کشد ما اقتصاد کاملا اسلامی داشته باشیم اگر چه ما نظریه های اسلامی در این زمینه داریم. ده ها و صدها کتاب و هزاران مقاله در این زمینه نوشته شده است. ضمن اینکه انجمن های علمی حوزه مجموعه مقالات و کتاب های حوزه اسلامی شدن علوم انسانی را جمع آوری کرده و به ۳۰ جلد کتاب تبدیل شده است.

اینکه چرا از کارهایی که در حوزه اسلامی شدن علوم انسانی صورت گرفته استفاده نمی‌شود باید گفت مگر بانکداری ما غربی است ما میخواهیم بانکداری غربی داشته باشیم کجای دنیا ۲۴ یا ۲۵ درصد به سرمایه سود می دهند. مشکل جدی که داریم و اگر این مشکل رفع نشود نمی توانیم اوضاع را درست کنیم این است که ما باور نداریم اداره کشور با علم ممکن است. ما باور نداریم اگر بانک را اصلاح کنیم باید نظریه پشت آن باشد هر تصمیم کشور باید پیوست علمی آن را داشته باشد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: نمی‌شود بدون نظریه نقشه راه نوشت، باور نداریم بدون نظریه های علمی می‌توان مشکلات را حل کرد متاسفانه اغلب این دیدگاه را می پذیرند اما در اجرا به آن عمل نمی کنند. در حالی که بسیاری از آنها خودشان استاد هستند. یکی از کارهایی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام دادم این است هر سیاست یا مصوبه‌ای که بخواهد تصویب شود باید پشتوانه یا پیوست علمی داشته باشد و محکم در این زمینه ایستاده‌ام.

اقدامات وزارت علوم در راستای پیوند حوزه و دانشگاه

وزیر علوم بر این باور است که دانشگاهیان می‌بایست از تجربیات موفق حوزه برای پیشبرد آموزش استفاده کنند و حوزویان هم به صورت متقابل از این فرهنگ استفاده کنند؛ البته بعضی اوقات فقط انتظار داریم که توسعه با توصیه موفق و محقق بشود در حالی که این اتفاق با «قانون» رقم‌ می خورد.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در این خصوص اظهار داشت: برای تحقق وحدت حوزه و دانشگاه باید از طریق داشتن قوانین و مقررات پیش ببریم؛ چراکه فرهنگ سالم هم از طریق قانون محقق می‌شود. نیازسنجی این قوانین و راهبردها وظیفه نهادهایی مانند همین پژوهشگاه حوزه و دانشگاه است. اینکه چه قوانینی باید تصویب شود تا به وحدت موفق حوزه و دانشگاه برسیم باید در چنین نهادهایی رقم‌ بخورد.

در فرهنگ حوزوی علاوه بر توجه ویژه به کنترل‌های بیرونی، بحث «ایمان» جدی‌تر است. نظام ارزشیابی فرهنگ حوزوی و دانشگاهی چگونه در کنار هم قرار بگیرد که مفید باشد.

طرح‌های پژوهشی بین حوزه و دانشگاه 

در سال‌های اخیر طرح‌های پژوهشی مشترک بین حوزه و دانشگاه در اولویت قرار گرفته است، اینکه چگونه نهادهایی مانند شورای‌ عالی انقلاب فرهنگی و سایر نهادها را برای تحقق این وحدت درگیر کنیم، مهم است و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه باید در این زمینه ورود کند؛ چراکه با یک برنامه ریزی درست می‌توان در این حوزه تاثیرگذار بود.

وزیر علوم بیان کرد: با ظرفیت بالایی که در شهر قم به واسطه حوزه علمیه این شهر وجود دارد و با ظرفیت بالای پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ان‌شاءلله شاهد باشیم که فرهنگ حوزوی و دانشگاهی با دو بال منجر به پرواز علم و فرهنگ در آسمان تمدن ایران اسلامی باشیم.

گزارش از عرفان عباسی