به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بررسی عملکرد شش‌ماهه شرکت‌های فولادی در سال ۱۴۰۵ و مقایسه آن با مدت مشابه سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که ذوب‌آهن اصفهان برخلاف روند اعلام‌شده در چندین شرکت فولادی، با افزایش زیان عملیاتی و خالص و افت تولید مواجه شده است. در حالی که شرکت‌هایی همچون فولاد امیرکبیر کاشان، آهن و فولاد ارفع، فولاد آلیاژی ایران، فولاد هرمزگان جنوب، آهن و فولاد غدیر ایرانیان، فراب کویر کاشان، فولاد مبارکه، فولاد خراسان و صنایع فولاد آلیاژی یزد افزایش سود عملیاتی و خالص را ثبت کرده‌اند، عملکرد ذوب‌آهن از تبدیل سود دوره مشابه به زیان حکایت دارد.
بر اساس ارقام اعلام‌شده، فولاد امیرکبیر کاشان افزایش ۶۴۶ درصدی سود عملیاتی و ۴۷۶ درصدی سود خالص را تجربه کرده است. این ارقام برای آهن و فولاد ارفع به‌ترتیب ۲۳۷ و ۲۴۹ درصد، فولاد آلیاژی ایران ۳۲۱ و ۱۵۲ درصد، فولاد هرمزگان جنوب ۵۹۶ و ۴۳۸ درصد، آهن و فولاد غدیر ایرانیان ۲۳۳ و ۲۳۲ درصد، فراب کویر کاشان ۱۸۷ و ۶۲ درصد، فولاد مبارکه ۶۲ و ۱۳۳ درصد، فولاد خراسان ۳۸۴ و ۳۶۹ درصد و صنایع فولاد آلیاژی یزد ۳۰۶ و ۱۷۷ درصد اعلام شده است.
در مقابل، ذوب‌آهن اصفهان با افزایش ۳۳۸ درصدی زیان عملیاتی و ۲۳۵ درصدی زیان خالص مواجه شده است؛ به‌عبارت دیگر، عملکرد این شرکت از سود عملیاتی به زیان عملیاتی و از سود خالص به زیان خالص تغییر کرده است.
سقوط تولید و افزایش زیان
بررسی صورت‌های مالی و گزارش تفسیری مدیریت ذوب‌آهن اصفهان نشان می‌دهد که مشکلات این شرکت تنها به شرایط نامساعد بازار فولاد محدود نیست و ساختار هزینه‌ها، بهره‌وری تولید، نقدینگی و کیفیت مدیریت نیز نیازمند بررسی جدی است.
در شش‌ماهه نخست سال، تحقق برنامه تولید فولاد خام و شمش آماده در ذوب‌آهن به ۵۴ درصد محدود شده است. این رقم برای تولید چدن مذاب ۵۸ درصد، تولید ریل ۲۱ درصد و تولید شمش کالایی ۲۹ درصد بوده است. به این ترتیب، شرکت در بخش‌های اصلی تولید از برنامه تعیین‌شده عقب مانده و در بخش تولید ریل تنها حدود یک‌پنجم برنامه خود را محقق کرده است.
از سوی دیگر، درآمد عملیاتی شرکت ۳۵.۲ همت و بهای تمام‌شده آن ۳۶.۲ همت اعلام شده است. زیان عملیاتی ذوب‌آهن به ۹.۸ همت و زیان خالص آن به ۹.۳ همت رسیده است. پیشی گرفتن بهای تمام‌شده از درآمد عملیاتی نشان می‌دهد که شرکت در فرآیند تولید نیز با زیان مواجه است؛ به‌گونه‌ای که به ازای هر ۱۰۰ تومان فروش، حدود ۱۰۳ تومان هزینه مستقیم تولید داشته است.
افزایش هزینه دستمزد در شرایط افت تولید
یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده درباره عملکرد ذوب‌آهن، وضعیت نیروی انسانی و هزینه‌های دستمزد است. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، این شرکت ۱۰ هزار و ۵۶۷ نفر کارمند دارد که ۸ هزار و ۳۱۲ نفر از آنان در بخش تولید و ۲ هزار و ۲۵۵ نفر در بخش ستادی مشغول به کار هستند. همچنین هزینه دستمزد مستقیم تولید ۳۷ درصد افزایش یافته است.
