
به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دکتر محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی که این روزها عهده دار ریاست هیأت مذاکره کننده کشورمان با آمریکاست، در یک گفتوگوی تلویزیونی به تشریح ابعاد رونده مذاکره پرداخت و به دغدغه های موجود پیرامون مفاد تفاهمنامه پیش رو که قرار است روز جمعه در سوئیس به امضای طرفین برسد، پاسخ داد. مشروح این گفت و گو را که با اجرای مهدی خسروی صورت گرفت، در ادامه می خوانید:
دکتر قالیباف: عرض سلام خدمت شما و همه بینندگان و ملت عزیز دارم. ابتدا ماه محرم الحرام، ماه پیروزی خون بر شمشیر را عرض تسلیت و تعزیت دارم. امسال مراسم عزای حسینی(ع) را در شرایطی برگزار می کنیم که جای خیلی از عزیزان در بین ما خالی است و یاد و خاطره آنها و در رأس آن امام شهیدمان زنده است؛ امامی که هم حسینی شدن، هم حسینی زیستن و هم حسینی رفتن را به همه ما آموخت؛ امام شهیدی که پرچم حق و عدالت و پرچم و فرهنگ عاشورایی را از امام کبیر(ره) به دست گرفتند و در آغاز جنگ سوم، حسینی رفتند و آن را به امانت به نایب صالح خود دادند. امیدواریم همه ما راه شهدا، امام شهدا و فرهنگ شهدا و عاشورا را پیش ببریم. امیدوارم عزاداری همه عزیزان مورد قبول درگاه حق تعالی و ذخیره ای برای تربیت حسینی باشد.
ما مقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستادیم و پیروز شدیم چرا که اجازه ندادیم به ۹ هدف تعیین شده خود برسند
مجری: شما رئیس هیأت مذاکره کننده ایرانی هستید. این دور از مذاکرات که به واسطه میانجی گری پاکستان رخ داد، به نظر شما چه تفاوتی با مذاکرات ادوار گذشته داشت و نقطه تمایز آن چه بود؟
دکتر قالیباف: اشاره به تفاوت آنها، ابعاد گسترده ای دارد. با سابقه ای که از مذاکرات بعد از انقلاب داریم، یکی از آنها در رابطه با جنگ ایران و عراق بود که منجر به صدور قطعنامه ۵۹۸ شد. این خاطرات را هم سن و سال های ما دیده اند و بحث های آن را شنیده اند. خاطره دیگری که بتوان به آن اشاره کرد، خاطرات مذاکرات هسته ای و برجام است که سالیان طولانی این بخش انجام شد. سومین مذاکره نیز مذاکره ای است که در جریان جنگ های یک سال گذشته برگزار شد. ابعاد این مذاکرات از این جهت متفاوت است که هم خود حادثه اخیر، حادثه ای بزرگ و هم صحنه و وسعت آن قابل توجه بود. درست است که ما به عنوان یک کشور در منطقه هستیم اما ممکن است صحنه درگیری یک صحنه منطقه ای باشد و واقعیت این است که تأثیرات آن کاملا جهانی و مشهود است. از جهت جغرافیای سیاسی این جنگ، یک جنگ بین المللی با تأثیرات بین المللی است.
از جهت موضوعی نیز اگر بخواهیم به آن نگاه کنیم، این جنگ یک جنگ نظامی است که از سوی قدرت اول نظامی، سیاسی و اقتصادی دنیا به ما تحمیل شده و در کنار رژیم صهیونیستی به عنوان یکی از قدرت های هسته ای، جدی و مؤثر نظامی با آخرین تکنولوژی های دنیا مقابل ما ایستاده است. ابعاد سیاسی، اقتصادی و نظامی این موضوع نیز باید در نظر گرفته شود.
از سوی دیگر دو نماد، مقابل یکدیگر در این جنگ قرار گرفتند که یک طرف روحیه استکباری و طرف دیگر روحیه توحیدی دارد و میان جبهه های حق و باطل است که به تمام معنا جنگ میان آنها شکل گرفت. وقتی به ابعاد آن نگاه می کنیم و وارد صحنه می شویم، قضیه جالب می شود. ما در مقابله با آمریکا و رژیم صهیونیستی در حالی که قدرت اول جهان بودند و پارامترهای متعددی داشتند، پیروز شدیم. ما اجازه ندادیم آمریکا و رژیم صهیونیستی به ۹ هدفی که خودشان آن را بیان کردند، برسند. این جنگ دقیقا ابعاد مختلفی را نشان داد. در دوران دفاع مقدس، مردم در جنگ حضور داشتند اما تنها نقش پشتیبانی کننده بود و کمک های مادی ارسال می کردند و عمده فضای جنگ محدود به جغرافیای جبهه بود و سایر قسمت های کشور تحت تأثیر این موضوع نبودند.
۴ میدان نظامی، دیپلماسی، خیابان و خدمت به طور دقیق با هم پیش میروند/ مذاکره ما بر اساس دیپلماسی اقتدار است
این در حالی است که امروز ما ۴ میدان جنگ داریم. یک میدان، نظامی است که نیروهای مسلح جلودار بوده و به بهترین شکل، با تدبیر بالا، شجاعت بالا و ایثارگری بالا در حال ایفای نقش هستند. میدان دیگر میدانی است که از آن به عنوان خیابان یاد می کنیم. مردم از همان شب حادثه و سحرگاه دهم ماه مبارک رمضان بود که سحری خورده و نخورده به میدان آمدند و تا به امروز در خیابان بودند. مقام معظم رهبری در ۲۸ بهمن که ۱۱ روز پیش از شهادتشان بود، خطاب به مردم فرمودند اگر ما هم نباشیم شما ملت مبعوث شده اید که دیدیم ملت به صحنه آمدند.
میدان ما نیز میدان دیپلماسی ماست که در رابطه با آن و مذاکره توضیح خواهم داد و میدان دیگر، میدان خدمت است. از این رو این ۴ میدان، میدان های جنگ امروز هستند. از بعد از انقلاب تا به امروز شاید چنین حضور مؤثری داشتیم اما حضور امروز بی نظیر بود و این ۴ میدان با هم و به طور دقیق با هم پاسکاری کردند یعنی مشخص است کسی که در قسمت بک ایستاده مأموریت مشخصی دارد و آنهایی که در هافبک و یا نوک حمله هستند می دانند باید چه کاری انجام دهند و پاسکاری ها به وقت انجام می شود.
اگر بپرسید تفاوت ها کجاست می گویم این ۴ جبهه و ۴ میدان به صورت مؤثر با هم کار را دنبال می کنند. پرچم ما پرچم مبارزه با زور، ستم و رفتار خشونتباری است که رژیم استکباری و آمریکا صورت داد؛ این پرچم در هر لحظه، روز و هفته در دست یکی از این میادین قرار داشت و در حقیقت اینها با هم یک لباس را می دوزند و آن لباس، لباس زیبنده پیروزی بر تن ایران اسلامی و افتخار این ملت است. سراغ ندارم تا کنون چنین هماهنگی میان میادین بوده باشد. این هماهنگی نیز نشأت گرفته از انسجام، عقلانیت و اقتدار است. وقتی ما حرف از دیپلماسی و مذاکره می زنیم آن را یک دیپلماسی و مذاکره اقتدار می دانیم.
تفاوت مذاکره اخیر با ادوار گذشته این است که وادادگی و شعارزدگی در آن وجود ندارد/ شعار توخالی، دشمن را جسور میکند
زمانی که موضوع برجام مطرح بود گفتم من با مذاکره مخالف نیستم و موافقم اما با چه مذاکره ای موافقم؛ با مذاکره ای موافق هستم که خودش یک شیوه مبارزه باشد. تفاوت مذاکره این دوره با ادوار گذشته در این است که پیروزی میدان که دشمنان و دوستان ما از آن گفتند و ملت ما نیز عظمت آن را دید که واقعا مصداق آیه شریفه «کم من فئه قلیله، غلبت فئه کثیره باذن الله» نسبت به دشمنی بود که سراپا تجهیزات و امکانات نظامی هستند و به لحاظ عِدّه و عُدّه قابل قیاس با آنها نیستیم اما چون ملت ما مبعوث شده و اعتقاد به سنت های الهی دارند که در رأس آن عقلانیت و اقتدار است، امروز پیروز هستیم. عقلانیتی که مردم دارند، عقلانیت ایرانی است که یکپارچه خود را نشان می دهد و اقتدار ایرانی نیز یکپارچه در کنار آن است که لباس پیروزی را به تن ملت رشید ایران می کند و این افتخار شکل می گیرد.
تفاوت این مذاکره در این مسائل است و مصادیق روشنی هم برای آن وجود دارد. در این دوره، وادادگی وجود ندارد. در مذاکره ای که یک روش مبارزه است، وادادگی نمی بینیم و علاوه بر آن شعارزدگی نیز وجود ندارد. گاهی شعار داده می شود؛ اگر شعار یک بار یا دو بار داده شود، دشمن می فهمد تهدید توخالی است لذا او را جسورتر و پررو تر می کند. اگر به نمونه هایی از آن در این جنگ اشاره کنم، همین اتفاقی است که در خلیج فارس در زمان آتش بس رخ داد.
بدانید که دشمن خودش آتش بس را درخواست و دنبال کرد که مدتی بود مورد قبول واقع نمی شد اما وقتی تصمیم گرفته و آتش بس برقرار شد، دیدیم که مرتب حوادثی در خلیج فارس پیش آمد که آخرین آن حادثه هلی کوپتر آمریکایی ها بود. بارها دیدیم که آنها اقداماتی انجام دادند و ما به سرعت عکس العمل نشان دادیم. زمانی که دو ناوچه آنها نیز قصد عبور از تنگه را داشت، مورد اصابت قرار گرفته و آتش گرفت و حجم آتش نیز به حدی بود که ماهواره ها این آتش را نشان دادند و ثابت شد. وقتی آنها از فرودگاه اردن و فرودگاه های سایر کشورها نیز علیه ما اقدام کردند، مورد اصابت قرار گرفت. این در حالی بود که ما در حال مذاکره هم بودیم.
چندین برابر آنچه قرار بود با هدف قرار دادن رژیم صهیونیستید به خاطر حمله به ضاحیه به دست بیاوریم، در جریان مذاکره کسب کردیم
لبنان بخشی از جبهه مقاومت است. طبق تفاهمنامه ای که داریم ما هم در کنار لبنان بخشی از جبهه مقاومت هستیم که آمریکا با رژیم صهیونیستی به عنوان متحد خود مقابل آن قرار گرفته است. زمانی که آتش بس می شود نیز برای کل جبهه مقاومت و به طور خاص لبنان باید باشد. من همینجا از مردم عزیز لبنان به ویژه شیعیان و حزب الله لبنان قدردانی می کنم که در جریان تجاوز آمریکا به ما در مقابل رژیم صهیونیستی و آمریکا به میدان آمدند و قریب به بیش از ۴ هزار شهید دادند. زمانی که ما بعد از ۳۸ تا ۴۰ روز جنگ در آتش بس بودیم، آنها تا ۱۰۳ روز در آتش جنگ بودند و شهید دادند.
تفاوت میدان اینجا نیز نمود دارد. زمانی بود که ضاحیه هدف قرار گرفت و تهدید شد ما گفتیم اگر ادامه یابد، عکس العمل نشان می دهیم. ما در جریان مذاکره نسبت به این موضوع اولتیماتوم دادیم که ترامپ حدود ساعت ۲ بود که توئیت زد و به نتانیاهو گفت باید آتش را قطع کرده و دیگر ضاحیه را هدف قرار ندهد. اینجا بود که ما با مذاکره توانستیم طرف مقابل را وادار کنیم که این اتفاق بیفتد و این بی شک به خاطر قدرت نظامی ما بود که انجام شد.
نمونه دیگری هم داشتیم که باز هم به ضاحیه حمله صورت گرفت و اینجا بلافاصله عملیات نصر انجام شد لذا اینجا نیز میدان و نیروی نظامی آمد و عملیات نصر را ادامه دادیم و دشمن متوجه شد زمانی که ما حرف از مذاکره می زنیم در کنار آن شمشیرمان نیز آماده است. روز یکشنبه در حال مذاکره با میانجی ها در تهران بودیم که عصر همان روز ضاحیه مورد اصابت قرار گرفت، من بلافاصله در عین حال که در مذاکره بودم بیرون آمدم و توئیت زدم که ما پای این موضوع هستیم و حتما به این تجاوز پاسخ خواهیم داد. اصلا فضای ما متفاوت شد و به آنها که با ما تماس گرفته بودند گفتیم بدانید تحت هر شرایطی پاسخ این تجاوزی که به ضاحیه صورت گرفت را خواهیم داد.
آنها به ما گفتند توافق در حال نهایی شدن است. گفتیم امکان ندارد. دوستان نیروهای مسلح همه آماده بودند، فرمان داشتند، تدبیر فرماندهی داشتند و همه آماده شدیم. هرچه به ما می گفتند شما نزنید؛ گفتیم ما قطعا می زنیم و باید دقت کنید که پاسخ ندهید چرا که اگر این اتفاق بیفتد به دنبال آن منطقه را هدف قرار خواهیم داد. این فرهنگ غالب بر مذاکره به عنوان یک مبارزه است. هرآنچه که ما قصد داشتیم با زدن بگیریم، چندین برابر آن را که قابل قیاس نیست با مذاکره گرفتیم.
مذاکره یک روش مبارزه برای رسیدن به اهدافمان است/ دیپلماسی را با فرهنگ رزمندگی دنبال میکنم/ حضور مردم در خیابان باعث قدرت رئیس هیأت مذاکره کننده شد
ما از آنجا چه می خواستیم؟ دیدید که تا ساعت ۲ صبح، ترامپ رئیس جمهور آمریکا آتش بس را نه تنها در ضاحیه بلکه در کل لبنان اعلام کرد و با آن ادبیات که در خور شأن خودشان بود با نتانیاهو صحبت کرد؛ پس مذاکره یک روش مبارزه است. مهم این است که به هدف برسیم. شما همان شب و روز بعد دیدید که بیش از ۵۰ درصد آوارگان به منازل خود بازگشتند لذا قدرت مذاکره که یک روش مبارزه است همین است و این فرق دیپلماسی امروز با دیپلماسی گذشته است. من به آن معنا که دوستان تجربه مهارتی دیپلماسی در وزارت خارجه به عنوان شغل داشتند را ندارم، من یک رزمنده ام؛ ولی با رزمندگی و فرهنگ رزمندگی کار دیپلماسی را دنبال می کنم.
بر اساس تفاهم صورت گرفته بنا شد، محاصره ظرف دوره زمانی ۳۰ روزه برداشته شود. ترامپ در تفاهمی که صورت گرفت و به امضای نهایی خواهد رسید، گفت محاصره را همین امشب بر می دارم و برداشته شد.
مجری:یعنی اینها امتیازهایی است که در پی مذاکره و پاسخ ندادن به رژیم صهیونیستی اتفاق افتاد یعنی پاسخ ندادیم و امتیاز گرفتیم؟
دکتر قالیباف: نه؛ این در سایه انسجام و اقتدار صورت گرفت. مهم این است که ما به هدفی که داریم برسیم و این هدف برداشتن آتش از روی مردم بود. اگر این مذاکره نبود و موشک می زدیم نتیجه ای را که الان دریافت کردیم را نمی گرفتیم. اگر آن موشک و آن شجاعت و اقتدار نبود، صحبت های من صرفا یک خالی بندی بود. این همان ۴ میدانی است که گفتم. اگر مردم ما در خیابان نبودند و غیرت و انسجام نداشتند من به عنوان رئیس هیأت مذاکره کننده و به عنوان رزمنده می توانستم با این قدرت حرف بزنم؟ هرگز! نیروهای مسلح ما با حداقل امکانات نسبت به دشمن تا بُن دندان مسلح ایستادند و می تواند پوزه او را به خاک بمالد که همه اینها بعد از عنایت خداوند با پشتیبانی مردم انجام شد.
وقتی با آقای نبیه بری صحبت می کردم ایشان می گفت ایران و انقلاب مایه افتخار جهان اسلام شده است. مردم لبنان از هر طیف، دین و مذهبی شاهد اقتدار ایران بودند که عزتی برای جامعه اسلامی و همه آزادگان دنیاست.
مجری: آقای شیخ نعیم قاسم هم پیام تشکری از شما ارسال کردند.
دکتر قالیباف: محبت ایشان است اما در واقع تشکر از رهبر معظم انقلاب و ملت با عزت ماست و تشکر از نیروهای مسلحی که در این مسیر خون دادند و ایستادگی کردند. ما نیز در هیأت مذاکره کننده به عنوان یک رزمنده تلاش داریم کار را پیش ببریم. به هر حال تفاوتی که می خواستید درباره آن بدانید، تفاوت ماهوی و این واقعیتی است که قرآن به ما گفته که همه عِدّه و عُدّه را جمع کرده و با عقلانیت پیش بروید که پیروزی نهایی با حق است.
به عنوان مذاکرهکننده بیاعتمادترین فرد به آمریکاییها هستم/ اقتدار ما باعث اصلاح توئیت ترامپ درباره وضعیت تنگه هرمز شد
مجری: نیت ما از روش مذاکراتی که پیش گرفتیم، تحقق هدفی است که داریم که گاهی در میدان جنگ و گاهی در میدان مذاکره راه می افتد. اینکه ما پاسخ اسرائیل را در حمله به ضاحیه ندادیم به خاطر این بود که علیرغم اینکه در میدان می توانست دستاوردهایی داشته باشد اما مذاکره دستاوردهای بسیار بیشتری داشت. بفرمایید چه امتیازاتی در پی پاسخ ندادن دریافت کردیم که اهداف بیشتری را گرفتیم.
دکتر قالیباف: همینطور است. هر جنگی پیروزی داشته باشد اگر نهایتا منجر به یک سند حقوق و سیاسی نشده و پیروزی ها ثبت نشود هیچ منفعتی در تاریخ و مزایای آن پیدا نخواهد کرد. امروز ما در جنگ ۴۰ روزه پیروز شده ایم. این دستاوردها در جریان مذاکره شکل می گیرد. شما می گویید ما وسط مذاکره بودیم و ضاحیه را زدند و ما باید می زدیم ولی ما مباحث خود را مطرح کردیم و اینها در کمتر از دقایقی از طرف میانجی به طرف مقابل منتقل می شد. ما قصد داشتیم در جریان مذاکره برخی بندها را اصلاح کنیم؛ مذاکره طی ۳، ۴ ساعت با یک ادبیات پیش می رفت ولی وقتی این اتفاق افتاد و ما به عنوان مذاکره کننده وارد این بحث شدیم که قطعا پاسخ خواهیم داد و مطلع باشید، نتیجه این شد که آنها کوتاه آمدند.
