به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ محمدامین آقامیری، رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در گفت‌وگوی ویژه خبری با تشریح ابعاد مختلف مواجهه کشور با تهدیدات سایبری، نقش شرکت‌های فناوری در عملیات‌های نظامی و امنیتی علیه ایران، برنامه‌های کشور برای توسعه اینترنت ماهواره‌ای بومی، وضعیت اجرای سند تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و عملکرد شبکه ملی اطلاعات، به تبیین رویکرد جمهوری اسلامی ایران در حکمرانی فضای مجازی پرداخت و با اشاره به ضرورت افزایش اشراف اطلاعاتی بر تهدیدات سایبری اظهار کرد: باید بتوانیم بسیاری از اقدامات دشمن را پیش از وقوع پیش‌بینی، رصد و خنثی کنیم و در زمان انجام عملیات نیز اشراف اطلاعاتی کافی بر تحرکات و اقدامات طرف مقابل داشته باشیم.شرکت‌های فناوری همکار صنایع نظامی رژیم صهیونیستی، در عملیات علیه مردم ایران نقش دارند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به استفاده دشمن از فناوری‌های پیشرفته برای انجام عملیات نظامی و تروریستی علیه مردم ایران گفت: فناوری‌هایی که می‌توانند منشأ هزاران خدمت مفید برای زندگی بشر باشند، متأسفانه از سوی دشمن برای جنایت، ترور و قتل به کار گرفته می‌شوند. مسئله این است که طرف مقابل از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، ابزارهای سخت‌افزاری و سامانه‌های فناورانه برای پیشبرد اهداف نظامی خود استفاده می‌کند.
آقامیری با اشاره به همکاری برخی شرکت‌های فناوری با صنایع نظامی رژیم صهیونیستی تصریح کرد: ما این مجموعه‌ها را می‌شناسیم و می‌دانیم چه کسانی در این حوزه فعالیت می‌کنند. برخی شرکت‌های فعال در این شبکه، از جمله شرکت‌هایی که در حوزه فناوری و هوش مصنوعی فعالیت دارند، با صنایع نظامی رژیم صهیونیستی همکاری می‌کنند و محصولات و خدماتی ارائه می‌دهند که در شناسایی اهداف و اجرای عملیات نظامی و تروریستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی افزود: این شرکت‌ها صرفاً ارائه‌دهنده خدمات فناورانه نیستند، بلکه در بخش‌هایی از زنجیره عملیاتی دشمن نقش مستقیم دارند و محصولاتی تولید می‌کنند که برای شناسایی اهداف و اجرای حملات مورد استفاده قرار می‌گیرد. ما به‌صراحت اعلام می‌کنیم کسانی که دستشان به خون مردم ایران آلوده است، مسئولیت اقدامات خود را بر عهده دارند و این موضوع نه فراموش می‌شود و نه بدون پاسخ خواهد ماند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با هشدار به کارکنان و شرکت‌های همکار با این مجموعه‌ها گفت: به کسانی که در این شرکت‌ها فعالیت می‌کنند توصیه می‌کنیم هرچه زودتر درباره آینده خود تصمیم بگیرند و همکاری‌شان را متوقف کنند. سایر شرکت‌ها نیز باید روابط و قراردادهای خود را با مجموعه‌هایی که در این اقدامات نقش دارند، قطع کنند؛ چراکه داده‌ها و ابزارهای تولیدشده از سوی آنها در عملیات علیه مردم ایران به کار گرفته می‌شود.
دشمن در فضای سایبری از تمام ظرفیت‌های خود استفاده می‌کند
آقامیری با تشریح ابعاد تهدیدات سایبری علیه کشور اظهار کرد: اقدامات دشمن در این حوزه را می‌توان در چند دسته تقسیم کرد. یکی از مهم‌ترین این اقدامات، تلاش برای ایجاد اختلال در سامانه‌ها و زیرساخت‌های مختلف کشور با هدف برهم زدن آرامش روانی مردم است. گروه‌های پیشرفته تهدیدات سایبری که آنها را می‌شناسیم، در این زمینه فعال هستند و اکنون بسیاری از ابزارها و توانمندی‌هایی را که پیش‌تر برای روز مبادا نگه داشته بودند، به میدان آورده‌اند.
