به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ سعید خدایگان قائممقام بنیاد ملی نخبگان در نشست با اصحاب رسانه، گزارشی از عملکرد این بنیاد در سال گذشته داد و همچنین تغییر پارادایم بنیاد را تشریح کرد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با ارائه گزارشی از عملکرد این بنیاد از زمان تأسیس تاکنون گفت: ۶۳ هزار نفر از نخبگان و استعدادهای برتر از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی کشور در طرحهای بنیاد ملی نخبگان برگزیده شدهاند که ۷۷ درصد این برگزیدگان مربوط به ۳۰ دانشگاه کشور هستند.
وی افزود: این برگزیدگان در ۵۲۴ رشته مختلف تحصیل کردهاند و بخش عمده این آمار مربوط به سالهای ۱۳۸۸ به بعد است. در سالهای ابتدایی فعالیت بنیاد، تعداد طرحهای فعال محدود بود، اما از سال ۱۳۹۳ شاهد جهش در اجرای طرحها بودیم.
خدایگان با اشاره به ویژگیهای تحصیلی برگزیدگان بنیاد اظهار کرد: عموماً معدل برگزیدگان بالای ۱۸ بوده و پرتکرارترین معدل در میان آنها ۱۸ تا ۱۸.۵ بوده است.
وی درباره مأموریتهای بنیاد ملی نخبگان در دولت چهاردهم گفت: مأموریتهای بنیاد در سه محور شناسایی، توانمندسازی و شبکهسازی؛ جذب و نگهداشت؛ و تکریم و الگوسازی تعریف شده است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: در کنار این سه محور، بنیاد یک «هرم نخبگی» نیز دارد که در قاعده آن دانشآموزان مستعد قرار دارند و پس از آن دانشجویان مستعد، دانشآموختگان برتر، سرآمدان و در قله هرم، نخبگان قرار گرفتهاند. متناسب با این لایهها، طرحهای مختلفی تعریف و اجرا شده است.
پوشش ۴.۲ میلیون دانشآموز در طرح شهاب
خدایگان با اشاره به اقدامات بنیاد در لایه دانشآموزی گفت: طرح شهاب با همکاری وزارت آموزش و پرورش در حال اجراست و سال گذشته ۴.۲ میلیون دانشآموز تحت پوشش شناسایی در این طرح قرار گرفتند.
وی درباره حمایت از دانشجویان مستعد نیز اظهار کرد: در لایه دانشجویی طرحهای مختلفی از جمله طرح شهید وزوایی اجرا میشود که ناظر بر حمایت از دانشجویان مستعد دانشگاهها، برگزیدگان المپیادهای علمی کشور در سطوح داخلی و بینالمللی و نفرات برتر کنکور است. سال گذشته ۲۶۰۰ نفر در این طرح برگزیده شدند و بستههای حمایتی و توانمندسازی برای آنها در نظر گرفته شد تا مسیر نخبگی خود را در دوران تحصیل طی کنند.
فعالیت ۲۴۰ هسته حل مسئله با حضور ۱۲۰۰ دانشجو
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به طرح شهید احمدی روشن گفت: این طرح بر تشکیل حلقههای حل مسئله متمرکز است تا دانشجویان برتر با حل مسئله با محوریت استادان راهبر آشنا شوند
خدایگان افزود: سال گذشته ۲۴۰ هسته حل مسئله در کشور تشکیل شد و ۱۲۰۰ دانشجو در این حلقهها فعالیت کردند. در این هستهها دانشجویان ضمن طی دورههای توانمندسازی، روی مسائل واقعی کار میکنند و با هدایت استاد راهبر، حل یک مسئله واقعی را در قالب تیمی تجربه میکنند.
وی ادامه داد: این موضوع علاوه بر توانمندسازی دانشجویان، زمینه شبکهسازی در سطح ملی را در لایه دانشجویی فراهم میکند
حمایت ماهانه ۲۰ میلیون تومانی از دانشجویان دکتری
خدایگان با اشاره به توجه ویژه بنیاد به دانشجویان دوره دکتری گفت: دانشجویان دکتری از نظر تخصص در لایه بالاتری قرار دارند و از سوی دیگر، بالاترین نرخ مهاجرت معمولاً در این دوره اتفاق میافتد.