مردم ما حق دارند همه چیز را بدانند و ما هم باید به آنها بگوییم. مردم ما آنقدر فهم و درک دارند و می دانند اگر همه چیز را به آنها بگوییم، دشمن ما هم متوجه می شود لذا معذوریت هایی وجود دارد. ما باید بخش هایی از متن را اصلاح می کردیم تا به تفاهم نهایی برسیم، ما طی همان چند ساعت به نتیجه رسیدیم. یکی از این مفاد درباره خود لبنان بود. نکته دیگر اینکه بر اساس تفاهمنامه باید ۳۰ روز بعد از امضا، محاصره دریایی لغو می شد اما دیدید که همان شب اتفاق افتاد. شما دیدید ترامپ در توئیت اول خود گفت محاصره دریایی ایران را برداشتم البته تنگه هرمز نیز باز است و کشتی ها امکان تردد دارند و این موضوع حل شد که من بلافاصله همانجا اعلام کردم که تنگه هرمز در حال حاضر باز نیست.
امروز من به عنوان مذاکره کننده بی اعتمادترین فرد به آمریکایی ها هستم. به جی دی ونس در مذاکره پاکستان هم گفتم بدانید که ما به شما بی اعتمادی کامل داریم و این صرفا به خاطر سال های بعد از انقلاب نیست بلکه به سال های قبل از انقلاب و سال ۱۳۳۲ باز می گردد که خیانت های زیادی به ایران تا همین جنگ داشته اید؛ با این حال ما با حُسن نیت اینجا آمده و البته با اقتدار با شما سخن می گوییم.
در اقتدار ما همین بس که وقتی گفتیم تنگه هرمز باز نشده، چند دقیقه بعد رئیس جمهور آمریکا به این تفاهمنامه و این کار تن داد و توئیت خود را اصلاح کرد و گفت طبق تفاهمنامه این کار از روز شنبه انجام می شود. این همان مذاکره مقتدرانه است که جز با میدان و قدرت نظامی انجام نمی شود و صرفا با آتش نمی تواند این اهداف بزرگ را بگیرد. اگر ما قصد داشتیم محاصره را بشکنیم باید جنگی بزرگ تر از جنگ ۳۸ روزه رقم می زنیم اما در یک شب و باز هم زیر سایه قدرت همان موشک این اتفاق افتاد.
تصویب قطعنامهای در شورای امنیت بعد از امضای تفاهمنامه/ ترامپ اصلا قابل اعتماد نیست/ مهمترین ضمانت اجرای تفاهمنامه، قدرت و انسجام ماست
مجری: راجع به مسیر طی شده نکات دیگری باقی مانده است؟
دکتر قالیباف: به صورت کلی، مهم ترین موضوع مذاکره این بود که این ۴ میدان به درستی کار خود را انجام دادند و من امروز نه به عنوان رئیس هیأت مذاکره کننده بلکه از موضع خدمتگزار و نماینده مجلسی که همکارانم در مجلس اعتماد کردند و در دوران آتش بس مرا به عنوان خدمتگزار خود در مجلس انتخاب کردند، به مردم عزیز می گویم ان شاءالله بعد از اجرای این کار در آخر هفته که با قدرتی که داریم تفاهمنامه ای را به صورت رسمی و شکلی امضا می کنیم، ابعاد آن را توضیح خواهم داد و تلاش می کنیم مفاد آن را محقق کنیم. بعد از آن وقت میدان خدمت فرا می رسد یعنی ما در مجلس، دولت، قوه قضائیه و در هر بخشی باید بسیج شویم و حتما اول به مردم عزیز برسیم که واقعا در حوزه اقتصادی مشکلاتی داشتند و در این ایام مضاعف شد. معتقدیم اولین آثار بهره مندی از این موضوع را مردم باید ببینند.
نکته بعدی اینکه حتما نیروهای مسلح نیازمند توجه، بازسازی و نوسازی هستند لذا هیچگاه با شرایطی که داریم این ۴ میدان را بیکار نمی دانیم و همواره یکی از اینها باید در لبه جلویی نبرد باشد، بایستد و برای ایران اسلامی کار کند. ان شاءالله بعد از شکل گیری و تحقق این تفاهمنامه در طول ۶۰ روزی که باید دنبال شده تا نهایی شود، پرچم به دست میدان خدمت داده می شود که بتوانیم همه زحمات این عزیزان را جبران کنیم.
مجری: شما به عنوان رئیس هیأت مذاکره کننده می گویید به آمریکایی ها بی اعتماد هستید و تجربه نشان می دهد آمریکایی ها بدعهد هستند. آیا می توان بدعهدی آمریکایی ها را در جریان امضای تفاهمنامه با تضامینی جبران کرد؟
دکتر قالیباف: بدبینی من به واسطه مسئولیتی که بر عهده دارم در این موضوع باید از همه بیشتر باشد. درباره تضمین بسیار از من سؤال می کنند. بعد از اینکه تفاهمنامه امضا و اجرای آن شروع شد، بر اساس بند ۱۴ آن باید به تصویب شورای امنیت رسیده و به قطعنامه تبدیل شود که در دنیا مرجع قانونی و قدرتمندتری از قطعنامه های شورای امنیت نداریم. ترامپ در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، قطعنامه رسمی را جلوی همه پاره کرد و دور ریخت.
مجری: پس خیلی قابل اعتماد نیست.
دکتر قالیباف: نه که خیلی قابل اعتماد نباشد، اصلا قابل اعتماد نیست. او جلوی چشم ما قطعنامه را پاره کرد. اعتماد ما به چیست؟ اعتماد ما به خودمان است که باید تک تکمان قوی باشیم تا ایران قوی باشد. نباید وادادگی پیدا کنیم. مهم ترین ضمانت؛ قدرت، انسجام، خداوند بزرگ، فرهنگ عاشورایی و غیرت ایرانی است.
۳ کشور اروپایی که در برجام هم بودند، امروز بلافاصله گفتند آمادگی دارند درباره تحریم با ما مذاکره کنند. ما قصد رد کردن آنها را نداریم اما مگر آنها نیامده بودند جمهوری اسلامی را ۳ روزه بردارند و ببرند؟ همان هایی که سپاه را در لیست تروریستی قرار دادند، سیستم های امنیتی شان در زمان جنگ با خواهش و تمنا و از طریق سفر زمینی اینجا می آیند تا ما را ببینند که ما گفتیم شما با تروریست ها چه کار دارید؟ اینها همین کشورهایی بودند که ما را تروریست اعلام کردند و همان هایی که در مجلس اروپا ما را تروریست خواندند. پس قطعا ما بدبینی را داریم ولی ضمانت آن قدرت، انسجام و حرکت ماست.