وی با اشاره به حملات علیه تجهیزات و زیرساخت‌های ارتباطی افزود: برای مثال، زمانی که مهاجم به سراغ تجهیزات شبکه می‌رود و با دستکاری میان‌افزار یک سوئیچ، امکان استفاده از آن را مختل می‌کند، این موضوع صرفاً یک حمله معمولی نیست. در چنین شرایطی حتی اعتبار شرکت سازنده تجهیزات نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ زیرا محصولات آن شرکت در یک عملیات خصمانه مورد استفاده قرار گرفته است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با قدردانی از تلاش متخصصان و مجموعه‌های فعال در حوزه امنیت سایبری کشور گفت: به لطف خداوند، متخصصان ما در دستگاه‌های مختلف و مجموعه‌های تخصصی عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند. شبکه‌ای از نیروهای فنی و عملیاتی در این حوزه فعال هستند که طی ماه‌های گذشته به‌صورت شبانه‌روزی برای مقابله با حملات تلاش کرده‌اند.
وی ادامه داد: شاید در برخی خدمات اختلالاتی برای چند روز ایجاد شده باشد، اما بخش عمده خدمات کشور پایدار مانده و بسیاری از مردم اساساً متوجه حجم حملات و شرایط جنگی حاکم بر فضای سایبری نشده‌اند. در واقع، در شرایطی که مهاجمان به‌صورت ۲۴ ساعته در حال اقدام هستند، متخصصان ما نیز به‌صورت شبانه‌روزی در حال دفاع از زیرساخت‌ها و خدمات کشورند.
آقامیری با اشاره به ابعاد بین‌المللی حملات سایبری علیه ایران خاطرنشان کرد: ما با یک گروه یا مجموعه محدود مواجه نیستیم، بلکه در این حوزه با طیف گسترده‌ای از بازیگران و گروه‌های مختلف روبه‌رو هستیم.
در فضای سایبری، مجموعه‌های حرفه‌ای معمولاً امضاها و الگوهای عملیاتی مشخصی دارند و متخصصان می‌توانند منشأ بسیاری از اقدامات را شناسایی کنند.
وی افزود: این اشراف اطلاعاتی به ما امکان می‌دهد بدانیم چه مجموعه‌هایی در عملیات علیه کشور نقش دارند. از سوی دیگر، مطابق قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه، از جمله اصول مرتبط با کنوانسیون‌های ژنو، ابزارها و زیرساخت‌هایی که در عملیات نظامی مورد استفاده قرار می‌گیرند، باید با توجه به نقش و کارکردشان در چارچوب قواعد مخاصمات مسلحانه بررسی شوند. طبیعتاً تصمیم‌گیری درباره اولویت‌ها و نحوه مواجهه با این تهدیدات در چارچوب مراجع مسئول کشور انجام می‌شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی تأکید کرد: در کنار اشراف اطلاعاتی، توان مقابله با تهدیدات و حملات سایبری را نیز داریم و پایداری شبکه و خدماتی که مردم به‌صورت روزانه از آنها استفاده می‌کنند، یکی از شواهد این موضوع است. همواره گفته‌ایم که فناوری را می‌توان با فناوری مدیریت کرد و نباید در برابر فناوری‌های جدید دچار ترس و انفعال شد.حکمرانی فضای مجازی در اندیشه رهبر شهید بر پایه شجاعت فناورانه است.
وی افزود: درباره اقدامات ایران در حوزه آفند سایبری نیز گفت: در کشورهای مختلف اقداماتی در این زمینه انجام می‌شود. ضرباتی که رژیم صهیونیستی و خود ایالات متحده آمریکا در این عرصه متحمل شدند، سنگین بود و در گزارش‌ها و اخبار خودشان نیز منتشر شده که خدمات زیادی از آنها متوقف شده است. در نقاط مختلف دنیا طرفداران ایران حضور دارند و در این عرصه اقدامات و ضرباتی به دشمن وارد شده است.