وی افزود: دسترسی به تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی پیشرفته در دانشگاههای خارج از کشور و همچنین پرداخت حقوق به دانشجویان دکتری در حین تحصیل، از جمله عواملی است که میتواند در ایجاد انگیزه برای مهاجرت مؤثر باشد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان گفت: بنیاد با توجه به مأموریت خود و محدودیتهای موجود، در لایه نخبگانی دانشجویان دکتری تلاش کرده است ۵ درصد برتر را تحت حمایت قرار دهد تا انگیزه لازم برای ادامه تحصیل در داخل کشور ایجاد شود.
وی ادامه داد: در همین راستا، در دولت چهاردهم دو طرح «آموزشیار» و «پژوهشیار» اجرا شد که بر اساس آن سال گذشته کمکهزینه تحصیلی ماهانه ۲۰ میلیون تومان پرداخت شد. طرح آموزشیار دو سال اول دوره دکتری و طرح پژوهشیار دو سال دوم پس از امتحان جامع را پوشش میدهد.
حمایت از ۴۰۳ نفر در دورههای پسادکتری
خدایگان درباره حمایت از دانشآموختگان دکتری نیز گفت: در طرح شهید چمران، که ناظر بر دورههای پسادکتری است، تا سال ۱۴۰۴، ۴۰۳ نفر تحت پوشش قرار گرفتهاند.
وی افزود: در این طرح، دانشآموختگان به دانشگاههای مختلف و نزد استادان میزبان که خودشان انتخاب میکنند، میروند و بهعنوان محقق پسادکتری تحت راهنمایی استادان ممتاز دوره خود را میگذرانند. حقوق این افراد نیز معادل حقوق استادیار پایه یک دانشگاه تهران در نظر گرفته شده است.
تغییر اجرای طرح نظام وظیفه نخبگان به شکل فصلی
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره طرح نظام وظیفه شهید صیاد شیرازی نیز اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ ۵۷۱۱ نفر تحت حمایت این طرح قرار گرفتند و در سال ۱۴۰۵ نیز ۷۲۰ نفر ثبتنام کردهاند که نتایج آن در دهه اول شهریورماه اعلام خواهد شد.
وی افزود: امسال شیوهنامه و نحوه اجرای طرح نظام وظیفه با هدف انتخاب و معرفی بهترین افراد به سازمان مربوطه تغییر کرده و فراخوان این طرح بهصورت فصلی انجام میشود؛ به این ترتیب، ابتدای هر فصل فراخوان انجام شده و در پایان همان فصل، افراد بر اساس امتیاز کسبشده تعیین تکلیف و به نظام وظیفه معرفی میشوند.
خدایگان ادامه داد: این افراد میتوانند پروژه جایگزین خدمت داشته باشند یا در صورتی که سرباز فناور باشند، دوره خدمت خود را در شرکت دانشبنیان مربوطه بگذرانند.
جذب ۱۰۲۱ نخبه به دستگاههای دولتی؛ ۳۷۲ نفر کار خود را آغاز کردند
قائممقام بنیاد ملی نخبگان، با اشاره به اجرای طرح جذب نخبگان در دستگاههای دولتی گفت: در این طرح ۳۸ هزار نفر ثبتنام کردند که از میان آنها ۱۰۲۱ نفر به دستگاههای مربوطه معرفی شدند و فرآیندهای مربوط به جذب آنها در دستگاههای مختلف در حال انجام است.
وی افزود: تاکنون ۳۷۲ نفر از این افراد کار خود را در سازمانها و دستگاههای مربوطه آغاز کردهاند و بنیاد در تلاش است دستگاههای مربوطه هرچه سریعتر جمعبندیهای خود را نهایی کنند تا سایر افراد نیز مشغول به کار شوند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان درباره فراخوان چهارم این طرح اظهار کرد: برنامهریزی بنیاد این بود که فراخوان چهارم در سال گذشته برگزار شود، اما برگزاری فراخوان نیازمند احصای مجوزهای استخدامی از سوی سازمان اداری و استخدامی است.
خدایگان ادامه داد: با پیگیریهای انجامشده و همراهی سازمان اداری و استخدامی، ۱۴۰۰ ظرفیت استخدامی از دستگاههای مختلف شناسایی و در جلسات مربوطه این سازمان تأیید شده است و اکنون در مرحله برنامه و بودجه قرار دارد.