همینجا می گویم ما حتما باید با عقلانیت پیش برویم. گره ای را که می توان با دست باز کرد لازم نیست با دندان باز کنیم. با شعار، قدرت به وجود نمی آید. دو بار شعار بدهیم و عمل نداشته باشیم، بی اعتبار می شویم و خود همین کمک به دشمن است.
کراهت شدید از عضویت در هیأت مذاکره کننده داشتم/ نشستن مقابل قاتل سردار سلیمانی سخت است
مجری: برخی اساسا نسبت به حضور شما در مذاکرات نقد داشتند و به ویژه بعد از طرح پیش شرط ها در مذاکرات می گفتند اگر این پیش شرط ها محقق نشد چرا در آن حضور پیدا کردیم؟ لطفا درباره روند مذاکرات اسلام آباد توضیحاتی ارائه کنید.
دکتر قالیباف: هیأت مدیره ۳ نفره یک شرکت برای فروش یک کالا تصمیمی می گیرند که ممکن است نظرات آنها مخالف باشد اما در نهایت اگر تصمیمی گرفته شود همه بر اساس آن عمل می کنند. در مجلس شورای اسلامی نیز وقتی موضوعی می آید، تا قبل از تصویب، همه هرچه توان دارند می گذارند تا با حرف های خود، سایرین را قانع کنند اما در نهایت بعد از رأی گیری به صورت قانون در می آید دیگر تفاوتی میان مخالف و موافق وجود ندارد چون قانون شده است. از این رو باید به این مهم در همه ابعاد توجه کرد.
من واقعا داوطلب مذاکره که نبودم هیچ، کراهت شدید نیز داشتم و به دلایل مختلفی نمی خواستم این مسئولیت را بر عهده بگیرم. چیزی که روشن و مشخص است، ترامپ ترور سردار سلیمانی را طراحی و دستور آن را صادر کرد و ناظر به ترور ایشان بوده است. تصور کنید این موضوع برای من چگونه است؟ آقای سلیمانی برای همه ملت ایران و همه جهان اسلام عزیز بوده اما قطعا برای شخص من متفاوت بوده است. فکر می کنید نشستن با چنین شخصی برای مذاکره و جمع کردن یک متن، راحت است؟ اما وقتی دیدم همه مسئولین، نفر دومی را برای این کار معرفی نمی کنند دیگر جای مخالفت نبود. ما نباید هر آنچه دوست داریم را انجام دهیم بلکه باید آنچه وظیفه مان است را انجام دهیم.
محور مذاکرات، لبنان و آزادسازی داراییهای بلوکه شده بود/ این مذاکره روشی از یک مبارزه بود
ما هیچ کجا، هیچ چیزی به معنای پیش شرط نداشتیم. حتی در سطح شهر بنرهایی را دیدم که پیش شرط هایی روی آن ذکر شده بود که به دوستان گفتم این پیش شرط ها از کجا آمده است؟ اصلا پیش شرط یعنی تا این موضوعات تحقق نیابد ما وارد مذاکره نمی شویم. ما در کدام سندی چنین چیزی را آورده ایم؟ ممکن است صرفا خواسته ما باشد اما وقتی مذاکره می کنیم باید در چارچوبی پیش برود. البته ما به میانجی گفته بودیم که به هر حال موضوع مربوط به لبنان و دارایی های بلوکه شده از بحث های جدی و محور مذاکرات ما به طور روشن بود.
ما در این ایام به شدت شاهد عملیات روانی، اقدامات و توئیت هایی بودیم که همه زیر ذره بین بود و آنها را کنترل می کردیم. زمانی که آقای ونس داشت به سمت پاکستان می آمد، دیدم که نسبت به لبنان اظهار نظری صورت داده، همانجا در فرودگاه و پیش از پرواز توئیت زدم که قطعا لبنان موضوعی است که تا تکلیف آن روشن نشود، مذاکره را آغاز نخواهیم کرد. یعنی پیش از هر موضوعی در جریان مذاکره باید روی موضوع لبنان صحبت کنیم.
زمانی که در پاکستان از هواپیما خارج شدم، ساعت ۱۲ شب بود و شب قبل هم نخوابیده بودم و در مسیر ۳ ساعته پرواز هم با دوستان هم فکری و صحبت می کردیم. زمانی که از هواپیما پیاده شدم با عاصم منیر به عنوان میانجی و وزیر خارجه پاکستان حدود دو ساعت و نیم صرفا درباره بحث لبنان صحبت کردیم چرا که سایر موضوعات روشن بود اما باید این موضوع روشن می شدند.
ساعت ۳ صبح نیز زمان ورود هیأت آمریکایی بود. ونس هم که وارد فرودگاه شد همین میزان درباره موضوع لبنان صحبت کرد. پیش از آغاز جلسات در بعد از ظهر، عاصم منیر به عنوان میانجی با من صحبت کرد و گفت موضوعات را انتقال داده است. زمانی که بحث ها در جلسه سه جانبه آغاز شد، ونس به من گفت ظاهرا شما درباره لبنان بحث هایی دارید که من گفتم این موضوع جدی ماست و توضیحات را که دادم او قبول کرد. لذا این مذاکره همان روش مبارزه است.
دارایی ها نیز موضوع مورد تأکید در این تفاهمنامه بوده است. بند ۴، بند ۵، بند ۱۰ و بند یک تفاهمنامه که ثمره کار دیروز است، بندهایی است که همان اول تفاهم کردیم که باید اجرا و تمام شود و بخش هایی از آن باید در حال اجرا باشد که وارد بندهای دیگر شویم.