این ارقام در شرایطی ثبت شده‌اند که تولید فولاد خام شرکت نسبت به سال گذشته حدود ۴۲ درصد کاهش یافته است. هم‌زمانی افت تولید با افزایش هزینه دستمزد مستقیم، ضرورت بررسی بهره‌وری و تناسب ساختار نیروی انسانی با ظرفیت واقعی تولید را مطرح می‌کند. البته کارکنان مسئول تصمیمات کلان شرکت نیستند و مدیران باید درباره تناسب ساختار سازمانی و هزینه‌های نیروی انسانی با وضعیت تولید پاسخگو باشند.
بحران نقدینگی و بدهی‌های سنگین
در گزارش تفسیری شرکت، به مشکلات ناشی از بدهی‌های سررسیدگذشته بانکی و محدودیت در دریافت ضمانت‌نامه و گشایش اعتبار اسنادی اشاره شده است. همچنین ریسک نقدینگی شرکت در محدوده پرخطر توصیف شده است.
در کنار این مشکلات، بدهی‌های ذوب‌آهن برای نخستین بار به حدود ۱۰۲ همت، معادل ۱۰۲ هزار میلیارد تومان، رسیده است؛ رقمی که در کنار ۲۵.۴ همت زیان انباشته، ابعاد مشکلات مالی این مجموعه صنعتی را نشان می‌دهد.
وضعیت هیئت‌مدیره و ضرورت پاسخگویی سهامدار عمده
مطابق گزارش رسمی شرکت، پنج عضو حقوقی هیئت‌مدیره که در مجمع ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ انتخاب شده‌اند، تا زمان تنظیم گزارش هنوز نمایندگان خود را معرفی نکرده بودند. این موضوع در شرایطی مطرح شده است که شرکت با مشکلات تولید، بدهی و زیان سنگین مواجه است و استقرار ارکان مدیریتی آن نیز با تأخیر روبه‌رو بوده است.
در چنین شرایطی، سازمان تأمین اجتماعی به‌عنوان سهامدار اصلی ذوب‌آهن باید عملکرد مدیران، نتیجه نظارت و برنامه اصلاح ساختار شرکت را مدنظر قرار دهد. سهامدار عمده صرفاً مسئول تعیین ترکیب هیئت‌مدیره نیست، بلکه باید درباره نتیجه انتخاب مدیران و برنامه‌های اصلاحی شرکت نیز پاسخگو باشد.
محقق نشدن برنامه‌های تولید، پیشی گرفتن بهای تمام‌شده از درآمد عملیاتی، اصلاح نشدن ساختار هزینه‌ها متناسب با کاهش تولید و نبود برنامه عملیاتی و زمان‌بندی‌شده برای خروج از زیان، از جمله مسائلی است که ضرورت پاسخگویی مدیران و سهامدار عمده را دوچندان می‌کند.
ذوب‌آهن اصفهان میراث صنعتی کشور است و شرایط دشوار صنعت فولاد، محدودیت انرژی و مشکلات تأمین مواد اولیه، هرچند از واقعیت‌های این صنعت هستند، نباید به بهانه‌ای برای فرار از پاسخگویی تبدیل شوند. سهامداران حق دارند بدانند چه میزان از مشکلات شرکت ناشی از عوامل بیرونی است و مدیران و سهامدار عمده برای حل آن دسته از مشکلات که در اختیارشان بوده، چه اقداماتی انجام داده‌اند.
اکنون با توجه به زیان سنگین، افت تولید، افزایش بدهی‌ها و رشد هزینه‌ها، ضرورت دارد عملکرد مدیران ذوب‌آهن اصفهان با معیارهایی همچون تولید، بهره‌وری، نقدینگی و سودآوری ارزیابی شود و برنامه مشخص این مجموعه برای خروج از وضعیت زیان‌دهی در اختیار سهامداران قرار گیرد.
گزارش از امیرحسین درکی