به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ وقتی به جدول قیمت عوارض آزادراهی نگاه میکنیم، به ازای انواع وسایل نقلیه، قیمت متفاوتی میبینیم. به عبارت سادهتر عوارضی که یک ماشین سواری پرداخت میکند، به مراتب از یک کامیون کمتر است. این موضوع در عین حال که دلایل نسبتا مشخصی مثل مسائل تجاری و… دارد، در بعضی موارد صدای سنگینسوارها را هم درآورده است. در ادامه دلیل تفاوت عوارض آزادراهی خودروهای سنگین با بقیه و همچنین بهترین روشهای پرداخت عوارض را بررسی میکنیم.
چرا عوارض آزادراهی خودروهای سنگین با سواری تفاوت دارد؟
با اینکه اکثر رانندهها نحوه استعلام رایگان عوارض آزادراهی را میدانند، اما کمتر به این پرداخته شده است که واقعا چرا عوارض آزادراهی خودروهای سنگین با سایر وسایل نقلیه متفاوت است. به عبارتی همه وسایل نقلیه در این مبالغی که میبینیم با هم تفاوت دارند. اگر در یک تصویر بزرگتر به قضیه نگاه کنیم، تا حدودی ابهام این موضوع برطرف میشود. برای توصیف این وضعیت باید به ۴ دلیل اصلی اشاره کنیم:
۱) میزان استهلاک واردشده به آزادراه
از نظر فیزیکی، خودروهای سنگین مانند کامیونت، کامیون و… وزن بیشتری نسبت به وسایل نقلیه کوچکتر از خودشان مانند سواریها دارند. این وزن بیشتر، مشخصا فشار بیشتری به سطح آسفالت جادهها وارد میکند. به مرور این اتفاق منجر به آسیبدیدن سریعتر خواهد شد. به این ترتیب سهم خودروهای سنگین در خرابی، ایجاد ترک و نشست در جادهها به مراتب بیشتر از سایر وسایل نقلیه است.
۲) سطح ریسک ایجادشده
همچنان از منظر فیزیکی در صورتی که یک خودروی سنگین در آزادراه تصادف کند و به اجزای مختلف آزادراه مانند گاردریل، تابلوها و… برخورد کند، طبیعی است که خسارت بسیار بیشتری نسبت به بقیه ماشینها ایجاد میکند. به عنوان مثال، حتی خط ترمزی که خودروهای سنگین روی آسفالت میاندازند نیز بسیار عمیقتر و سختتر از یک ماشین سواری است.
هزینههای احتمالی جانبی نیز برای این نوع وسایل نقلیه بالاتر است. مثلا وقتی یک کامیون تصادف میکند یا خراب میشود، احتمال انسداد طولانیمدت آزادراه وجود دارد. به همین دلیل هدف اصلی آزادراه که عبور و مرور بدون توقف است کاملا زیر سوال میرود. اینگونه است که مبلغ عوارض بیشتر توجیهپذیر میشود.
۳) کاربری تجاری
یکی دیگر از دلایل گرانتر بودن عوارض آزادراهی خودروهای سنگین این است که این وسایل نقلیه در همه موارد استفاده تجاری دارند. مثلا کسی با کامیون به مسافرت نمیرود یا برای رفتن به محل کار از کامیون یا کامیونتش استفاده نمیکند. به این ترتیب میزان استفاده تجاری از خودروهای سنگین تقریبا در ۱۰۰٪ موارد قطعی است.
به عبارتی وقتی یک خودروی سنگین از آزادراه استفاده میکند، به دنبال کوتاهشدن مسیر و درآمدزایی از این طریق است. این هزینه عملیاتیای است که خودروهای سنگین در استفاده از آزادراهها باید درنظر داشته باشند. مانند بسیاری از طرحها در خدمات آنلاین که یک نسخه شخصی با هزینه کم دارند و در نسخههای شرکتی هزینه بیشتری دریافت میکنند.