آقامیری در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به انتشار کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام مجاهد، شهید حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای» اظهار کرد: اگر تاریخ ورود اینترنت به کشور را مرور کنیم، می‌بینیم که رهبر شهید انقلاب از همان ابتدا نسبت به این فناوری نگاه مثبتی داشتند و بر ضرورت ساماندهی و بهره‌گیری صحیح از آن تأکید می‌کردند.
وی افزود: دستورهای ایشان درباره توسعه شبکه ملی اطلاعات، ساماندهی فضای مجازی و سیاست‌گذاری در این حوزه، به سال‌ها پیش از تشکیل شورای عالی فضای مجازی بازمی‌گردد. در سال ۱۳۹۰ نیز با نگاهی دقیق و راهبردی، شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی تأسیس شدند تا موضوع حکمرانی این عرصه به‌صورت متمرکز و راهبردی دنبال شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با تبیین برداشت خود از منطق حکمرانی فضای مجازی در اندیشه رهبر شهید گفت: در مواجهه با هر فناوری جدید معمولاً سه رویکرد شکل می‌گیرد؛ نخست رویکرد اجتنابی که از فناوری می‌ترسد و تلاش می‌کند مانع ورود آن شود. رویکرد دوم، انفعالی است؛ یعنی عده‌ای معتقدند با ورود فناوری جدید دیگر کاری نمی‌توان انجام داد و باید صرفاً شرایط موجود را پذیرفت.
آقامیری ادامه داد: رویکرد سوم، رویکرد شجاعانه است. در این نگاه، نه از فناوری می‌ترسیم و نه در برابر آن منفعل می‌شویم؛ بلکه فناوری را یک فرصت می‌دانیم و تلاش می‌کنیم آن را مدیریت کنیم، در اختیار بگیریم و متناسب با قوانین، اصول و ارزش‌های خود از آن بهره ببریم.
وی تصریح کرد: تجربه کشور نشان داده است هرجا با ترس وارد حوزه‌ای شده‌ایم، آسیب دیده‌ایم، اما هرجا با شجاعت و اعتماد به توان داخلی حرکت کرده‌ایم، دستاوردهای قابل توجهی به دست آورده‌ایم. این نگاه در حوزه فضای مجازی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
آقامیری با اشاره به افق بلندمدت حکمرانی فضای مجازی افزود: نباید صرفاً به این فکر کنیم که محصولات موجود را مصرف کنیم یا فقط در محدوده جغرافیایی کشور خودمان فعالیت داشته باشیم. فضای مجازی محدود به زمان و مکان نیست و ما باید به دنبال تولید الگوها و محصولات فناورانه‌ای باشیم که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای داخلی، قابلیت عرضه و استفاده در سایر کشورها را نیز داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: باید به بازارهای منطقه‌ای از جمله غرب آسیا، شمال آفریقا و حتی بخش‌هایی از شرق اروپا توجه کنیم. هدف نباید صرفاً تأمین نیاز جمعیت کشور باشد، بلکه باید بتوانیم محصولات جذاب و باکیفیتی تولید کنیم که دیگر کشورها نیز از آنها استفاده کنند.
اینترنت ماهواره‌ای باید در چارچوب قوانین کشور فعالیت کند
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه مواجهه جمهوری اسلامی ایران با اینترنت ماهواره‌ای و منظومه‌هایی مانند استارلینک گفت: رویکرد ما در این زمینه نه اجتناب و نه انفعال است. ما از فناوری اینترنت ماهواره‌ای استقبال می‌کنیم، اما معتقدیم هر شرکتی که قصد ارائه خدمات در کشور را دارد، باید قوانین و چارچوب‌های حکمرانی ایران را بپذیرد.
وی با اشاره به تدوین چارچوب اعطای مجوز به ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت ماهواره‌ای در سال‌های گذشته اظهار کرد: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در آن مقطع، چارچوب مشخصی برای فعالیت این شرکت‌ها تدوین و در کمیسیون مربوطه تصویب کرد. بر اساس این چارچوب، هر شرکتی که قصد دارد در ایران خدمات ارائه دهد، می‌تواند با پذیرش قوانین کشور وارد مذاکره و همکاری شود.
