به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ جنگ اوکراین، که در ابتدا بهعنوان یک مناقشه محدود میان روسیه و همسایه غربیاش آغاز شد، به یکی از مهمترین تحولات ژئوپلیتیک قرن بیست و یکم تبدیل شده است. در حالی که آمریکا و متحدان غربی با ارسال کمکهای نظامی و اقتصادی تلاش کردند تا مسکو را به زانو درآورند، اکنون به نظر میرسد که نهتنها روسیه همچنان در میدان جنگ ایستاده، بلکه برخی نشانهها از تغییر بنیادین نظم جهانی به نفع این کشور حکایت دارند. آیا روسیه در این جنگ پیروز شده است؟ آیا اوکراین قربانی سیاستهای غرب شد؟ و اروپا چگونه از این بحران متضرر گردید؟
دستاوردهای روسیه در جنگ اوکراین:
پیش از آغاز جنگ، مسکو دو خواسته اساسی داشت: جلوگیری از عضویت اوکراین در ناتو و پایان تهاجمات علیه روستبارهای اوکراین. اما اکنون، پس از بیش از دو سال جنگ، دستاوردهای روسیه فراتر از این اهداف اولیه رفته است:
روسیه کنترل ۲۰ درصد از خاک اوکراین را به دست گرفته که شامل مناطق استراتژیک خرسون، زاپوروژیا، دونتسک و لوگانسک است.
زیرساختهای اوکراین بهشدت تخریب شده و هزینه بازسازی آن سرسامآور خواهد بود.
مسکو تضمین عدم عضویت اوکراین در ناتو را دریافت کرده است، آنهم بدون نیاز به هیچ توافق دیپلماتیکی.
اقتصاد غرب با هزینههای سنگین جنگ فرسایشی مواجه شده است: آمریکا تاکنون ۳۵۰ میلیارد دلار و اروپا بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار در این جنگ هزینه کردهاند.
تورم سالانه روسیه بین ۷ تا ۱۱ درصد باقی مانده که در مقایسه با کشورهای اروپایی شرایط چندان بحرانی ندارد.
برخلاف پیشبینیها، اقتصاد روسیه نهتنها فروپاشی نکرد، بلکه روند رشد مثبت خود را حفظ کرده است.
روسیه، به اعتراف بسیاری از تحلیلگران غربی، نظم جهانی را به نفع خود تغییر داده و پایههای نظام چندقطبی را مستحکم کرده است.
اروپا: بازنده بزرگ؟
جنگ اوکراین نهتنها برای کییف، بلکه برای اروپا نیز پیامدهای سنگینی داشته است.
وابستگی اروپا به انرژی روسیه پایان یافت، اما این به معنای افزایش وابستگی آن به آمریکا بود.
صنایع اروپایی، بهویژه در آلمان و فرانسه، با بحران انرژی و کاهش رقابتپذیری مواجه شدند.
انگلیس که امیدوار بود با خروج از اتحادیه اروپا موقعیت خود را تقویت کند، اکنون به جز نقش نگهبانی از مرزهای جدید روسیه و آمریکا، جایگاه چندانی در سیاست جهانی ندارد.
اروپا عملاً در سایه ابرقدرتهای نوظهور قرار گرفته و نفوذ سابق خود در نظم بینالمللی را از دست داده است.
اوکراین: قربانی سیاستهای آمریکا؟
از زمان آغاز جنگ، بیش از یک میلیون نفر از مردم اوکراین کشته یا زخمی شدهاند و میلیونها نفر دیگر آواره شدهاند. ۲۰ درصد از خاک این کشور از دست رفته و اوکراین دیگر نقشی در تعیین سرنوشت خود ندارد؛ بلکه به موضوعی برای معامله میان قدرتهای جهانی تبدیل شده است.
آمریکا که در سال ۲۰۲۲ زلنسکی را تشویق به جنگ کرد و وعده حمایت کامل داد، اکنون از اوکراین میخواهد که از بخشی از سرزمین خود چشمپوشی کند و وارد مذاکره شود. این سرنوشت کشوری است که آیندهاش را به سیاستهای آمریکا گره زد و اعتماد به غرب را جایگزین استقلال ملی خود کرد.
روسیه با اهدافی مشخص وارد جنگ شد و اکنون در موقعیتی است که فراتر از انتظارات اولیه خود دستاورد داشته است. آمریکا و اروپا نتوانستند آنگونه که انتظار داشتند روسیه را منزوی کنند و هزینههای جنگ بیش از آنچه تصور میشد بر غرب تحمیل شده است. در این میان، اوکراین نهتنها ۲۰ درصد از خاک خود را از دست داد، بلکه به یک مهره در بازی قدرتهای بزرگ تبدیل شد، بیآنکه بتواند سرنوشت خود را تعیین کند. این جنگ، به وضوح نشان داد که اعتماد به آمریکا برای کشورهایی که در نقطه تلاقی رقابتهای ژئوپلیتیک قرار دارند، میتواند به بهای از دست رفتن استقلال، اقتصاد و حتی تمامیت ارضیشان تمام شود.
گزارش از محمد جهاد