به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ در حالی که هنوز معاملات رسمی بازارهای داخلی آغاز نشده، قیمت‌ها در بازار طلا و ارز مسیر نزولی پرشتابی را در پیش گرفته‌اند؛ واکنشی مستقیم به خبر اعلام توافق اولیه میان تهران و واشنگتن و کاهش ریسک‌های سیاسی.  

هر گرم طلای 18 عیار که روز گذشته در ساعات پایانی معاملات به 17 میلیون و 300 هزار تومان رسیده بود، اکنون به حدود 16 میلیون و 500 هزار تومان سقوط کرده است؛ افتی قابل توجه در فاصله‌ای کوتاه که از تغییر انتظارات در بازار حکایت دارد. سکه نیز با عقب‌نشینی محسوس به 168 میلیون تومان رسیده است. در بازار ارز هم دلار در محدوده 164 هزار تومان معامله می‌شود و تتر حوالی 165 هزار و 900 تومان نوسان دارد.

 چرا طلا و ارز داخلی نزولی شدند؟

رفتار امروز بازار بیش از هر چیز ناشی از «افت ریسک سیاسی» است. در اقتصاد ایران، بخش مهمی از تقاضای ارز و طلا ماهیت احتیاطی و سرمایه‌گذاری مبتنی بر نااطمینانی دارد. هر زمان احتمال تشدید تنش‌های سیاسی یا نظامی افزایش می‌یابد، تقاضا برای دارایی‌های امن بالا می‌رود و قیمت‌ها جهش می‌کند. اکنون اما خبر توافق، انتظارات تورمی و ریسک‌های ژئوپلیتیک را تا حدی تعدیل کرده و همین تغییر ذهنیت، فشار فروش ایجاد کرده است.

در واقع بازار پیش‌دستانه عمل کرده؛ یعنی پیش از آنکه آثار واقعی توافق در متغیرهای اقتصادی نمایان شود، معامله‌گران بر اساس انتظارات جدید دست به فروش زده‌اند.

 چرا با وجود رشد اونس جهانی، طلا در ایران ارزان شد؟

نکته قابل توجه اینجاست که همزمان با افت قیمت طلا در داخل، بهای اونس جهانی افزایش یافته و به 4314 دلار رسیده است. به طور معمول رشد اونس باید از قیمت طلای داخلی حمایت کند، اما در شرایط فعلی اثر کاهشی نرخ ارز بر بازار داخلی بسیار پررنگ‌تر بوده است.

قیمت طلای داخلی به طور کلی از دو متغیر اصلی تاثیر می‌پذیرد: قیمت اونس جهانی و نرخ دلار در بازار داخلی. به همین دلیل، حتی اگر بهای جهانی طلا افزایش پیدا کند، در صورتی که نرخ ارز در داخل کاهش شدیدی داشته باشد، ممکن است قیمت طلا در بازار ایران نزولی شود. در شرایط فعلی نیز دقیقا همین اتفاق رخ داده و اثر کاهشی افت دلار، افزایش اونس جهانی را خنثی کرده است.

افزایش اونس جهانی یک نیروی افزایشی ایجاد کرده، اما افت محسوس نرخ دلار در بازار تهران اثر بزرگ‌تری گذاشته و در نهایت خروجی این معادله کاهش قیمت طلا بوده است. به بیان ساده، وزن افت دلار فعلاً بیشتر از رشد اونس است.

حباب سکه در حال تخلیه؟

سکه علاوه بر ارزش ذاتی طلا، دارای «حباب» ناشی از انتظارات و تقاضای سفته‌بازی است. در دوره‌های تنش، این حباب بزرگ‌تر می‌شود. اکنون با کاهش ریسک سیاسی، بخشی از تقاضای هیجانی در حال خروج از بازار است و همین موضوع می‌تواند به کوچک‌تر شدن حباب سکه منجر شود.

اگر روند نزولی دلار ادامه یابد، احتمال تخلیه بیشتر حباب نیز وجود دارد؛ هرچند در صورت بازگشت نوسان ارزی، سکه می‌تواند دوباره با واکنش سریع‌تری نسبت به طلای خام مواجه شود.

دلار در مسیر اصلاح یا آغاز روند تازه؟

رسیدن دلار به محدوده 164 هزار تومان نشان می‌دهد بازار ارز بیش از هر بازار دیگری به خبر توافق واکنش نشان داده است. معامله‌گران اکنون دو سناریو را پیش رو دارند:

سناریوی اول تثبیت توافق و گشایش‌های ارزی است که می‌تواند عرضه ارز را تقویت کرده و انتظارات تورمی را کاهش دهد؛ در این صورت دلار وارد فاز اصلاح عمیق‌تری می‌شود.  

سناریوی دوم اما محتاطانه‌تر است؛ اگر بازار نسبت به پایداری توافق تردید داشته باشد یا جزئیات اجرایی آن با ابهام همراه شود، ممکن است پس از فروکش هیجان اولیه، نرخ ارز در سطوح جدید به تعادل برسد یا حتی بخشی از افت خود را جبران کند.

بازار در فاز «انتظار و ارزیابی»

آنچه امروز در بازار طلا و ارز دیده می‌شود، بیش از آنکه حاصل تغییرات واقعی در شاخص‌های اقتصادی باشد، نتیجه تغییر انتظارات است. تجربه نشان داده بازار ایران به اخبار سیاسی واکنش سریع و گاه هیجانی نشان می‌دهد، اما پایداری روندها به عوامل بنیادی‌تری مانند دسترسی به منابع ارزی، سیاست‌های بانک مرکزی و نرخ تورم وابسته است.

اگر توافق به مرحله اجرا برسد و نشانه‌های ملموسی از افزایش درآمدهای ارزی و کاهش محدودیت‌های تجاری دیده شود، افت قیمت‌ها می‌تواند ادامه‌دار باشد. در غیر این صورت، بازار پس از تخلیه هیجان اولیه وارد مرحله نوسان و بازتعریف تعادل خواهد شد.

فعلاً اما پیام روشن است، کاهش ریسک سیاسی، تقاضای احتیاطی را عقب رانده و بازارهای دارایی در حال بازتنظیم خود با شرایط جدید هستند.