آقامیری افزود: اینترنت ماهواره‌ای فناوری مفیدی است و می‌تواند هزینه توسعه ارتباطات را در مناطق دورافتاده و نقاطی که ایجاد زیرساخت زمینی در آنها دشوار است، کاهش دهد.
بنابراین ما نه‌تنها با اصل این فناوری مخالف نیستیم، بلکه از حضور شرکت‌های فعال در این حوزه استقبال می‌کنیم.
وی با اشاره به تجربه سایر کشورها در تنظیم‌گری اینترنت ماهواره‌ای گفت: بسیاری از کشورها برای فعالیت این شرکت‌ها چارچوب‌های مشخصی تعیین کرده‌اند. برای مثال، برخی کشورها اجازه ارائه خدمات را صرفاً در مناطق دورافتاده و کم‌برخوردار صادر می‌کنند و شرکت ارائه‌دهنده نیز باید مقررات و سیاست‌های ارتباطی همان کشور را بپذیرد.رئیس مرکز ملی فضای مجازی ادامه داد: حتی در مسیر پروازهای بین‌المللی نیز ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای تابع توافق‌ها و مجوزهای کشورهای مختلف است و ممکن است با ورود هواپیما به حریم هوایی یک کشور، خدمات قطع و با ورود به کشور دیگر دوباره برقرار شود. بنابراین اینکه یک شرکت بخواهد در قلمرو یک کشور فعالیت کند، اما قوانین آن کشور را نپذیرد، موضوعی غیرمتعارف و غیرقابل قبول است.
آقامیری با اشاره به پیگیری‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران در این زمینه اظهار کرد: وزارت ارتباطات طی سال‌های گذشته موضوع تخلف این شرکت‌ها از مقررات کشور را در مجامع بین‌المللی از جمله اتحادیه بین‌المللی مخابرات پیگیری کرده و اقدامات حقوقی لازم را انجام داده است. در این مسیر، موضوع با تنظیم‌گران برخی کشورها از جمله نروژ و آمریکا نیز مطرح شده است.
وی با اشاره به استفاده نظامی از اینترنت ماهواره‌ای در جنگ اوکراین و سایر درگیری‌ها گفت: مسئله مهم این است که برخی از این فناوری‌ها صرفاً برای ارائه خدمات ارتباطی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، بلکه در عملیات نظامی نیز نقش دارند. وقتی یک ابزار ارتباطی برای هدایت پهپادها یا عملیات نظامی استفاده می‌شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک خدمت ارتباطی عادی تلقی کرد.
آقامیری تأکید کرد: ما با اقتدار از منافع و امنیت کشور دفاع می‌کنیم. هر شرکتی که بخواهد در ایران خدمات ارائه دهد، باید قوانین ما را بپذیرد و تحت چارچوب تنظیم‌گری کشور فعالیت کند. اگر شرکتی بخواهد بدون پذیرش این الزامات و با نادیده گرفتن حاکمیت کشور خدمات ارائه دهد، طبیعتاً با محدودیت و ممانعت مواجه خواهد شد.
وی افزود: دشمن تلاش کرده است از اینترنت ماهواره‌ای به‌عنوان ابزاری برای عملیات رسانه‌ای و روانی علیه ایران استفاده کند، اما این موضوع به معنای آن نیست که ما در برابر چنین فناوری‌هایی فاقد ابزار مقابله هستیم. ما برای مدیریت این فناوری‌ها برنامه داریم و هم‌زمان با ارتقای توانمندی‌های داخلی، تحولات و ارتقاهای طرف مقابل را نیز رصد می‌کنیم.
ابزارهای مقابله با اینترنت ماهواره‌ای در اختیار کشور قرار دارد
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی درباره توان فنی کشور برای مقابله با اینترنت ماهواره‌ای گفت: فناوری‌هایی که در این زمینه مورد استفاده قرار گرفته‌اند، در کشور وجود دارند و ظرفیت‌های فنی لازم برای مدیریت این تهدیدات توسعه یافته است.
