به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ هموروئید یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ناحیه مقعد و نشیمنگاه است، اما یک سوال مهم همچنان مطرح است: هموروئید در کدام کشورها شیوع بیشتری دارد؟ آیا می‌توان گفت مردم یک کشور خاص بیشتر از سایر نقاط جهان به این بیماری مبتلا می‌شوند؟

پاسخ به این سوال ساده نیست. تفاوت در روش تشخیص، سن افراد مورد بررسی، شرایط زندگی، مراجعه افراد به پزشک و حتی تعریف «هموروئید» در مطالعات مختلف باعث شده آمار کشورها فاصله زیادی با یکدیگر داشته باشد. با این حال، یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز بسیار گسترده که در سال 2025 منتشر شده، تصویر تازه‌ای از وضعیت جهانی این بیماری ارائه کرده است.

این مطالعه 150 پژوهش از 45 کشور را بررسی کرده و داده‌های مربوط به بیش از 8.9 میلیون نفر را دربر گرفته است. بر اساس نتایج آن، شیوع نقطه‌ای هموروئید در جهان حدود 25.92 درصد برآورد شده است؛ یعنی در مجموع داده‌های بررسی‌شده، حدود یک‌چهارم جمعیت مورد مطالعه در زمان بررسی با بیماری هموروئیدی مواجه بوده‌اند.

آلمان، عراق و ایران در میان بالاترین آمارهای گزارش‌شده

یکی از جالب‌ترین بخش‌های این مطالعه، مقایسه داده‌های کشورهاست. در میان کشورهایی که در متاآنالیز بررسی شده‌اند، بالاترین شیوع نقطه‌ای گزارش‌شده مربوط به آلمان با 53.28 درصد بوده است. پس از آن عراق با 51.67 درصد و ایران با 45.61 درصد قرار گرفته‌اند.

در نگاه اول، این اعداد ممکن است این تصور را ایجاد کنند که بیش از نیمی از مردم آلمان یا عراق و نزدیک به نیمی از مردم ایران به هموروئید مبتلا هستند. اما چنین برداشتی دقیق نیست.

نکته بسیار مهم این است که این ارقام در سطح کشور لزوما به معنای شیوع واقعی در کل جمعیت آن کشور نیستند. برای آلمان، عراق و ایران، عددی که در جدول نهایی مطالعه ثبت شده، بر پایه مجموعه داده محدودی بوده و پژوهشگران نیز بر تفاوت زیاد میان مطالعات تاکید کرده‌اند. برای مثال، رقم 45.61 درصد برای ایران از سه مجموعه داده با مجموع 2482 نفر به دست آمده و نسبت به کل جمعیت کشور، یک پیمایش ملی محسوب نمی‌شود.

بنابراین بهتر است به جای عبارت‌هایی مانند «ایران سومین کشور جهان از نظر ابتلا به هموروئید است»، گفته شود: «ایران در میان کشورهایی قرار گرفته که در این مرور نظام‌مند، شیوع گزارش‌شده بالایی داشته‌اند.»

این تفاوت از نظر علمی بسیار مهم است.

آمار هموروئید در ایران؛ چرا عدد 45.6 درصد را نباید ساده تفسیر کرد؟

رقم 45.61 درصد برای ایران یکی از قابل توجه‌ترین نتایج این مطالعه است. بر اساس داده منتشرشده، از 2482 فرد بررسی‌شده، 1148 نفر در گروه مبتلا به هموروئید قرار گرفته‌اند. فاصله اطمینان این برآورد نیز 34.88 تا 56.33 درصد گزارش شده است.

در عین حال، این مطالعه برای کشورهایی مثل ایران، تفاوت چشمگیری بین مطالعات مختلف نشان می‌دهد. چنین اختلافی می‌تواند ناشی از جمعیت مورد بررسی، سن افراد، محل انجام تحقیق، روش تشخیص و تفاوت در تعریف بیماری باشد.

موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود، این است که بسیاری از افراد مبتلا به هموروئید ممکن است تا زمانی که علائم شدید نشوند به پزشک مراجعه نکنند. از سوی دیگر، برخی مطالعات از پرسشنامه استفاده کرده‌اند و برخی دیگر از معاینه یا روش‌های تشخیصی دقیق‌تر. بنابراین مقایسه مستقیم اعداد تمام کشورها با یکدیگر همیشه منصفانه نیست.

چین، هند و کره جنوبی چه وضعیتی دارند؟

کشورهای پرجمعیتی مانند چین، هند و کره جنوبی نیز داده‌های قابل توجهی دارند.

در همین متاآنالیز، شیوع تجمیعی گزارش‌شده برای چین 36.03 درصد و برای هند 25.34 درصد بوده است. برای کره جنوبی نیز رقم تجمیعی 21.03 درصد گزارش شده است.

