به گزارش سرویس صنفی و آموزشی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (Islamic World Science Citation Center) به اختصار ISC نامیده می‌شود. این پایگاه در سال ۲۰۰۸ میلادی (۱۳۸۷ خورشیدی) در نشست آیسسکو (سازمان جهانی اسلامی برای آموزش و پرورش، علوم و فرهنگ) بنیاد نهاده شد.

در این سال، اعضای آیسسکو با هدف ایجاد یک  پایگاه علمی ارزیابی و به‌روزرسانی اطلاعات پژوهشی کشورهای عضو تصمیم گرفتند پایگاهی یک‌پارچه و مشترک را میان همۀ اعضا تاسیس کنند.
در حال حاضر، ۵۷ کشور مسلمان آفریقایی، آسیایی و اروپایی عضو آیسسکو  مکلف به بارگذاری نشریات علمی در  پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) هستند.

مقاله ISC چیست؟

مقاله‌های ISC، همچون دیگر مقالات علمی، نیازمند پایه پژوهشی هستند و نویسنده یا نویسندگان می‌بایست نتیجه پژوهش‌های انجام‌شده را در قالب مقاله علمی بنویسند و آن را برای انتشار آماده کنند. قطعاً این مقالات می‌بایست بر پایه پژوهش‌های واقعی نوشته شده باشند تا هنگام داوری، از سوی اعضای هیئت داوری هر نشریه مورد پذیرش قرار بگیرند .

نکته مهم دیگر این‌که پژوهشی که مقاله بر پایه آن نوشته می‌شود می‌بایست حاوی نتایج جدیدی در زمینه علمی باشد. به این معنا که دانشجو یا دانشجویان نمی‌توانند نتایج پژوهش‌هایی را که قبلاً دیگران انجام داده‌اند به عنوان مقاله علمی منتشر کنند. بنابراین، پیش از اقدام به نگارش مقاله، حتماً نمونه مقاله های متعددی را بررسی کنید.
فهرست نشریات مورد تأئید  ISC در پایگاه داده‌ی این مرکز در دسترس است و همواره به‌روز رسانی می‌شود.

هدف از نگارش مقاله ISC چیست؟

مقاله نویسی بی‌شک در پیشرفت علمی‌تان بسیار اهمیت دارد. انتشار مقاله شما در ژورنال‌ها و نشریات معتبر علمی به شما برای تهیه و تدوین یک سابقه (رزومه) علمی کمک می‌کند.
با داشتن یک رزومه علمی قوی درهای بسیاری از دانشگاه‌ها  مراکز علمی در داخل و خارج کشور بر روی شما گشوده خواهد شد.

اگر علاقه‌مند هستید که دوره‌ی تحصیلی دکتری خود را در ایران بگذرانید انتشار مقالات ISC کمک بسیار بزرگی برای‌تان خواهد بود تا بتوانید در مقام هیئت علمی در دانشگاه فعالیت کنید.
علاوه بر این، معمولاً هنگام مصاحبه برای پذیرش دکترا و یا ارسال رزومه برای گرفتن پذیرش در مقطع دکترا مقالات منتشر شده داوطلبان در گزینش آنها از سوی هیئت علمی و یا هیات داوران دانشگاه‌های معتبر نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.

مقالات منتشرشده می‌توانند امتیازی علمی برای استخدام در مقام  پژوهشگر باشند. همچنین، اگر قصد دارید استاد دانشگاه شوید، لازم است تا برای نوشتن مقاله علمی اهتمام جدی به خرج دهید.

انتشار مقاله ISC به زبان فارسی

نوشتن مقاله به زبان فارسی یکی از امتیازهای خیلی خوبی است که از سوی ISC برای دانشجویان و دانش‌پژوهان فارسی زبان در نظر گرفته شده است. بنابراین، نیازی نیست نحوه ترجمه مقاله را بدانید.

با توجه به این‌که در بسیاری موارد، ضعف در زبان انگلیسی یکی از موانع مهم بر سر راه نوشتن مقاله برای دانشجویان ایرانی است. پایگاه ISC، با پذیرفتن مجله‌های فارسی‌زبان، این مانع برزگ را از جلوی راه نویسندگان برداشته است.

در مقام پژوهشگر یا عضوی از یک گروه پژوهشی به راحتی می‌توانید مقاله‌های علمی را به زبان فارسی بنویسید و به این ترتیب، سابقه علمی بسیار خوبی را برای خود گردآوری کنید.
از آنجا که انتشار مقاله علمی یکی از راهکارهای موثر در موفقیت دانش‌پژوهان در رده‌های بالاتر تحصیلی است؛ انتشار مقاله در نشریات ISC  را می‌توان گام موثری در راستای دستیابی داشنجویان به مدارج بالای تحصیلی دانست.

دانشجویان می‌توانند با مراجعه به پایگاه اطلاعاتی ISC  در میان فهرست نشریات فارسی جستجو کنند، نشریه‌ای را در زمینه رشته تخصصی تحصیلی پژوهشی خود انتخاب کنند و متن فارسی مقاله‌شان را برای نشریۀ مورد نظر ارسال کنند.

 سید احمد فاضل زاده رئیس مؤسسه ISC گفت: مؤسسه ISC هر ساله آخرین یافته های علم سنجی برگرفته از منابع و مراجع معتبر مختلف را تحلیل و گزارش می کند. یکی از این گزارش ها، بر پایه آخرین یافته های پروژه مشترک الزویر و گروهی از پژوهشگران دانشگاه استنفورد که به «فهرست دانشگاه استنفورد» معروف شده است انجام می شود.