وی افزود: ما آمادگی داریم در این زمینه با کشورهای همسو همکاری کنیم. تبادل فناوری و همکاری‌های مشترک میان کشورها امری طبیعی است و در این حوزه نیز ظرفیت‌های مناسبی برای تعامل وجود دارد.
آقامیری همچنین درباره برنامه کشور برای توسعه اینترنت ماهواره‌ای بومی اظهار کرد: شورای عالی فضای مجازی از سال ۱۴۰۰ و هم‌زمان با جدی شدن این فناوری، موضوع اینترنت ماهواره‌ای را در دستور کار قرار داد و برنامه‌های توسعه‌ای آن را پیش‌بینی کرد.
وی ادامه داد: در این برنامه، دستگاه‌های مسئول مکلف شدند برای توسعه این فناوری، چه به‌صورت مستقل و چه از طریق همکاری با کشورهای دارای توانمندی در این حوزه، برنامه‌ریزی کنند. حتی موضوع سرمایه‌گذاری مشترک نیز در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی خاطرنشان کرد: اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند در مناطقی که پوشش ارتباطی مناسبی ندارند، از جمله نقاط دورافتاده، بیابان‌ها و مسیرهای خارج از پوشش شبکه زمینی، خدمات مفیدی ارائه دهد. این پروژه آغاز شده و مجموعه‌های مسئول نیز دستاوردهای خوبی داشته‌اند، اما توسعه آن به زمان نیاز دارد و نمی‌توان انتظار داشت یک‌شبه به نتیجه برسد.وی گفت: مسیر توسعه اینترنت ماهواره‌ای بومی در کشور آغاز شده و امیدواریم در آینده نزدیک شاهد ارائه این خدمات باشیم. زمان‌بندی دقیق و جزئیات اجرایی آن را دستگاه‌های مسئول اعلام خواهند کرد.سند ۳۲ بندی دسترسی به سکوهای خارجی در چهار مرحله اجرا می‌شودآقامیری در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت اجرای سند تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و برنامه ۳۲ بندی این حوزه اظهار کرد: منطق اصلی این سند، تقویت ظرفیت‌های داخلی و هم‌زمان توسعه دسترسی‌ها در چارچوب حکمرانی کشور است.
وی افزود: ما به‌صورت مستمر وضعیت فضای مجازی کشور را رصد می‌کنیم و نقاط قوت و ضعف سیاست‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم. در شورای عالی فضای مجازی نیز با حضور ۲۷ عضو، مسائل و چالش‌ها به‌صورت جدی مطرح می‌شود و بر اساس ارزیابی‌ها، در سیاست‌های موجود بازنگری صورت می‌گیرد.رئیس مرکز ملی فضای مجازی ادامه داد: در این سند، اقدامات در چهار مرحله پیش‌بینی شده است. در هر مرحله بخشی از ظرفیت‌های داخلی تقویت می‌شود و در کنار آن، بخشی از دسترسی‌ها نیز در چارچوب‌های حکمرانی‌پذیر توسعه پیدا می‌کند. هدف این است که هم دسترسی مردم بهبود پیدا کند و هم چارچوب حکمرانی کشور تقویت شود.
وی با بیان اینکه اجرای این سند باید به‌صورت شفاف و قابل ارزیابی باشد، گفت: یکی از ویژگی‌های این برنامه آن است که مردم بتوانند روند اجرای آن را مشاهده کنند و بدانند هر مرحله چه اقداماتی را شامل می‌شود. در این سند، وظایف و اقدامات مورد نیاز برای هر مرحله مشخص شده است.
آقامیری در تشریح یکی از محورهای این سند، به موضوع حمایت اقتصادی از تولیدکنندگان محتوای داخلی اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات پیش‌بینی‌شده، ایجاد سازوکاری برای اختصاص بخشی از درآمد حاصل از ترافیک مصرفی به تولیدکنندگان محتواست؛ به‌گونه‌ای که کاربر در استفاده از خدمات، از نظر قیمت و کیفیت با تغییر مواجه نشود، اما در لایه اپراتوری و زیرساختی، سازوکاری برای حمایت از تولیدکننده محتوا شکل بگیرد.