اما درباره چین، یک مطالعه بسیار بزرگ‌تر نیز وجود دارد که ارزش توجه دارد. در این پژوهش، نزدیک به 2.94 میلیون فرد بزرگسال که در مراکز معاینه پزشکی در سراسر چین در سال 2018 بررسی شده بودند، مورد ارزیابی قرار گرفتند. میزان تشخیص استانداردشده هموروئید در زنان 43.7 درصد و در مردان 17.7 درصد گزارش شد.

این اختلاف آماری نشان می‌دهد که حتی در یک کشور نیز ممکن است بر اساس نوع جامعه آماری و روش مطالعه، نتایج کاملاً متفاوت باشد.

در کره جنوبی نیز یک بررسی مبتنی بر داده‌های 17,228 فرد بزرگسال در چارچوب پیمایش ملی سلامت و تغذیه این کشور، شیوع خوداظهارشده هموروئید را 14.4 درصد گزارش کرد؛ در حالی که شیوع بر اساس تشخیص پزشک 7.2 درصد بود. همچنین شیوع در زنان 15.7 درصد و در مردان 13 درصد برآورد شد.

این تفاوت میان «خوداظهاری» و «تشخیص پزشکی» یکی از دلایلی است که نشان می‌دهد چرا نمی‌توان یک جدول ساده از کشورها تهیه کرد و گفت کدام کشور قطعاً بیشترین مبتلا را دارد.

آمریکا؛ چرا بعضی منابع آمار متفاوتی ارائه می‌کنند؟

آمریکا یکی از کشورهایی است که سال‌ها درباره شیوع هموروئید در آن مطالعه شده است. یک مطالعه اپیدمیولوژیک قدیمی که بر اساس چند منبع ملی داده‌های پزشکی آمریکا انجام شده بود، در سال 1990 تعداد افراد دارای شکایت از هموروئید را حدود 10 میلیون نفر و نرخ شیوع را 4.4 درصد گزارش کرد. در همان مطالعه، بیشترین میزان بروز علائم در گروه سنی 45 تا 65 سال دیده شد.

اما جالب اینکه متاآنالیز جدیدتر سال 2025، با ترکیب مطالعات مختلف، برای ایالات متحده شیوع تجمیعی 26.60 درصد را گزارش کرده است.

این تفاوت بسیار بزرگ به ما یادآوری می‌کند که اعداد مربوط به هموروئید را نمی‌توان بدون توجه به سال مطالعه، روش تشخیص، جامعه آماری و نوع شاخص شیوع مقایسه کرد.

رتبه‌بندی ساده کشورها می‌تواند گمراه‌کننده باشد

بر اساس متاآنالیز منتشرشده، چند کشور دیگر نیز اعداد بالایی داشته‌اند؛ برای نمونه:

این ارقام صرفا برآوردهای حاصل از مطالعات واردشده به متاآنالیز هستند و نباید آنها را به عنوان یک سرشماری ملی از کل جمعیت هر کشور در نظر گرفت. در بعضی کشورها فقط یک مطالعه وارد تحلیل شده و در برخی دیگر چندین مطالعه وجود داشته است.

برای مثال، رقم 53.28 درصد آلمان از یک مجموعه داده با 807 نفر به دست آمده، در حالی که برای ایالات متحده 24 مجموعه داده با مجموع نزدیک به 3.9 میلیون نفر در تحلیل وجود داشته است. همین مسئله نشان می‌دهد که مقایسه «53 درصد در یک کشور» با «26 درصد در کشور دیگر» بدون بررسی حجم و نوع مطالعات، می‌تواند نتیجه‌گیری اشتباهی ایجاد کند.

کدام مناطق جهان بیشتر درگیر هموروئید هستند؟

اگر به جای کشورها، مناطق جغرافیایی را بررسی کنیم، تصویر کمی منطقی‌تر می‌شود.

در متاآنالیز جهانی، منطقه آفریقا بالاترین شیوع تجمیعی را با 28.07 درصد داشت. پس از آن منطقه آمریکا با 26.40 درصد و اروپا با 26.03 درصد قرار گرفتند. پایین‌ترین رقم تجمیعی مربوط به منطقه جنوب شرق آسیا با 23.37 درصد بود.

البته اختلاف میان این مناطق چندان زیاد نیست و خود پژوهشگران نیز نتیجه گرفته‌اند که هموروئید در سطح جهانی بیماری شایعی است و تفاوت‌های جغرافیایی آن به اندازه‌ای نیست که بتوان صرفا بر اساس محل زندگی، احتمال ابتلا را تعیین کرد.

چه عواملی احتمال ابتلا به هموروئید را افزایش می‌دهند؟

بررسی‌های موجود نشان می‌دهند که مسئله فقط کشور یا محل زندگی نیست. عوامل مختلفی می‌توانند با افزایش احتمال ابتلا همراه باشند. در متاآنالیز جهانی، سن بالاتر، چاقی، بارداری، دیابت، سابقه خانوادگی، یبوست و فشار خون بالا با احتمال بیشتر ابتلا به بیماری هموروئیدی ارتباط داشته‌اند.