مهمترین موضوع برای آمریکاییها، هستهای است که اعلام کردم درباره بحث سر این موضوع منع دارم/ هم دستمان روی ماشه است و هم قدرت اصلی ما، منطق است
مجری: پیش از آن، مطالبه آمریکایی ها در مذاکرات اسلام آباد چه بود؟
دکتر قالیباف: ما حدود ۲۲ ساعت با آنها مذاکره کردیم. وقتی رسیدیم نماز صبح را خواندیم و چند ساعت استراحت کردیم و از ساعت ۷ و نیم صبح تا ۷ و نیم صبح روز بعد بدون وقفه در حال مذاکره بودیم. این مذاکرات ۳ دور مذاکره سه جانبه و به صورت رو در رو در حضور میانجی و ۳ دور به صورت انتقال متن از سوی میانجی بود. در نهایت آنها تنها یک موضوع را دنبال می کردند که در رابطه با بحث هسته ای بود. طبیعتا اولین موضوع ما نیز پایان جنگ بود. موضوع بعدی ما نیز بحث لبنان و سپس دارایی هایمان بود. همچنین ضمانتی برای عدم آغاز مجدد جنگ، عدم زورگویی و عدم تهدید می خواستیم. خواسته دیگر این بود که تحریم های نفتی، مشتقات نفتی، پتروشیمی، بانک، بیمه و حمل و نقل که لازمه صادرات است آزاد شود که مذاکرات شروع شود. البته مذاکره که شروع شود شاید ۲ یا ۳ ماه و حتی ۵ ماه طول بکشد.
بند ۱۳ تفاهمنامه می گوید، این بندها حتما باید آغاز شده باشد و برخی از آنها نیز باید تمام شده باشد. من در پایان آن ۲۱ ساعت متوجه شدم مهم ترین موضوع آنها هسته ای است و دائم آن را می خواهند. من نمی توانم بگویم شما این را نخواهید. این را نباید وادادگی در مذاکره دانست بلکه عقلانیت و هوشمندی است. من به عنوان مذاکره کننده درخواستی دارم و می گویم باید محاصره دریایی را لغو کنید؛ آیا آنها می توانند بگویند درباره آن با ما صحبت نکنید؟ صرفا می تواند قبول نکند و راهکار دیگری بدهد. از این رو ما هم نمی توانیم به آنها بگوییم صحبت نکن، حق دارد صحبت کند. او دشمن ماست و ما به آنها بی اعتماد هستیم اما در حال صحبت هستیم.
۲۰ دقیقه آخر راند سوم هر جلسه ۳ ساعته داشتیم. من گفتم من برای صحبت کردن سر موضوع هسته ای، ممنوعیت دارم. ما در مذاکره به همان میزانی که در حال جنگ هستیم، مصمم هستیم ولی در اوج بی اعتمادی به شما، حق خود را می خواهیم. ما جایی هستیم که باید چک های خود را نقد کنیم و به فضل الهی و برکت خون شهدا و مجاهدت های این مردم که دعا می کنند، هم دستمان روی ماشه است و هم زبان و مغزمان و قدرت اصلی مان، منطق ماست که بر همه چیز پیروز است البته اگر طرف مقابل گوش دهد. اگر گوش ندهد، زبان ما قدرت خواهد بود. زمانی هست که قدرت ما منطق است اما زمانی هست که منطق دشمن، قدرت است که باید آن را ادب کرد و سر جای خود نشاند اما زمانی که نشست و قصد داشت صحبت کند، باید با بی اعتمادی و در عین حال حسن نیت با آنها گفت و گو کرد. مصداق آن نیز این بود که ترامپ به جای گذشت ۳۰ روز، محاصره دریایی را در همان شب لغو کرد و در ضاحیه آتش بس شد.
خونخواهی ما آزادی قدس است/ لبنان، ۴ هزار شهید به خاطر حمله آمریکا به ایران داد
ما می دانیم دشمن بدقولی داریم و می دانیم که در حال گفت و گو با قاتل رهبر شهیدمان، شهید سلیمانی و فرزندان خود هستیم و آنها طرف ما هستند. مباحثی مطرح می شود که باید انتقام بگیریم و خونخواهی کنیم. ماه محرم است. شمر امام حسین(ع) را به شهادت رساند؛ آیا خونخواهی امام حسین(ع) صرفا این است که قاتلان ایشان را بکشند؟ خونخواهی ایشان، حکومت عدلی است که باید پیاده شود و این خونخواهی تا آن زمان ادامه خواهد داشت. اگر ما خونخواه امام هستیم که ان شاءالله هستیم، باید بدانیم که خونخواهی ما آزادی قدس است. صد تای نتانیاهو بند کفش رهبری نمی شود. باید با این نگاه، غیرت و آرمان بایستیم و کار را انجام دهیم. خونخواهی رهبر عزیزمان این است که آنها که در حال راندن شیعیان در جنوب لبنان هستند را سر جای خود بنشانیم و حامی آنهایی باشیم که برای ایران جنگیده اند. آنهایی که شعار «نه غزه، نه لبنان» سر می دادند بدانند که در همین مدت، آنها ۴ هزار شهید به خاطر ایران اسلامی دادند و این بیش از کل شهدای جنگ اخیر ماست. آنها ۱۰۴ روز جنگیدند و ما ۳۸ روز جنگیدیم.
مجری: بسیاری از مردم انتظار دارند جزئیات یادداشت تفاهم و داده ها و ستانده های آن را بدانند.
دکتر قالیباف: همانطور که اشاره کردم ما وظیفه داریم به مردم آگاهی داده و اطلاعات لازم را به آنها بدهیم که حق آنهاست اما زمانی که قصد داریم این را برای عموم مردم تشریح کنیم، دشمن هم متوجه می شود. ممکن است بگویید شما این مطالب را با خود دشمن صحبت می کنید پس به ما هم بگویید. اما این در حالی است که ما این گفتن را با روش هایی انجام می دهیم که اگر قرار باشد دقیق اینجا اعلام کنیم باید روش ها را نیز بگوییم که نمی شود. از این جهت بخش قابل توجهی از اینها را نتوانستم اعلام کنم. ممکن است بگویید او که مسئول هیأت مذاکره کننده بوده، اینگونه گفته است. قطعا مسائل را در فرصت های بعدی بازتر می کنیم.
قطعا وقتی مذاکرات آغاز شود، من متون و روند ماقبل را که باعث شد به مذاکرات برسیم توضیح خواهیم داد و آنچه باید همزمان در مذاکرات اعلام کنیم را قطعا به مردم می گوییم و مردم را در جریان می گذاریم.
در جریان مذاکرات به تدابیر رهبر معظم انقلاب جامه عمل میپوشانیم/ لازمه تردد از تنگه هرمز پرداخت هزینه خدمات است که در تفاهمنامه تثبیت شده است
مجری: راجع به آنچه دادیم و گرفتیم در جریان یادداشت تفاهم نکاتی هست که بگویید چون دغدغه مردم است.
