به گزارش خبرنگار تشکل های دانشجویی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دانشگاه در میانه جنگ تحمیلی سوم، تنها محل آموزش و فعالیت علمی نبود؛ بلکه به یکی از میدان‌های مهم کنشگری و روایت‌سازی در برابر جنگ و تجاوز دشمن آمریکایی ـ صهیونی تبدیل شد. در این میان، برنامه دانشجویی «باوطن» که به همت بسیج دانشجویی دانشگاه تهران شکل گرفت، از روزهای ابتدایی جنگ تلاش کرد با حضور و گفت‌وگو با اساتید و کارشناسان برجسته کشور، به تبیین ابعاد مختلف جنگ، محکومیت تجاوزات دشمن و تقویت روایت جبهه مقاومت بپردازد.
«باوطن» در طول فعالیت خود، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها، مصاحبه‌ها، مستندها، ریلزها و دیگر تولیدات رسانه‌ای را منتشر کرد و دامنه این فعالیت را به اساتید و چهره‌های علمی دانشگاه‌های مختلف گسترش داد.
در این گزارش، با مرور آمار و عملکرد این برنامه، تصویری از فعالیت‌های رسانه‌ای «باوطن» در میانه جنگ ارائه می‌شود؛ از تعداد و تنوع مصاحبه‌ها و تولیدات رسانه‌ای تا ترکیب دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و اساتیدی که در این طرح حضور داشتند.
«باوطن» چگونه پای کار آمد؟
دانشگاه در میانه جنگ تحمیلی سوم، تنها محل آموزش و فعالیت علمی نبود؛ بلکه به یکی از میدان‌های مهم کنشگری و روایت‌سازی در برابر جنگ و تجاوز دشمن آمریکایی ـ صهیونی تبدیل شد. در این میان، برنامه دانشجویی «باوطن» که به همت بسیج دانشجویی دانشگاه تهران شکل گرفت، از روزهای ابتدایی جنگ تلاش کرد با حضور و گفت‌وگو با اساتید و کارشناسان برجسته کشور، به تبیین ابعاد مختلف جنگ، محکومیت تجاوزات دشمن و تقویت روایت جبهه مقاومت بپردازد.
«باوطن» در طول فعالیت خود، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها، مصاحبه‌ها، مستندها، ریلزها و دیگر تولیدات رسانه‌ای را منتشر کرد و دامنه این فعالیت را به اساتید و چهره‌های علمی دانشگاه‌های مختلف گسترش داد. بررسی آمار این برنامه نشان می‌دهد که فعالیت «باوطن» صرفاً به چند گفت‌وگوی پراکنده محدود نمانده و به یک جریان رسانه‌ای نسبتاً گسترده در فضای دانشگاهی تبدیل شده است.
۷۷ خروجی رسانه‌ای در میانه جنگ
بر اساس آمار منتشرشده از عملکرد «باوطن»، این برنامه در مجموع ۷۷ خروجی رسانه‌ای تولید و منتشر کرده است. بخش عمده این تولیدات را مصاحبه‌های فردی تشکیل می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که ۵۹ مورد از خروجی‌ها به گفت‌وگوهای فردی با اساتید و کارشناسان اختصاص داشته است.
در کنار این مصاحبه‌ها، ۷ ریلز، ۳ قسمت دوم و سوم برخی مصاحبه‌ها، ۲ پوستر معرفی مربوط به فاز اول و دوم، ۲ مستند، یک کلیپ تجمیعی از فاز اول، یک گزارش تصویری و یک مصاحبه با روزنامه فرهیختگان نیز در کارنامه رسانه‌ای این برنامه قرار دارد. همچنین پخش نمایشک «راد» با موضوع «علاج کشور، قوی شدن است» از بیانات رهبر شهید، یکی دیگر از تولیدات این مجموعه بوده است.
این آمار نشان می‌دهد «باوطن» تلاش کرده است در کنار گفت‌وگوهای مستقیم، از قالب‌های متنوع رسانه‌ای برای انتقال پیام و روایت خود از جنگ استفاده کند.
۶۵ مصاحبه؛ از گفت‌وگو با اساتید تا روایت میدان
در مجموع، ۶۵ مصاحبه در چارچوب برنامه «باوطن» انجام شده است. از این تعداد، ۵۹ مصاحبه به‌صورت فردی با اساتید و کارشناسان انجام شده و بخش دیگری نیز در قالب مستندهای موضوعی تولید شده است.
مستند «کمک رسید» که روایتی از بمباران دانشگاه علم و صنعت ارائه می‌کند، شامل ۴ مصاحبه بوده و مستند «بازار» با موضوع روایت کارآفرینان برتر ملی نیز ۲ مصاحبه را دربرگرفته است.
در نتیجه، بخش قابل توجهی از فعالیت «باوطن» بر گفت‌وگوی مستقیم با چهره‌های علمی و دانشگاهی متمرکز بوده؛ رویکردی که امکان ارائه تحلیل‌های تخصصی درباره جنگ و مسائل پیرامون آن را فراهم کرده است.
