به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ حجت الاسلام سیدمحمود نبویان*/// با وجود آنکه حامیان تیم مذاکره کننده ادعا کرده بودند آمریکا در ازای هدف قرار ندادن رژیمصهیونیستی در شب آخر، امتیاز رفع کامل و فوری محاصره دریایی و عقب نشینی اسرائیل از تمام لبنان را عملی خواهد کرد اما چنین چیزی در متن توافق وجود ندارد و صرفاً به رفع تدریجی محاصره طی ۳۰ روز اشاره شده است.
برخلاف گفته مذاکرهکنندگان درباره اورانیوم غنیشده مذاکره شد
برخلاف ادعای صریح مقامات عالیرتبه مبنی بر عدم ورود به مسائل هستهای در این مرحله از گفتگوها، بررسی متن تفاهمنامه نشان میدهد که نهتنها درباره اورانیوم غنیشده مذاکره شده، بلکه آینده این مواد هستهای نیز به شکلی عجیب در متن قید شده است.
خدشه به حاکمیت انحصاری ایران و عمان بر تنگه هرمز
در اقدامی عجیب در تفاهم نامه موجود قید شده است که آینده تنگه هرمز توسط ایران و عمان و با مشورت کشورهای منطقه تعیین خواهد شد.
این به معنای سنگ بنای مذاکرات منطقهای در مورد موضوعات امنیتی است که میتواند باعث ایجاد مشکلاتی عدیدهای در آینده کشور شود.
بند اول دقایقی پیش توسط ترامپ نقض شد
ترامپ در آخرین اظهارات خود در حضور رسانهها:
اگر (ایرانیها) خوشرفتار نباشند، دوباره ضربه میخورند. میدانید، دوباره ضربه میخورند چون ما خیلی راحت میتوانیم این کار را بکنیم.
این درحالی است که براساس بند اول دو طرف مکلفند که از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند.
تقلیل وحدت ساحات به لبنان
با وجود اصرار بر پایان جنگ در تمامی جبهههای مقاومت، در متن تفاهم نامه صرفا به کلمه متحدان اکتفا کرده و جز لبنان از جای دیگری در جبهه مقاومت سخنی نیامده است و این تفسیرپذیری دست دشمن برای هر اقدامی را باز می.گذارد.
این در حالی است که نتانیاهو این موضوع را نپذیرفته است و ترامپ هم اعلام کرده است که بدون این موضوع هم توافق انجام میشود.
خروج آمریکا از منطقه در تفاهم نیست
در تفاهمنامه، بند مستقلی درباره خروج نیروهای آمریکایی از منطقه وجود ندارد و صرفا در بند مرتبط با محاصره، فاصله گرفتن از محیط پیرامونی ایران بدون تعریف مشخصی قید شده است. به نظر میرسد تبدیل کردن «خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه» با «فاصله از پیرامون ایران»، آن هم در بند مربوط به محاصره، این مساله را به بخش محدودی از نیروهای آمریکا تخصیص میزند.
تقلیل «حاکمیت» در تنگه هرمز به «تعیین آینده خدمات»
با وجود آن که حکمرانی تنگه هرمز حق انحصاری ایران و عمان است، این مساله در متن تفاهم صرفا با تعبیر «تعیین آینده و اداره خدمات دریایی» ذکر شده و همین عنوان محدود نیز به گفتگو با کشورهای منطقه موکول شده است.
ساختار نامتوازن تفاهمنامه: تعهدات «فوری» ایران در برابر وعدههای «مشروط» آمریکا
این تفاهمنامه بر اساس یک ساختار نامتوازن و خطرناک بنا شده است: تعهدات نقد و فوری از ایران در برابر وعدههای نسیه و مشروط از آمریکا. جمهوری اسلامی به صورت آنی متعهد میشود تا عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز را تضمین کرده و «مدیریت و حاکمیت» بر این آبراه را روی میز مذاکره با دیگران قرار دهد. از سوی دیگر جمهوری اسلامی پیش از مذاکره پذیرفته است که اورانیومخود را رقیق سازد.
در مقابل، تمام امتیازات کلیدی طرف آمریکایی شامل رفع کامل تحریمهای اولیه و ثانویه، خاتمه قطعنامهها و خروج نیروهای نظامی، همگی به یک «توافق نهایی» در آینده موکول شدهاند. تنها امتیاز فوری آمریکا، یعنی رفع بخشی از محاصره اقتصادی، نیز به صورت محدود و مرحلهای با شیب ۳۰ روزه طراحی شده است. نکته مهم این است که اساسا خود محاصره نیز در دوره آتشبس و بدون پاسخ ایران به وجود آمده و تثبیت شده است.
این ساختار تضمین میکند که ایران با از دست دادن مهمترین اهرمهای فشار خود، وارد یک چرخه مذاکرات فرسایشی برای به دست آوردن وعدههایی میشود که هیچ تضمینی برای تحقق آنها وجود ندارد.
کاهش «غرامت» از «صندوق بازسازی» به «برنامه اقتصادی»
در حالی که در هیچ یک از نسخههای غیررسمی تفاهمنامه، کلمه غرامت ذکر نشده بود اما در برخی نسخهها، وجود یک صندوق بازسازی برای دریافت غرامت ایران پیشبینی شده بود. این مساله در متن نهایی به «برنامه اقتصادی» محدود شده که با وجود ادعاهای قبلی مبنی بر وجود تضمینهای اجرایی آمریکا و «طرفهای ثالث» برای تحقق آن، هیچ تعهد روشنی برای اجرایی شدن آن در این مرحله وجود ندارد.
*نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس