به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بازی یکی از تجربه‌های اساسی دوران کودکی است؛ تجربه‌ای که کودک از طریق آن محیط اطراف خود را می‌شناسد، موقعیت‌های تازه را امتحان می‌کند و مهارت‌های گوناگونی را می‌آموزد. با این حال، در زندگی امروز که آموزش رسمی و فعالیت‌های برنامه‌ریزی‌شده سهم قابل توجهی از زمان کودکان را به خود اختصاص داده‌اند، اهمیت بازی گاهی کمتر از جایگاه واقعی آن مورد توجه قرار می‌گیرد.
کتاب «نقش بازی در رشد کودک؛ یادگیری از طریق تجربه اتفاقات طبیعی» نوشته دیوید الکایند و ترجمه نسیم صدیق، از جمله آثاری است که به بررسی این موضوع می‌پردازد. این کتاب با تکیه بر مباحث روان‌شناسی رشد، اهمیت بازی در تجربه‌های یادگیری کودکان را بررسی می‌کند و به نقش فعالیت‌های خودجوش و تخیلی در پرورش توانایی‌های آنان می‌پردازد.
بازی؛ تجربه‌ای فراتر از سرگرمی
یکی از محورهای اصلی کتاب، توجه به ظرفیت‌های یادگیری در جریان بازی است. کودکان هنگام بازی، فرصت پیدا می‌کنند مسئله‌های مختلف را تجربه کنند، راه‌حل‌های تازه بیازمایند و با پیامد انتخاب‌های خود آشنا شوند. این تجربه‌ها می‌توانند زمینه‌ای برای رشد تفکر، خلاقیت و توانایی حل مسئله فراهم کنند.
بازی‌های گروهی نیز موقعیت‌هایی برای تمرین همکاری، رعایت نوبت، توافق بر سر قواعد و مواجهه با اختلاف‌نظر ایجاد می‌کنند. کودک در چنین موقعیت‌هایی، ضمن تعامل با دیگران، به‌تدریج مهارت‌هایی را تجربه می‌کند که در ارتباطات اجتماعی او اهمیت دارند.
از این منظر، بازی صرفاً زمانی برای استراحت یا سرگرمی نیست؛ بلکه بخشی از فرایندی است که کودک در آن، از طریق تجربه و تعامل با محیط، شناخت خود از جهان را گسترش می‌دهد.
چرا بازی خودجوش اهمیت دارد؟
در کنار بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های هدایت‌شده از سوی بزرگسالان، بازی خودجوش نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. در این نوع بازی، کودک می‌تواند درباره موضوع، نقش‌ها و شیوه ادامه فعالیت تصمیم بگیرد و مسیر تجربه خود را شکل دهد.
الکایند در پرداختن به اهمیت بازی، توجه مخاطب را به ضرورت در نظر گرفتن نیازهای رشدی کودکان جلب می‌کند. از این منظر، برنامه‌های آموزشی و فعالیت‌های هدفمند زمانی می‌توانند با نیازهای دوران کودکی هماهنگ‌تر باشند که فرصت تجربه آزادانه، تخیل و انتخاب را به‌طور کامل از زندگی کودک حذف نکنند.
این موضوع به معنای کم‌اهمیت دانستن آموزش رسمی نیست؛ بلکه بر ضرورت توجه هم‌زمان به ابعاد مختلف رشد کودک تأکید دارد.
مخاطبان کتاب چه کسانی هستند؟
«نقش بازی در رشد کودک» می‌تواند برای والدینی که به دنبال شناخت بهتر نیازهای رشدی فرزندان خود هستند، مربیان کودک، معلمان و دانشجویان رشته‌های روان‌شناسی و علوم تربیتی مفید باشد. این اثر همچنین برای افرادی که به موضوع تربیت کودک و شیوه‌های یادگیری در سال‌های نخست زندگی علاقه دارند، قابل توجه است.
هم‌زمان با چهارمین روز هفته ملی کودک، ۱۸ مهرماه، با عنوان «بازی؛ زبان کودکی»، مطالعه این کتاب فرصتی برای آشنایی بیشتر با جایگاه بازی در رشد کودکان فراهم می‌کند و یادآور می‌شود که شناخت دوران کودکی، بدون توجه به تجربه‌های طبیعی و متناسب با این دوره، کامل نخواهد بود.
مشخصات کتاب
کتاب «نقش بازی در رشد کودک؛ یادگیری از طریق تجربه اتفاقات طبیعی» نوشته دیوید الکایند، با ترجمه نسیم صدیق و از سوی انتشارات صابرین منتشر شده است. این کتاب در حوزه روان‌شناسی رشد و تربیت کودک قرار می‌گیرد و به موضوع بازی و ارتباط آن با فرایند یادگیری می‌پردازد.