وی گفت: به محض اینکه سازمان اداری و استخدامی این ۱۴۰۰ ظرفیت را بهصورت رسمی به بنیاد اعلام و مجوز آن صادر کند، فراخوان چهارم طرح جذب نخبگان برگزار خواهد شد.
جذب نخبگان در شرکتهای خصوصی با استفاده از اعتبار مالیاتی
خدایگان با اشاره به مسیر جدید جذب نخبگان در مراکز خصوصی گفت: برای نخستینبار طرح جذب نخبگان در مراکز خصوصی نیز اجرا شده و تاکنون دو فراخوان برگزار شده است که فراخوان دوم در حال تمدید است.
وی افزود: مقصد افرادی که از این مسیر جذب میشوند، شرکتها و مراکز خصوصی، اعم از دانشبنیان و غیردانشبنیان، هستند و بنیاد ملی نخبگان آمادگی دارد برای شرکتهای غیردولتی، افراد را شناسایی و معرفی کند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: نکته مهم این است که افرادی که از این طریق در مراکز خصوصی و غیردولتی جذب میشوند، میتوانند از اعتبار مالیاتی مربوطه استفاده کنند. برای این موضوع نیز دستورالعملی تدوین شده است و شرکتهایی که این افراد را بهکارگیری میکنند، میتوانند از ظرفیت اعتبار مالیاتی استفاده کنند.
وی گفت: مراکز مختلفی برای استفاده از این ظرفیت اعلام آمادگی کردهاند و بنیاد در حال برگزاری دومین فراخوان است تا این مسیر بهصورت مستمر ادامه پیدا کند.
جذب ۳۱۰ نخبه بهعنوان عضو هیئت علمی
خدایگان درباره طرح «جهت» برای جذب نخبگان بهعنوان عضو هیئت علمی دانشگاهها نیز گفت: یکی از اتفاقات مهم در این حوزه این است که برای نخستینبار تمام جذبشدگان از طریق طرح جهت، ردیف استخدامی دریافت کردهاند و در حال حاضر موردی نداریم که فردی از طریق این طرح جذب شده باشد اما ردیف استخدامی دریافت نکرده باشد.
وی افزود: در دولت چهاردهم، ۳۱۰ نفر شامل ۱۷۰ نفر و ۱۴۰ نفر، ردیف استخدامی دریافت کرده و بهعنوان عضو هیئت علمی در دانشگاههای کشور جذب شدهاند.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۴ هزار پرونده در طرح جهت بررسی شد و در سال ۱۴۰۴ نیز ۵۵۲۰ ثبتنام انجام شد. در فراخوان اخیر نیز تاکنون ۱۵۰۰ نفر ثبتنام کردهاند.
وی افزود: در مجموع در دولت چهاردهم حدود ۱۱ هزار و ۲۰۰ متقاضی در این طرح ثبتنام کردهاند و تلاش شده پروندهها در کوتاهترین زمان بررسی شوند. در حال حاضر پرونده بازی برای بررسی نداریم و فردی نیز وجود ندارد که جذب شده باشد اما ردیف استخدامی دریافت نکرده باشد.
اعزام ۱۰۰ استاد جوان به دانشگاههای چین
خدایگان درباره برنامههای بنیاد برای اعضای هیئت علمی گفت: طرح فرصت مطالعاتی در دانشگاههای چین در حال پیگیری است که بر اساس آن ۱۰۰ استاد یار جوان برای حضور در دانشگاههای چین، عمدتاً در رشتههای اقتدارآفرین، اعزام خواهند شد.
وی افزود: این طرح با همکاری بنیاد ملی نخبگان، سازمان تعاملات بینالمللی و مرکز پیشرفت در حال اجراست. فراخوان انجام شده و بررسی پروندهها نیز صورت گرفته و اکنون فرآیند هماهنگی با دانشگاههای میزبان در حال انجام است.
اعطای گرنت ۴۰۰ میلیون تومانی به برگزیدگان طرح کاظمی آشتیانی
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به طرح «کاظمی آشتیانی» گفت: در این طرح ۱۳۱ استاد جوان بهعنوان برگزیده انتخاب شدهاند و این افراد گرنت بدو استخدام دریافت میکنند.