همچنین در مطالعه کره جنوبی، چاقی و چاقی شکمی با افزایش احتمال وجود هموروئید همراه بودند.

به همین دلیل است که سبک زندگی کم‌تحرک، اضافه وزن، یبوست مزمن، نشستن طولانی‌مدت و الگوی نامناسب دفع می‌توانند از نظر پزشکی اهمیت بیشتری از مرز جغرافیایی یک کشور داشته باشند.

چرا یک چهارم جمعیت جهان عدد قابل توجهی است؟

یکی از مهم‌ترین نتایج مطالعه جدید این است که اگر تمام داده‌های جمع‌آوری‌شده را کنار هم بگذاریم، شیوع نقطه‌ای هموروئید در جهان 25.92 درصد بوده است. شیوع یک‌ساله نیز 21.65 درصد و شیوع در طول زندگی 27.19 درصد برآورد شده است.

این ارقام نشان می‌دهند که هموروئید یک مشکل محدود به گروه خاصی از افراد نیست و در بسیاری از جوامع دیده می‌شود. با این حال، نباید هر نوع خونریزی، درد یا توده در اطراف مقعد را لزوما هموروئید دانست. بیماری‌هایی مانند شقاق، فیستول، آبسه و برخی مشکلات دیگر نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند و تشخیص صحیح به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.

چه زمانی علائم هموروئید نیاز به بررسی پزشکی دارند؟

بسیاری از افراد در مراحل ابتدایی به دلیل خجالت یا تصور اینکه علائم خودبه‌خود برطرف می‌شوند، مراجعه به پزشک را به تاخیر می‌اندازند. در موارد خفیف، اصلاح یبوست، افزایش مصرف فیبر و مایعات و رعایت عادات صحیح دفع ممکن است کمک‌کننده باشد، اما ادامه‌دار شدن خونریزی، درد قابل توجه، بیرون‌زدگی توده، ترشح یا عود مکرر علائم نیاز به ارزیابی دقیق دارد.

اهمیت این موضوع فقط به درمان هموروئید محدود نمی‌شود؛ زیرا وجود خون در مدفوع همیشه به معنی هموروئید نیست و در برخی شرایط باید علت‌های دیگر نیز بررسی شوند.

جمع‌بندی؛ آیا می‌توان گفت ایران یکی از کشورهای با شیوع بالای هموروئید است؟

بر اساس جدیدترین مرور نظام‌مند و متاآنالیز جهانی که 150 مطالعه از 45 کشور و بیش از 8.9 میلیون نفر را بررسی کرده است، ایران در میان کشورهایی با شیوع گزارش‌شده بالای هموروئید قرار گرفته و رقم 45.61 درصد برای آن ثبت شده است. با این حال، این عدد نباید به معنای «ابتلای 45 درصد کل مردم ایران» تفسیر شود؛ زیرا داده‌های کشور ایران در این تحلیل از تعداد محدودی مطالعه به دست آمده‌اند و تفاوت روش‌های تشخیص و جمعیت‌های مورد بررسی می‌تواند نتیجه را تحت تاثیر قرار دهد.

واقعیت مهم‌تر این است که هموروئید در سراسر جهان شایع است و عواملی مانند سن، یبوست، اضافه وزن، بارداری و سبک زندگی می‌توانند نقش مهمی در بروز آن داشته باشند. بنابراین به جای تمرکز صرف بر اینکه «کدام کشور اول است»، شاید سوال دقیق‌تر این باشد که چه عواملی باعث افزایش خطر هموروئید می‌شوند و چگونه می‌توان آنها را کنترل کرد.

در همین نقطه، مراجعه به پزشک برای تشخیص درست اهمیت پیدا می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که علائم تکرار می‌شوند یا با خونریزی، درد و بیرون‌زدگی همراه هستند. درمان نیز باید بر اساس نوع و شدت بیماری انتخاب شود و نمی‌توان یک روش واحد را برای همه بیماران مناسب دانست.

منابع اصلی:
مطالعه Worldwide prevalence of haemorrhoids: a systematic review and meta-analysis منتشرشده در Annals of Medicine در سال 2025، با داده‌های 150 مطالعه و بیش از 8.9 میلیون نفر.
مطالعه جمعیت‌محور کره جنوبی بر اساس KNHANES با 17,228 شرکت‌کننده.
مطالعه اپیدمیولوژیک جمعیت معاینه پزشکی در چین با 2,940,295 فرد بزرگسال.

ایده برداری و رجوع : https://clinictehrani.com/

خوانده و بازنویسی شده از مقالات : https://clinictehrani.com/services/treatment-hemorrhoid/ و https://clinictehrani.com/blogs/hemorrhoid/symptoms-of-hemorrhoids/

ممنون از توجه‌تان.