فاضل زاده افزود: این گروه در چند سال اخیر، با تحلیل داده های پایگاه اسکوپس بر اساس روششناسی ویژه ای، اقدام به شناسایی و ارائه فهرستی از پژوهشگران پراستناد برتر جهان در یک پایگاه اطلاعاتی کرده اند. روش شناسی ابداع شده، مبتنی بر مجموعه ای از سنجه های استنادی استاندارد شده برای ارزیابی تاثیر استنادی پژوهشگران در رشته ها و حوزه های علمی مختلف است. آنان با ترکیب این سنجه ها، شاخصی به نام «شاخص استنادی مرکب» را ابداع و در مقاله سال ۲۰۱۶ خود معرفی و محاسبه کرده اند. این شاخص مبتنی بر تعداد استنادات دریافتی، جایگاه (الگوی هم نویسندگی) و شاخص هرش نویسندگان میباشد.

رئیس مؤسسه ISC در ادامه گفت: تازه ترین بروزرسانی این پایگاه در مهر ماه ۱۴۰۳ (سپتامبر ۲۰۲۴) منتشر شده است. این فهرست، عملکرد استنادی نویسندگان را به ازای بروندادهای پژوهشی منتشر شده آنان در بازه زمانی ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۳ در ۲۲ حوزه موضوعی اصلی و ۱۷۴ حوزه فرعی تحلیل کرده و بر این اساس، نویسندگانی را که در زمره پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان قرار گرفته اند معرفی کرده است.

این پایگاه در هر نسخه، دو فهرست از پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان را منتشر می کند. تفاوت این دو فهرست در بازه زمانی استنادهای تحلیل شده است: در یکی از فهرست های اعلام شده، بازه زمانی استنادهای دریافتی یک ساله است و در فهرست دیگر، بازه زمانی استنادهای دریافتی از سال ۱۹۹۶ به بعد در نظر گرفته می شود. در این گزارش فهرست پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر ایران و کشورهای اسلامی بر اساس عملکرد استنادی یکساله آمده است.

روند حضور ایرانیان در فهرست پژوهشگران پراستناد برتر جهان و کشورهای اسلامی

فاضل زاده اظهار داشت: در فهرست منتشر شده بر اساس عملکرد استنادی یکساله در سال ۲۰۲۳، تعداد ۲۳۲۷ پژوهشگر  و بر اساس دوران خدمت ۱۰۲۱ پژوهشگر با وابستگی سازمانی جمهوری اسلامی ایران  به ترتیب در میان تعداد کل ۲۲۳۱۵۲ و ۲۱۷۰۹۷ پژوهشگر بین‌المللی حضور دارند.

نمودار شماره ۱، روند رشد فراوانی پژوهشگران ایرانی پراستناد دو درصد برتر جهان بر اساس عملکرد استنادی یکساله و دوران خدمت را نشان می دهد.
همان¬طور که مشاهده می شود، شمار پژوهشگران پراستناد ایرانی در این پایگاه روندی رو به رشد داشته است.
 

نمودار ۲ بیست کشورهای اسلامی برتر در فراوانی پژوهشگران دو درصد بر اساس عملکرد استنادی یکساله را نشان می دهد. کشور جمهوری اسلامی ایران رتبه نخست را به لحاظ تعداد پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر در میان کشورهای اسلامی به خود اختصاص داده است و کشورهای عربستان و ترکیه به ترتیب در رتبه های دوم و سوم قرار دارند.
 

نمودار ۳ بیست کشورهای اسلامی برتر در فراوانی پژوهشگران دو درصد بر اساس عملکرد استنادی دوران خدمت نشان می دهد. کشور جمهوری اسلامی ایران رتبه دوم را از لحاظ تعداد پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر در میان کشورهای اسلامی  بعد از کشور ترکیه به خود اختصاص داده است و کشورهای عربستان در رتبه ی سوم قرار دارد.
 
سهم نهادهای علم و فناوری کشور از پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان

رئیس مؤسسه ISC گفت: جدول ۱ وضعیت کلی پژوهشگران پراستناد ایرانی را براساس وابستگی سازمانی در عملکرد استنادی یکساله به نمایش می گذارد. همانگونه که مشاهده می شود، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بیشترین سهم را از پژوهشگران پراستناد ایرانی (۵۰/۳۷%) را به خود اختصاص داده است.
 
پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر کشور به تفکیک حوزه موضوعی

وی افزود: در جدول ۳ تعداد پژوهشگران پراستناد کشور در فهرست پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان (عملکرد استنادی یکساله) به تفکیک حوزه موضوعی نشان داده شده است. همانطور که مشاهده می شود، چهار حوزه موضوعی پزشکی بالینی، شیمی، مهندسی و فناوری های راهبردی (هوش مصنوعی، نانو، فرایندهای ساخت پیشرفته و...) به ترتیب رتبه های یک تا چهار را در میان رشته های موضوعی به لحاظ فراوانی پژوهشگران پراستناد کسب کرده اند.
 
فاضل زاده ادامه داد: جدول ۴ تعداد پژوهشگران پراستناد کشور در فهرست پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان (عملکرد استنادی دوران خدمت) به تفکیک حوزه موضوعی را نشان می دهد. همانطور که مشاهده می شود، چهار حوزه موضوعی مهندسی، شیمی، فناوریهای راهبردی (هوش مصنوعی، نانو، فرایندهای ساخت پیشرفته و...) و پزشکی بالینی، ۸۳/۲۵ درصد از کل پژوهشگران پراستناد ایران را به خود اختصاص داده است.

 گزارش از عرفان عباسی