دکتر قالیباف: به هر حال ما تدابیری از رهبر معظم انقلاب دریافت کرده و وظیفه داریم در جریان این مذاکرات به این تدابیر جامه عمل بپوشانیم. من و هیأت مذاکره کننده دقیقا کار خود را می دانیم و در همان مسیر گام بر می داریم. از موضوعات مهمی که وجود دارد، پایان جنگ و لغو محاصره دریایی بود که همان شب اول انجام شد. زمانی که وسط جنگ بودیم توئیتی زدم و گفتم هرگز تنگه هرمز به شرایط قبل باز نمی گردد. امروز نیز حتما همین است البته به این معنا نیست که قرار است در تنگه خلاف قوانین بین المللی و دریانوردی عمل کنیم. این برداشت نشود که قرار است ما آنجا کار شاذی انجام دهیم؛ اینگونه نیست بلکه هر اقدامی کنیم در چارچوب قوانین بین المللی خواهد بود.
مجری: برخی مردم معتقدند آنها رهبر شهیدمان را ترور کردند که در قاعده هیچ قانون بین المللی نمی گنجد پس چرا ما باید امروز هر اقدامی می کنیم در چارچوب قواعد بین المللی باشد.
دکتر قالیباف: آمریکا خود را متعهد نمی داند اما سایر کشورهای دنیا که اینگونه نیستند. همینجاست که می گویم عقلانیت مهم است. ما می توانیم تنگه را به ضد خود تبدیل کنیم یعنی اگر همه دنیا برای عبور از تنگه آسیب ببینند چه می شود. او هرچه فریاد سر داد که به او کمک کنند حتی ناتو هم کمکی نکرد. تا روز آخر هم هر ناوچه ای آمد مورد هدف ما قرار گرفت اما به هر حال قوانینی برای کشورهای ساحلی در تنگه ها وجود دارد و ما نیز وظایفی داریم. کشورهایی که از تنگه عبور می کنند قطعا باید هزینه خدمات خود را بدهند و این در یادداشت تفاهم، تثبیت شده است.
رشته تحصیلی من جغرافیای سیاسی است که هم تحصیلکرده آن هستم و هم تدریس می کنم لذا با مسائل مرتبط با این موضوع و کنوانسیون ۱۹۸۲ کاملا آشنایی دارم. این تنگه در تمام طول تاریخ زمین اینجا بوده است اما زمانی که موضوعات نفت و مشتقات نفتی به آن اضافه شده، اهمیت تنگه نیز افزایش یافته است. تنگه هرمز ظرفیت بالقوه ای بود که بالفعل نمی شد. توان ما نیز بالفعل کردن این موضوع نبود.
خداوند می فرماید دشمن های ما را از احمق ها آفریده که باعث شد ظرفیت بالقوه این تنگه برای ما بالفعل شود. شاید اگر ۵۰ سال قبل بود چنین اتفاقی نمی افتاد اما امروز همگان پذیرفته اند که جایگاه تنگه هرمز کجاست. کنترل تنگه هرمز به معنای مدیریت تنگه متعلق به کشور ساحلی تنگه است به این معنا که در حقیقت مسئولیت این تنگه با ما بوده و حق حاکمیتی داریم لذا باید در پی خدمات ارائه شده، هزینه نیز پرداخت شود.
دشمن پای تعهد باشد، ما هم هستیم و اگر خیانت کند ما مرد میدان خواهیم بود/ خوب بلدم به آمریکا تفهیم کنم تا به تعهداتش عمل کند
مجری: دسترسی به پول نقد نیست بلکه خط اعتباری است که به واسطه آن خرید کالا انجام می شود. آیا ما به این پول ها دسترسی خواهیم داشت؟
دکتر قالیباف: این مثل کاری بود که اوباما کرد و ترامپ گفت او یک میلیارد را با پلت آورد. آیا انتظار دارند ما این پول ها را با پلت بار کنیم و بیاوریم؟ و این قدرت ماست؟ ما باید این پول را بگیریم که در اختیار ما و بانک مرکزی ما باشد. خط اعتباری باید در اختیار بانک مرکزی باشد که برای هر کسی که خواست LC باز کند. وقتی شما در بانک خط اعتباری داشته باشید به راحتی چک می کشید و پول شما در دسترس شماست.
هر کجا دشمن نسبت به این موضوعات بدقولی کند، بچرخد تا بچرخیم! هر کجا نیز همراهی کند ما نیز متعهد هستیم بر اساس این تفاهمنامه عمل کنیم. ما جایی که تعهد دادیم، هستیم و جایی که دشمن قصد خیانت داشته باشد، مرد میدان خواهیم بود و برای ما نیز تفاوتی ندارد چرا که صندلی خود را هم عوض نمی کنیم. من روی این صندلی که هستم، در میدان هستم و دست به ماشه و اگر درست اقدام کنند من روی همان صندلی خواهم بود و موضوع را حقوقی و سیاسی کرده و چک را دریافت و نقد می کنم و هر کجا که دریافت نشد، این شمشیر همچنان وجود دارد. هر کسی که منطق را نمی فهمد، با منطق قدرت، به او حالی می کنیم. من دیپلمات نیستم اما به خوبی بلدم به آمریکا تفهیم کنم که باید چه کاری انجام دهد.
استفاده از لفظ بازسازی و توسعه اقتصادی به جای دریافت خسارت/ ۳۰۰ میلیارد دلار به منظور سرمایه گذاری در نظر گرفته شده است
مجری: روی موضوع غرامت و دریافت خسارت ها آیا توضیحی درباره جمع بندی صورت گرفته در تفاهمنامه دارید؟
دکتر قالیباف: قطعا یکی از موضوعات، بحث خسارت هاست. از موضع مذاکره کننده می گویم، اگر او متجاوز است، خب متجاوز است ولی آیا سازمان ملل حتی بیانیه ای داد که آمریکا را متجاوز بداند؟ در دنیایی که حکومت جنگل دارد و آمریکا در آن قدرت نمایی می کند، باید قدرت خودمان را دنبال کنیم. آنها متجاوز بودن خود را نمی پذیرند چرا که اگر بپذیرند باید خسارات زیادی بپردازند اما بندی هم برای این موضوع داریم که باید دنبال کنیم. از لفظ بازسازی و توسعه اقتصادی برای این موضوع استفاده کرده ایم.