تهران در صدر؛ اما «باوطن» محدود به یک دانشگاه نماند
بررسی محل فعالیت استادان و کارشناسان حاضر در مصاحبه‌ها نشان می‌دهد که دانشگاه تهران با ۳۵ مصاحبه بیشترین سهم را در میان دانشگاه‌های مورد استفاده این برنامه داشته است. پس از دانشگاه تهران، دانشگاه قزوین با ۸ مصاحبه قرار دارد و دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علم و صنعت نیز هرکدام ۴ مصاحبه در این مجموعه داشته‌اند.
دانشگاه علامه طباطبایی(ره) و دانشگاه مازندران نیز هرکدام با ۳ مصاحبه، دانشگاه صنعتی شریف با ۲ مصاحبه و دانشگاه امام صادق(ع) و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال نیز هرکدام با یک مصاحبه در این مجموعه حضور داشته‌اند.
این پراکندگی نشان می‌دهد که اگرچه دانشگاه تهران محور اصلی فعالیت «باوطن» بوده، اما این برنامه تلاش کرده دایره گفت‌وگوی خود را به خارج از یک مجموعه دانشگاهی نیز گسترش دهد.
از منظر جغرافیایی نیز ۵۲ مصاحبه در استان تهران، ۸ مصاحبه در استان قزوین، ۳ مصاحبه در استان مازندران و یک مصاحبه در هر یک از استان‌های آذربایجان شرقی و خراسان رضوی انجام شده است.
از حقوق و علوم سیاسی تا مهندسی و پزشکی
تنوع حوزه‌های تخصصی مصاحبه‌شوندگان نیز یکی دیگر از ویژگی‌های آماری «باوطن» است. در میان دانشکده‌های دانشگاه تهران، دانشکده‌های حقوق و علوم سیاسی و مدیریت هرکدام سهم قابل توجهی از مصاحبه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند و پس از آن، حوزه‌های فنی، علوم اجتماعی، مهندسی مکانیک و دیگر رشته‌های تخصصی قرار دارند.
در مجموع، نام استادان و کارشناسانی از حوزه‌های مختلف علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مدیریت، اقتصاد، علوم اجتماعی، فلسفه، پزشکی، مهندسی، محیط زیست، روان‌شناسی و علوم تربیتی در میان مصاحبه‌شوندگان دیده می‌شود.
به این ترتیب، «باوطن» تلاش کرده روایت خود از جنگ را صرفاً به یک زاویه تخصصی محدود نکند و از ظرفیت رشته‌های مختلف دانشگاهی برای تحلیل شرایط جنگ و مسائل مرتبط با آن بهره بگیرد.
فاز دوم؛ ۲۴ استاد در قاب «باوطن»
در ادامه این مسیر، فاز دوم برنامه «باوطن» نیز با معرفی ۲۴ استاد و چهره دانشگاهی همراه شده است. بررسی ترکیب این افراد نشان می‌دهد که این مرحله نیز بر استفاده از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و چهره‌های دانشگاهی متمرکز بوده است.
از میان این ۲۴ نفر، ۲۳ نفر مرد و یک نفر زن هستند. از نظر محل فعالیت دانشگاهی نیز بخش عمده استادان معرفی‌شده به دانشگاه تهران تعلق دارند و در کنار آنها استادانی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علامه طباطبایی(ره) نیز حضور دارند.
در میان این افراد، چهره‌هایی از دانشکده‌های حقوق و علوم سیاسی، مدیریت، حکمرانی، مهندسی برق و کامپیوتر، علوم اجتماعی، ادبیات و علوم انسانی، روان‌شناسی و علوم تربیتی، الهیات و معارف اسلامی، مهندسی مکانیک و مهندسی صنایع حضور دارند؛ در کنار استادانی از دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران.
ترکیب این افراد، از حضور چهره‌هایی با سوابق متنوع علمی و اجرایی حکایت دارد؛ از استادان حوزه علوم انسانی و اجتماعی و مدیریت گرفته تا متخصصان پزشکی و مهندسی و افرادی که سابقه مسئولیت‌های اجرایی در سطح ملی داشته‌اند.
یک تجربه رسانه‌ای از دل دانشگاه
مجموع این آمار، تصویری از «باوطن» به‌عنوان یک تجربه رسانه‌ای دانشگاهی در میانه جنگ ارائه می‌کند؛ تجربه‌ای که محور اصلی آن، استفاده از ظرفیت استادان و کارشناسان برای روایت و تحلیل شرایط جنگ بوده است.
۷۷ خروجی رسانه‌ای، ۶۵ مصاحبه، حضور چهره‌هایی از دانشگاه‌های مختلف و تولید محتوای متنوع در قالب مصاحبه، مستند، ریلز و گزارش تصویری بخشی از کارنامه این برنامه است.
در نهایت، فارغ از ارزیابی محتوایی هر یک از تولیدات، آمار عملکرد «باوطن» نشان می‌دهد که دانشگاه در این مقطع صرفاً نظاره‌گر تحولات جنگ نبوده و بخشی از ظرفیت خود را به عرصه رسانه و روایت اختصاص داده است؛ ظرفیتی که در این برنامه، از مسیر گفت‌وگو با استادان و کارشناسان دانشگاهی به فضای عمومی منتقل شده است.
گزارش از امیرحسین درکی