وی توضیح داد: وقتی کاربر بسته اینترنتی خریداری می‌کند، در واقع برای دسترسی به محتوا، تماشای فیلم، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، دانلود فایل یا اجرای بازی هزینه می‌پردازد. بنابراین بخشی از ارزش اقتصادی این ترافیک باید به تولیدکنندگان محتوای داخلی اختصاص پیدا کند تا تولید محتوای باکیفیت در کشور صرفه اقتصادی داشته باشد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به ابلاغ این بخش از سند در خردادماه سال گذشته اظهار کرد: این موضوع در مرحله اجرایی قرار دارد و فرایندهای مربوط به آن در حال پیگیری است. هدف آن است که تولیدکنندگان محتوای آموزشی، فرهنگی، سرگرمی و سایر حوزه‌ها بتوانند از محتوایی که تولید می‌کنند، درآمد کسب کنند.
وی افزود: در بسیاری از سکوهای خارجی، تولیدکننده محتوا از طریق بازدید و میزان مصرف محتوای خود درآمد کسب می‌کند، اما در داخل کشور چنین سازوکاری به شکل گسترده و مؤثر وجود ندارد. به همین دلیل، باید اقتصاد تولید محتوا را در کشور تقویت کنیم تا تولیدکنندگان برای فعالیت حرفه‌ای انگیزه داشته باشند.
آقامیری خاطرنشان کرد: با اقتصادی شدن تولید محتوا، زمینه برای شکل‌گیری سکوهای جدید نیز فراهم می‌شود؛ از جمله سکوهای مرتبط با بازی، پخش زنده و استریم که می‌توانند محل درآمدی برای فعالان این حوزه باشند.
درآمد حاصل از ترافیک باید به تولید محتوای داخلی کمک کند
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه توزیع منابع حاصل از ترافیک میان تولیدکنندگان محتوا و احتمال بروز چالش در عدالت توزیع گفت: سکوهای خارجی معمولاً از سه مسیر اصلی درآمد کسب می‌کنند؛ نخست فروش خدمات و ترافیک، دوم استفاده اقتصادی از داده‌های کاربران و سوم تبلیغات.
وی افزود: در کشور ما فروش اطلاعات مردم به‌عنوان یک منبع درآمد پذیرفته نیست و حفظ حریم خصوصی کاربران اهمیت دارد. از سوی دیگر، تبلیغات نیز در برخی سکوهای داخلی به‌عنوان یک مدل درآمدی مورد استفاده قرار گرفته است. آنچه می‌تواند به شکل جدی به اقتصاد تولید محتوا کمک کند، ارزش‌گذاری بر ترافیک و اختصاص بخشی از ارزش اقتصادی آن به تولیدکننده محتواست.
آقامیری ادامه داد: این سازوکار باید به‌گونه‌ای طراحی شود که میزان ترافیک و سهم تولیدکنندگان قابل اندازه‌گیری و شفاف باشد. وقتی همه‌چیز بر اساس میزان مصرف و بازدید محاسبه شود، امکان نظارت و ارزیابی نیز فراهم خواهد شد.
وی درباره زمان‌بندی رفع فیلتر سکوهای خارجی نیز گفت: آنچه در حال حاضر در دستور کار قرار دارد، اجرای همین سند ۳۲ بندی است. در این سند برای هر مرحله، نوع تعامل با سکوها و اقدامات مورد نیاز مشخص شده است. البته قرار بود برخی اقدامات زودتر انجام شود، اما شرایط کشور و مسائل مختلف موجب شد بخشی از برنامه با تأخیر مواجه شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی تصریح کرد: احتمالاً در اواخر امسال یا اوایل سال آینده، بازنگری در این سند نیز در دستور کار قرار می‌گیرد تا اگر در اجرای برخی بخش‌ها با مشکل یا توقف مواجه شده باشیم، راهکارهای جایگزین برای پیشبرد اهداف پیش‌بینی شود.