وی افزود: مبلغ این گرنت تا امروز ۴۰۰ میلیون تومان بوده است.
خدایگان ادامه داد: این عدد مربوط به ۱۳۱ برگزیده طرح کاظمی آشتیانی است و برگزیدگان طرح جهت در سطح یک نیز این جایزه ۴۰۰ میلیون تومانی بدو استخدام را دریافت میکنند.
وی همچنین گفت: در کنار این حمایت، برخی جوایز فرهنگی از جمله مسکن، وام ازدواج و هدیه فرزند نیز برای برگزیدگان در نظر گرفته شده است.
واگذاری ۳۲۸۴ زمین و واحد به نخبگان
خدایگان با اشاره به طرح مسکن نخبگان گفت: مسکن یکی از چالشهای مهم جامعه و بهطور خاص جامعه نخبگانی و اعضای هیئت علمی است. بر همین اساس، در دولت چهاردهم کمیته مسکن در بنیاد ملی نخبگان تشکیل شد.
وی افزود: با همکاری استانداریها و وزارت راه و شهرسازی، موضوع تخصیص زمین و واحد مسکونی بهصورت استانی در حال پیگیری است و تاکنون ۳۲۸۴ زمین و واحد در استانهای مختلف کشور واگذار شده است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: در مرحله تخصیص نیز ۳۷۷۸ زمین و واحد قرار دارد که ۲۰۰۰ مورد آن مربوط به مسکن نخبگان استان تهران است.
وی گفت: در صورت تحقق موارد در حال تخصیص، مجموع آمار به ۷۶۲ نفر خواهد رسید.
برگزاری ۲۳ برنامه تکریم و ۵۴ برنامه الگوسازی
خدایگان در پایان با اشاره به برنامههای بنیاد در حوزه تکریم و الگوسازی گفت: با همکاری مجموعههای بنیاد در سراسر کشور، ۲۳ برنامه تکریم از سرآمدان و نخبگان استانهای مختلف برگزار شده است.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ نیز جایزه علامه برگزار شد و به ۲۰ نفر از نخبگان و مفاخر کشور با حضور رئیسجمهور جایزه اعطا شد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان همچنین گفت: در حوزه الگوسازی از نخبگان در جامعه نیز ۵۴ برنامه برگزار شده است.
خدایگان در پایان با اشاره به برنامههای بنیاد در حوزه تکریم و الگوسازی گفت: با همکاری مجموعههای بنیاد در سراسر کشور، ۲۳ برنامه تکریم از سرآمدان و نخبگان استانهای مختلف برگزار شده است.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ نیز جایزه علامه برگزار شد و به ۲۰ نفر از نخبگان و مفاخر کشور با حضور رئیسجمهور جایزه اعطا شد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان همچنین گفت: در حوزه الگوسازی از نخبگان در جامعه نیز ۵۴ برنامه برگزار شده است.
خدایگان: توانایی حل مسئله در شناسایی نخبگان امتیاز ویژه میگیرد
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به تغییر رویکرد بنیاد در شناسایی نخبگان گفت: شاخصهای فعلی شناسایی نخبگان حفظ میشوند، اما شاخصهای جدیدی نیز به این نظام اضافه خواهد شد و توانایی حل مسئله متناسب با مسئله موردنظر، امتیاز ویژهای خواهد داشت.
وی افزود: رویکرد بنیاد این است که متناسب با هدف هر طرح، ترکیبی از شاخصهای موجود و شاخصهای جدید در شناسایی برگزیدگان مورد توجه قرار گیرد؛ بهعنوان مثال، ممکن است خروجی یک طرح، جذب فرد بهعنوان عضو هیئت علمی دانشگاه باشد و در طرحی دیگر، فرد بر اساس تخصص خود به یک مسئله خاص متصل شود.
خدایگان ادامه داد: تخصص فرد در یک مسئله خاص و توانایی او در حل آن مسئله، در کنار شاخصهایی که از قبل وجود داشته، در انتخاب برگزیدگان مورد توجه قرار میگیرد.