۴) الگوی جهانی
این موضوع بیشتر بودن عوارض آزادراهی خودروهای سنگین لزوما مختص ایران نیست. هم در سایر کشورهای آسیایی و هم در سایر قارهها عوارض آزادراهی به طور کلی بر اساس تعداد محور، وزن و نوع بار محاسبه میشود. اگرچه در ایران هم فرمولهایی برای این موضوع مطرح میشود اما اعداد نرخ عوارض جاده همخوانی مشخصی با این فرمولها ندارند.
خدمات ارائهشده با این قیمتها تناسب ندارد
نایب رئیس کانون کامیونداران کشور در مصاحبهای به وضوح اعلام کرده که با اینکه نرخ عوارض دائما افزایش پیدا میکند اما خدمات همچنان نامناسب، آسفالتها خراب و امنیت جادهها پایین است. اگرچه این موضوع برای خودروهای سواری هم هست اما طبیعی است که خودروهای سنگین از این جهت خسارت بیشتری میبینند زیرا که بیشتر از بقیه در آزادراهها تردد دارند.
به عنوان مثال در سال ۱۴۰۴ اگر یک تریلی بخواهد در هر ۴ قطعه آزادراه غدیر تردد کند (طول کل آن ۱۵۸ کیلومتر است) در مجموع باید هر بار ۱۳۱ هزار تومان عوارض پرداخت کند. این عدد برای آزادراه اصفهان - شیراز با طول ۲۲۵ کیلومتر به ۶۰۰ هزار تومان میرسد.
بهترین روشهای پرداخت عوارض آزادراهی
روشهای زیر، هم برای پرداخت عوارض آزادراهی خودروهای سنگین و هم سایر وسایل نقلیه کاربردی است. این روشها عموما آنلاین و بدون نیاز به مراجعه هستند که استفاده از آنها به مراتب سادهتر از سایر روشهاست:
۱) سامانه آنیرو
آنیرو یک سامانه پرداخت الکترونیکی عوارض است که به شکل رسمی مسئولیت مدیریت این شکل از پرداخت عوارض را برعهده دارد. در آنیرو شما میتوانید هم عوارض ماشین را پرداخت کنید، هم به قیمت بهروز نرخ عوارضی دسترسی پیدا کنید و از مهمتر یکی از معدود پلتفرمهای موجود برای اعتراض به عوارض اشتباهی است.
۲) سامانه پرداخت الکترونیکی عوارض بانک مسکن
سابقا در این سامانه امکان تهیه برچسب فیزیکی عوارض وجود داشت. با ارتقای فناوری موجود، در حال حاضر به جای خرید و نصب یک برچسب فیزیکی، شما میتوانید پلاک خود را در این سامانه ثبت کنید و آن را با هر مبلغ دلخواه شارژ کنید. با عبور از هر ایستگاه عوارضی، این مبلغ به طور خودکار از شارژ شما کسر میشود و دیگر نیاز نیست که نگران فراموشکردن پرداخت عوارضی باشید. در عین حال امکان صرفا پرداخت عوارضی با پلاک به شکل سریع هم در این سامانه فراهم است.
۳) سایتها و اپلیکیشنهای دیگر
پلتفرمهای مختلفی هستند که امکان استعلام عوارض آزادراهی خودروهای سنگین و سواری را میدهند. این سامانهها یا به طور اختصاصی در حوزه خودرو فعالند مانند اتو ابزار و آیتول یا خدمات پرداختی ارائه میدهند مانند قبضینو. استفاده از این پلتفرمها ساده است و پشتیبانی خوبی هم دارند.
۴) کد دستوری #۹*۷۲۰*
اگر به هر دلیلی به اینترنت دسترسی ندارید، میتوانید با شمارهگیری این کد با هر سیمکارتی، عوارض آزادراهی را استعلام بگیرید و پرداخت کنید.
نتیجهگیری نهایی
عوارض آزادراهی خودروهای سنگین به خاطر اینکه ریسک آسیبرسانی بیشتری به جادهها دارند و همچنین برای استفاده تجاری در آزادراهها تردد میکنند، از سایر وسایل نقلیه بالاتر است. این گرانتر بودن عوارض در همه جای دنیا رایج است و توصیه میشود با پرداخت بهموقع عوارض مانع از تخصیص جریمههای آتی (در صورت عدم تسویه) شوید.