وی افزود: در سند، مسیرهای مختلفی برای تعامل با سکوهای خارجی در نظر گرفته شده است؛ از جمله مذاکره برای پذیرش چارچوب‌های مورد نظر کشور و در صورت محقق نشدن آن، بررسی راهکارهای فنی و اجرایی دیگر.
افزایش تعرفه اینترنت باید با ارتقای کیفیت همراه باشد
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره مطالبه مردم برای بهبود کیفیت اینترنت متناسب با افزایش تعرفه‌ها اظهار کرد: بدون تردید کیفیت خدمات ارتباطی باید ارتقا پیدا کند و مردم باید بتوانند خدمات را با استانداردهای مطلوب و قابل قبول دریافت کنند.
وی با اشاره به نقش نظارتی مرکز ملی فضای مجازی در این حوزه گفت: ما در چارچوب شبکه ملی اطلاعات، شاخص‌ها و پارامترهای مختلفی برای ارزیابی کیفیت تعریف کرده‌ایم و وضعیت شبکه را بر اساس این شاخص‌ها بررسی می‌کنیم. البته متولی مستقیم اجرای این موضوع وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی افزود: توسعه و نگهداری شبکه هزینه‌های مختلفی دارد؛ از جمله خرید تجهیزات، آنتن‌ها، مجوزهای نرم‌افزاری و به‌روزرسانی زیرساخت‌ها. مجموعه وزارت ارتباطات نیز تلاش می‌کند با مدیریت هزینه‌ها، امکان پشتیبانی و نوسازی شبکه را فراهم کند؛ چراکه اگر منابع لازم برای نگهداری و توسعه شبکه تأمین نشود، کیفیت خدمات در آینده با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد.
وی تأکید کرد: در هر صورت، دغدغه کیفیت اینترنت، دغدغه همه دستگاه‌های مسئول است و باید تلاش شود افزایش هزینه‌ها به ارتقای زیرساخت و بهبود کیفیت خدمات منجر شود.
کاربران روزانه میلیونی در سکوهای داخلی فعال هستند
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در ادامه با اشاره به ارزیابی عملکرد سکوهای داخلی و انتشار آمار مربوط به آنها اظهار کرد: در کشور سکوهای متنوعی در حوزه‌های مختلف فعالیت می‌کنند؛ از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی گرفته تا فروشگاه‌های اینترنتی، خدمات رمزارزی و سکوهای ارائه‌دهنده خدمات مالی و تجاری.
وی افزود: یکی از برنامه‌های مهم مرکز ملی فضای مجازی، رتبه‌بندی مجموعه‌های فعال در حوزه‌های مختلف بر اساس شاخص‌های امنیت سایبری است. این اقدام برای نخستین بار در کشور به‌صورت نظام‌مند در حال انجام است و به مردم کمک می‌کند بدانند کدام ارائه‌دهنده خدمات از نظر امنیت سایبری وضعیت مناسب‌تری دارد.
آقامیری با اشاره به اجرای این طرح در حوزه‌های مختلف گفت: تاکنون موضوعاتی مانند بانک‌ها، سکوهای پیامکی و دانشگاه‌ها در این زمینه مورد بررسی قرار گرفته‌اند و این فرایند در حوزه‌های دیگر نیز ادامه خواهد داشت.
وی درباره وضعیت استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی تصریح کرد: در ارزیابی‌های انجام‌شده، برخی از سکوهای داخلی به آمار قابل توجهی از کاربران روزانه رسیده‌اند؛ به‌طوری‌که تعداد کاربران روزانه برخی از آنها به حدود ۴۲ میلیون نفر، برخی دیگر به ۲۵ تا ۲۶ میلیون نفر و ۲۲ میلیون نفر رسیده است. در یک مورد نیز حدود ۱۰ میلیون نفر به‌صورت روزانه از یک سکو استفاده می‌کنند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی افزود: یکی از عوامل مهم در افزایش استقبال مردم، توسعه خدمات متنوع روی این سکوهاست. زمانی که خدماتی مانند خرید کالا، خدمات پستی، خدمات بانکی و سایر نیازهای روزمره در یک پیام‌رسان یا سکوی داخلی ارائه می‌شود، میزان استفاده و ماندگاری کاربران نیز افزایش پیدا می‌کند.
