به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ وقتی قصد خرید یخچال، ماشین لباسشویی یا تلویزیون داشته باشید، سوال اصلی این است که نقدی بپردازید یا قسطی؟ در واقع هر روش مزایا و معایب خاص خود را دارد و انتخاب درست نیازمند بررسی دقیق شرایط اقتصادی، نیازهای شخصی و گزینههای موجود در بازار است. در ادامه، این دو روش با نگاهی تحلیلی و با توجه به واقعیتهای بازار ایران بررسی میشود.
پرداخت نقدی یعنی کل مبلغ را در ابتدا و به صورت یکجا پرداخت کنید. این روش برای کسانی که بودجه کافی دارند، جذاب است، چون هزینههای اضافی مثل بهره یا کارمزد را از خرید خود حذف میکند. فروشگاههای لوازم خانگی، بهویژه در حراجهای فصلی، اغلب تخفیفهایی برای خرید نقدی ارائه میدهند. برای مثال، برندهای داخلی مثل اسنوا یا دوو گاهی تا ۸-۱۲ درصد تخفیف برای پرداخت نقدی در نظر میگیرند. همچنین، خرید نقدی آرامش خاطر میآورد، چون دغدغه اقساط ماهانه یا جریمه دیرکرد وجود ندارد.
اما خرید نقدی همیشه عملی نیست. با توجه به میانگین درآمد ماهانه در ایران، جمعآوری پول برای خرید یک وسیله گرانقیمت چالشبرانگیز است. تاخیر در خرید هم ریسک دارد، چون قیمتها در بازار صعودی است. مثلاً ممکن است قیمت تلویزیونهای ۵۵ اینچی در طول چند ماه تا ۲۰ درصد افزایش داشته باشد. این یعنی صبر کردن برای جمع شدن پول ممکن است به معنای هزینه بیشتر باشد.
در مقابل، خرید اقساطی به شما امکان میدهد کالا را همان روز با خود به خانه ببرید و هزینه را در چند ماه پرداخت نمایید. پلتفرمهایی مثل دیجیپی، اسنپپی، تارا و کمان لند این فرآیند را آسان کردهاند. دیجیپی، با همکاری بانک تجارت، اعتبار تا ۵۰ میلیون تومان با بازپرداخت ۳ تا ۱۲ ماهه ارائه میدهد. اسنپپی هم مدل «الان بخر، بعداً بپرداز» را با اقساط بدون سود برای دورههای کوتاه (۴ قسط) عرضه میکند، که برای خریدهای کوچکتر مثل یک جاروبرقی مناسب است. این روش برای خانوادههایی با درآمد ثابت اما بودجه محدود، مثل کارمندان یا معلمان، راهحل خوبی است، بهخصوص وقتی وسیلهای ضروری خراب شده و نمیتوان منتظر ماند. اما یکی از محدودیتهای خرید قسطی این است که فروشگاهها معمولاً با تعداد محدودی از پلتفرمهای ارائهدهنده تسهیلات همکاری میکنند. مثلاً دیجیپی عمدتاً به دیجیکالا محدود است و تنوع فروشگاههای کمان لند کمتر از انتظار است. در این میان، فروشگاههایی مثل هایپر کالای ایوان با اکثر پلتفرمهای مطرح از قبیل دیجیپی، وایب و تارا همکاری دارند، که دست مشتری را برای انتخاب طرحی متناسب با شرایطش بازتر میکند.
اما خرید قسطی هزینههای پنهانی نیز دارد. نرخ سود در طرحهای بلندمدت معمولاً بین ۱۵ تا ۲۵ درصد است. برای مثال، کمان لند با سقف اعتبار ۲۰۰ میلیون تومان، نرخ سود متغیر تا ۲۳ درصد دارد. اگر یک ماشین لباسشویی ۳۰ میلیونی را با سود ۲۰ درصد قسطی بخرید، ممکن است مجبور به بازپرداخت ۳۶ میلیون تومان شوید. جریمه دیرکرد هم مشکلساز است؛ اسنپپی و تارا جریمههایی برای تاخیر در پرداخت دارند. علاوه بر این، بسیاری از پلتفرمها مثل دیجیپی یا مگا کارت به چک صیادی نیاز دارند، که برای برخی دردسر ایجاد میکند.
برای انتخاب بین این دو روش، چند عامل کلیدی را در نظر بگیرید. اول، وضعیت مالی خود را ارزیابی کنید. اگر پول نقد دارید، خرید نقدی معمولاً بهصرفهتر است، چون از هزینههای اضافی جلوگیری میکند. مثلاً خرید یک اجاق گاز ۱۵ میلیونی نقدی، میتواند ۱-۲ میلیون تومان ارزانتر از پرداخت اقساطی تمام شود. اما اگر نیاز فوری دارید و یخچال شما در تابستان خراب شده است، پرداخت قسطی منطقیتر است. پلتفرمهایی مثل سپینو برای فرهنگیان اقساط بدون سود تا ۲۰ میلیون تومان ارائه میدهند، که برای این گروه ایدهآل است.
دوم، نرخ سود و شرایط بازپرداخت را مقایسه کنید. اسنپپی برای اقساط کوتاه بدون سود است، اما برای اقساط بلندمدت سود ۲۰-۲۵ درصد دارد. در مقابل، توانا کارت برای فرهنگیان تا ۳۰ میلیون تومان اعتبار با کسر از حقوق و بدون چک ارائه میدهد، که ریسک کمتری دارد. سوم، به تورم و روند قیمتها دقت کنید. دادههای بازار نشان میدهد قیمت لوازم خانگی در ایران روندی صعودی دارد. این یعنی خرید اقساطی امروز میتواند از خرید نقدی در آینده منطقیتر باشد.