به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دوران نوجوانی و جوانی، مرحلهای پر از تغییرات و چالشها برای پسران است. این دوره که معمولاً از 13 تا اوایل 20 سالگی را در بر میگیرد، با تحولات جسمی، عاطفی و اجتماعی همراه است که گاهی به آسیبهای روانی منجر میشود.
این آسیبها اگر نادیده گرفته شوند، میتوانند تأثیرات طولانیمدتی بر زندگی آنها بگذارند. در این مقاله، به زبان ساده و بهصورت پاراگرافی، به بررسی رایجترین آسیبهای روانی در پسران نوجوان و جوان، دلایل آنها و راههای درمان میپردازیم تا والدین، مربیان و خود پسران بتوانند این چالشها را بهتر درک و مدیریت کنند.
1- اضطراب: نگرانیهای مداوم
اضطراب یکی از شایعترین مشکلات روانی در پسران نوجوان و جوان است. این مشکل میتواند از فشار درس و امتحانات، انتظارات خانوادگی، یا ترس از آینده مثل انتخاب شغل یا دانشگاه سرچشمه بگیرد. پسران ممکن است علائمی مثل تپش قلب، عرق کردن، بیقراری یا مشکل در خواب را تجربه کنند. برای درمان، صحبت کردن با یک فرد مورد اعتماد مثل والدین یا مشاور میتواند بار ذهنی را کم کند. تمرینات تنفسی مثل نفس عمیق کشیدن به مدت چند دقیقه در روز، اضطراب را کاهش میدهد. اگر شدید باشد، مراجعه به روانشناس و گاهی استفاده از دارو (با تجویز پزشک) لازم است.
2- افسردگی: احساس پوچی و غم
افسردگی در پسران این دوره به شکل بیعلاقگی به فعالیتهای مورد علاقه، انزوا، خستگی مداوم یا حتی عصبانیت بروز میکند. دلایلش میتواند شکستهای عاطفی، مشکلات خانوادگی یا فشار اجتماعی برای "مرد بودن" باشد. برای درمان، ایجاد یک روتین روزانه با فعالیتهای ساده مثل ورزش یا سرگرمی کمککننده است. حمایت خانوادگی و تشویق به بیان احساسات بدون قضاوت، حس ارزشمندی را تقویت میکند. در موارد جدیتر، رواندرمانی مثل CBT (درمان شناختی-رفتاری) و در صورت نیاز دارو، توصیه میشود.
3- مشکلات عزت نفس: احساس ناکافی بودن
بسیاری از پسران در این سنین با عزت نفس پایین دستوپنجه نرم میکنند، چون خودشان را با دیگران مقایسه میکنند یا از ظاهر، تواناییها و موفقیتهایشان راضی نیستند. این مشکل از شبکههای اجتماعی، فشار همسالان یا انتقادات خانوادگی شدیدتر میشود. برای درمان، تمرکز بر نقاط قوت مثل تشویق مهارتهای خاص (ورزش، هنر) اعتمادبهنفس را بالا میبرد. محدود کردن زمان شبکههای اجتماعی و صحبت درباره احساسات با یک نفر نزدیک، حس بهتری ایجاد میکند. جلسات مشاوره هم میتواند به تغییر نگاه منفی به خود کمک کند.
4- خشم و پرخاشگری: واکنشهای تند
پرخاشگری در پسران نوجوان و جوان گاهی به دلیل تغییرات هورمونی، استرس یا ناتوانی در بیان احساسات دیده میشود. این رفتار میتواند به دعوا با دوستان یا خانواده منجر شود. برای مدیریت، آموزش مهارتهای کنترل خشم مثل شمردن تا 10 قبل از واکنش یا ترک موقعیت، مؤثر است. ورزش مثل دویدن یا بوکس، انرژی منفی را تخلیه میکند. اگر خشم ریشه عمیقتری دارد (مثل تجربههای تلخ گذشته)، رواندرمانی با متخصص ضروری است.
5- اعتیاد به تکنولوژی: وابستگی ناسالم
استفاده بیش از حد از بازیهای ویدیویی، شبکههای اجتماعی یا گوشی در این سنین رایج است و میتواند به انزوا، افت تحصیلی و حتی افسردگی منجر شود. این وابستگی اغلب از نیاز به فرار از مشکلات یا کمبود ارتباط واقعی میآید. برای درمان، تنظیم زمان استفاده (مثلاً 1-2 ساعت در روز) و جایگزینی با فعالیتهای واقعی مثل ورزش یا وقت با دوستان کمک میکند. والدین میتوانند با محدودیتهای منصفانه و تشویق به کارهای دیگر، تعادل را برگردانند. در موارد شدید، مشاوره تخصصی توصیه میشود.
6- فشار همسالان: تأثیر منفی گروه
فشار همسالان میتواند پسران را به سمت رفتارهای پرخطر مثل سیگار کشیدن، مصرف مواد یا تصمیمات اشتباه سوق دهد، چون میخواهند در جمع پذیرفته شوند. برای مقابله، تقویت اعتمادبهنفس با تشویق به انتخابهای مستقل و صحبت درباره عواقب، مهم است. والدین میتوانند دوستان مثبت را به زندگی پسرشان نزدیک کنند. آموزش نه گفتن با بازیهای نقشآفرینی هم مهارت مقاومت را تقویت میکند.
درمان کلی و حمایت
درمان این آسیبها به حمایت مداوم نیاز دارد. گفتوگو با پسران بدون سرزنش، آنها را به باز شدن تشویق میکند. فعالیتهای بدنی یا بازی های فیزیکی مثل پیادهروی یا ورزش گروهی، حال روحی را بهتر میکند. خواب و تغذیه سالم هم در کاهش استرس و افسردگی نقش دارند. اگر مشکلات شدید باشند، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک بهترین راه است. والدین و مربیان باید صبور باشند و به پسران نشان دهند که تنها نیستند.
جمعبندی
نوجوانی و جوانی پسران با چالشهایی مثل اضطراب، افسردگی، عزت نفس پایین، خشم، اعتیاد به تکنولوژی و فشار همسالان همراه است. با حمایت، آموزش مهارتها و در صورت نیاز کمک حرفهای، میتوان این مشکلات را مدیریت کرد و به پسران کمک کرد تا زندگی سالمتری داشته باشند. هر قدم کوچک در این مسیر، آیندهای روشنتر برای آنها میسازد. در ادامه توصیه می کنیم با اختلالات یادگیری در سنین نوجوانی هم آشنا شوید.