اگر به خاطر داشته باشید، زمانی که تحریم ها در برجام برداشته شد، از کری که در لندن بود، پرسیدند تحریم ها که برداشته شد پس چرا برای سرمایه گذاری به ایران نمی روید؟ گفت این موضوع به ما ارتباطی ندارد. ما تحریم ها را برداشتیم اما برای بازسازی کاری نداریم. اما کسی هم برای بازسازی نیامد. آنها نمی گویند کسی برای بازسازی نرود و باید مجوز اوفک بگیرد چرا که به صورت شکلی برداشته بودند اما وقتی قرار بود کسی برای سرمایه گذاری عمده به ایران بیاید می گفتند ایران امن نیست و خودشان هم نمی آیند. آمریکایی ها و اروپایی ها هیچکدام نیامدند. ما هیچ ممنوعیتی از ابتدای انقلاب تا به امروز در قوانین خود نسبت به ورود شرکت های آمریکایی جهت سرمایه گذاری و کار اقتصادی در حوزه زیرساخت های نفت، گاز و معادن نداشتیم. آمریکایی ها اجازه نمی دهند کسی اینجا بیاید و شرکت های خود را تحریم کرده اند.
یکی از اقداماتی که کردیم این بود که ۳۰۰ میلیارد دلار برای این گذاشتیم که برای همین دوره محدود ۶۰ روزه مذاکرات، در حوزه سرمایه گذاری استفاده کنیم. بخشی از این صرف خسارت ها و بازسازی ها خواهد شد که سازوکار آن را در این مدت تنظیم می کنیم و هم اینکه این سرمایه گذاری اتفاق بیفتد، آنقدر ظرفیت در کشور ما وجود دارد که اگر اطمینان حاصل کنند این اتفاق می افتد، خود این موضوع جبران خواهد کرد. جبران خسارات و دریافت آن قطعا در موضوعات ما دنبال می شود که بند ۶ در این ۱۴ بند، مربوط به همین است.
تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، کارنامه شکست آمریکاست/ ناظرانی برای اجرای تفاهمنامه در نظر گرفته شده است
مجری: باور این موضوع برای مردم سخت است که یعنی می توان چنین امتیازاتی را از آمریکا گرفت؟
دکتر قالیباف: بله درست است. بیانیه ای به دنبال امضای این یادداشت تفاهم صادر خواهد شد که در جریان آن توضیح خواهم داد. شما خواهید دید که نتیجه چه شده است. غربی ها می گفتند این تفاهمنامه، کارنامه شکست آمریکاست؛ این حرف خود آنهاست. مردم ببینند و خودشان قضاوت کنند. بسیاری افراد به من می گفتند آقای قالیباف آیا محاصره را طی این ۳۰ روز بر می دارند؟ می گفتند ممکن نیست. حتی بحث این بود که متن به جهت حقوقی باید ملاحظاتی داشته باشد و عبارت «به طور کامل» در آن بیاید. ما ساعت ها سر همین لغو محاصره بعد از پایان ۳۰ روز بحث و رفت و آمد کردیم تا این عبارت آنجا اضافه شد اما چند شب پیش در تنها ظرف ۳ ساعت این موضوعات مطابق میل ما و محاصره برداشته شد. عنایت و لطف خدا، نیت بنده و امثال بنده و تلاشی که انجام دادیم باعث آن شد. همه چیز دست خداست و امروز این اتفاق رخ داد.
مجری: یعنی شما این اطمینان خاطر را می دهید، امتیازاتی که دریافت کردیم، برگشت ناپذیر و نقد است و تعهداتی که دادیم، تعهدات برگشت پذیر و غیرنقد است.
دکتر قالیباف: هر تعهدی که ما می دهیم، اقدام در مقابل اقدام است. بند ۱۳ نیز همین را تعریف می کند. ما برای این موضوع ناظر گذاشتیم یعنی باید توافق کنیم که برخی ناظر باشند و با میانجی ها باید توافق کنیم. مطمئن باشید اگر آنها اقدامات خود را نداشته باشند ما نیز به تعهدات خود عمل نمی کنیم. یکی از تعهدات آنها این است؛ آنها قصد براندازی نظام ما را داشتند و حتی برخی کشورهای دوست که ما از آنها به خاطر همراهی تشکر می کنیم، در جریان جنگ ۱۲ روزه و ۲۰ روز اول جنگ اخیر، ما را تمام شده دیدند. امروز کشور ما به جایی رسیده که شاید همه به صف نایستاده باشند اما همه دولت ها و ملت ها قدرت و توان جمهوری اسلامی ایران را دیدند. ما با همین قدرت و توان تعهدات طرف مقابل را نقد می کنیم اما هر کجا که به تعهدات خود عمل نکردند، محال است به تعهدات خود عمل کنیم.
من در میادین در کنار شما بودم و حرفهایتان را شنیدم/ انتقادات را با جان و دل میخریم
من به سهم خودم از رهبر معظم انقلاب که ما را هدایت و رهبری کردند، جایی که لازم بود تذکر دادند و جایی که لازم بود هدایت کردند، قدردانی می کنم. ایشان در همه ابعاد در طول مدت جنگ ما را هدایت کردند. ان شاءالله توفیق داشته باشیم راه امام کبیر(ره) و رهبر شهید را پیش ببریم. همچنین از همه مردم عزیز که این صمیمت، همراهی، گذشت، انسجام، محبت، انتقادهای بجا و حتی انتقادهای نابجا تشکر می کنم. من به خاطر شرایط امنیتی، کمتر با مردم حرف زدم اما در میان شما بوده و در این میادین آمده ام اما شما مرا نشناختید اما ما حرف شما را نیز از تریبون ها شنیدیم و حتی صحبت های شما در میدان را شنیدم و دوستان به ما منتقل کردند که از همه آنها تشکر می کنم.
همچنین از دولت و قوه قضائیه تشکر می کنم که انصافا یکپارچگی داشتند. از تیم ۶ نفره مذاکره به ویژه دکتر عراقچی نیز به نوبه خود قدردانی می کنم و می دانم که بعضا انتقادات جدی صورت می گیرد که همه را با جان و دل می خریم. وقتی تصمیم بر این است که در این مسیر جلو برویم امیدوارم همه ما پیروزی ایران و انقلاب را ببینیم. واقعا همه این کار را در منطق قدرت، مدیون نیروهای مسلح، ارتش، سپاه، نیروی انتظامی و بسیج هستیم که به همه آنها خداقوت می گویم. امروز توفیق حضور در سنگر آنها را ندارم اما همه ارزش های آن سنگر را در این سنگر از جنبه سیاسی و حقوقی نقد می کنیم.