وی با اشاره به روند تدوین معیارهای جدید گفت: برای این موضوع کمیتهای تشکیل شده و از رؤسای بنیاد در استانها نیز ایدهها و برنامههای آنها دریافت شده است. جداولی که معیارها و شاخصها را بهصورت شفاف مشخص میکنند، ابلاغ و منتشر خواهند شد.
خدایگان: بنیاد از حمایت فردمحور به حمایت از شبکه نخبگانی میرود
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با تشریح جزئیات تغییر پارادایم این بنیاد گفت: تا امروز در شناسایی و حمایت، تمرکز بنیاد بر فرد بود، اما در رویکرد جدید قرار است از این مدل عبور کرده و حمایتها به سمت شبکه نخبگانی و شبکههای حل مسئله حرکت کند.
وی افزود: در این رویکرد، نخبه کسی است که اثرگذاری بارز اجتماعی در حوزه تخصصی خود داشته باشد. بنابراین بنیاد علاوه بر سوابق علمی و شاخصهای عمومی و تخصصی، تخصص فرد و تناسب آن با مسائل مشخص کشور را نیز در فرآیند شناسایی مورد توجه قرار خواهد داد.
دایگان ادامه داد: تاکنون برای شناسایی افراد، شاخصهایی مانند سوابق تحصیلی، معدل و مقالات مورد توجه قرار میگرفت؛ اما در پارادایم جدید، ابتدا باید نظام مسائل اولویتدار کشور تدوین شود و مسائل در دستههای مختلف و بهصورت جزئیتر و تخصصیتر دستهبندی شوند.
وی گفت: پس از مشخص شدن مسائل، استعدادهای برتر و نخبگان متناسب با تخصص و توانایی حل هر مسئله شناسایی میشوند و برای آماده شدن در جهت حل آن مسئله، فرآیند توانمندسازی آنها انجام خواهد شد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان افزود: بهتدریج برای مسائل مشخص، کانونهای حل مسئله شکل میگیرند؛ برای مثال در حوزههایی مانند آب و انرژی، افرادی که در یک تخصص مشترک توانایی حل مسئله دارند، در این کانونها قرار میگیرند و شبکهای از متخصصان شکل میگیرد.
وی ادامه داد: این کانونها میتوانند از سطح استان شکل بگیرند و در سطح ملی توسعه پیدا کنند. در این صورت، اگر حاکمیت یا یک شرکت و کارخانه با مسئلهای مواجه باشد، میتواند به این شبکه مراجعه کند و از ظرفیت افراد متخصص برای حل مسئله استفاده کند.
خدایگان تأکید کرد: با تقویت این شبکهها، کانونهای مختلف حل مسئله شکل میگیرند که توانایی پاسخگویی به نیازهای جامعه را دارند و در نهایت، هدف اصلی از تعریف نخبه، یعنی اثرگذاری بارز اجتماعی برای حل مسائل جامعه، عملیاتی خواهد شد.
طرحهای قبلی متوقف نمیشوند
وی درباره تأثیر تغییر پارادایم بر طرحهای فعلی بنیاد گفت: طرحهای قبلی متوقف نخواهند شد و این تغییر پارادایم قرار نیست برنامههای موجود را به هم بزند. در کنار طرحهای قبلی، طرحهای تکمیلی اضافه و طرحهای موجود نیز بهتدریج اصلاح خواهند شد.
خدایگان افزود: بنیاد در حال حرکت به سمت یکپارچهسازی طرحهاست و سامانه یکپارچه نیز با همین هدف تدوین شده است؛ بهگونهای که ورودی و خروجی هر طرح، به ورودی و خروجی طرح بعدی متصل شود و در نهایت یکپارچگی میان طرحها شکل بگیرد.
وی گفت: ممکن است در شرایط فعلی طرحها بهصورت گسسته به نظر برسند، اما در تصویر بزرگتر، هر طرح در مسیر اتصال نخبه به نظام مسائل کشور نقشی ایفا خواهد کرد.
خدایگان در پایان این بخش تأکید کرد: بنیاد ملی نخبگان تنها یکی از بازیگران این مسیر است و معاونت علمی و پارکها نیز هرکدام بخشی از این تصویر بزرگ را تشکیل میدهند؛ با این حال، به دلیل تمرکز بنیاد بر نیروی انسانی نخبه، نقش آن در این شبکه اهمیت ویژهای دارد.