وی تأکید کرد: اعتقاد ما این است که هرجا توانسته‌ایم خدمت باکیفیت ارائه کنیم، مردم نیز از آن استقبال کرده‌اند. مردم ایران در صورتی که کیفیت مناسب و خدمات قابل رقابت در اختیار داشته باشند، از محصولات داخلی استفاده می‌کنند. وظیفه ما این است که در حوزه پیام‌رسان‌ها، مسیریاب‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی و سایر سکوها، خدمات باکیفیت و قابل اتکا ارائه کنیم.شبکه ملی اطلاعات در برخی بخش‌ها پیشرفت کرده، اما هنوز با نقطه مطلوب فاصله دارد.
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره میزان موفقیت شبکه ملی اطلاعات در شرایط بحرانی اظهار کرد: آنچه ما از ابتدا برای شبکه ملی اطلاعات در نظر داشتیم، فراتر از وضعیت فعلی بود. هدف این بود که مردم اطمینان داشته باشند حتی اگر اتفاقات و محدودیت‌های مختلفی در شبکه اینترنت رخ دهد، خدمات پایه کشور بدون اختلال و با کیفیت مناسب در دسترس آنها باقی بماند.
وی افزود: ما می‌خواستیم شبکه‌ای داشته باشیم که خدماتی مانند پیام‌رسانی، بانکداری، فروشگاه‌های اینترنتی، خدمات ابری و سایر سرویس‌های ضروری بتوانند مستقل از اختلالات احتمالی در ارتباطات بین‌المللی به فعالیت خود ادامه دهند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه شبکه ملی اطلاعات هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است، گفت: باید صادقانه بگوییم در برخی بخش‌ها عقب هستیم و در برخی حوزه‌ها نیز پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم. با این حال، تجربه محدودیت‌های ارتباطی در سال گذشته نشان داد که بخش قابل توجهی از خدمات پایه کشور توانسته‌اند به فعالیت خود ادامه دهند.
وی ادامه داد: خدمات تاکسی‌های اینترنتی، فروشگاه‌های آنلاین، خدمات بانکی و بسیاری از سرویس‌های مورد نیاز مردم در دوره محدودیت‌ها پایدار ماندند و مردم توانستند از این خدمات استفاده کنند. همچنین در حوزه شبکه نمایش خانگی نیز امکان استفاده از بخشی از خدمات فراهم بود.
آقامیری خاطرنشان کرد: البته نمی‌توان انکار کرد که محدودیت‌های اینترنتی برای بسیاری از هم‌وطنان مشکلاتی ایجاد کرد، اما آنچه اهمیت دارد این است که زیرساخت‌های پایه کشور توانستند بخش مهمی از خدمات را حفظ کنند. این تجربه نشان داد که توسعه شبکه ملی اطلاعات تا چه اندازه ضروری است و باید برای رفع عقب‌ماندگی‌های موجود تلاش بیشتری صورت بگیرد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پایان با قدردانی از مردم و متخصصان فعال در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: در این ایام، با وجود نوسانات و مشکلاتی که در ارائه برخی خدمات وجود داشت و همچنین عملیات متعددی که دشمن علیه زیرساخت‌های کشور انجام داد، مردم همراهی و صبوری قابل توجهی از خود نشان دادند.
وی افزود: متخصصان و فعالان حوزه ارتباطات نیز در دستگاه‌های مختلف شبانه‌روز تلاش کردند تا خدمات مورد نیاز مردم برقرار بماند. بخش مهمی از اقداماتی که دشمن برای ایجاد اختلال و برهم زدن آرامش جامعه طراحی کرده بود، با تلاش این مجموعه‌ها و همراهی مردم به نتیجه مورد نظر نرسید.
آقامیری تأکید کرد: پایداری خدمات کشور حاصل تلاش مجموعه‌ای از نیروهای متخصص و همراهی مردم است و باید این مسیر با تقویت زیرساخت‌ها، توسعه فناوری‌های بومی و ارتقای کیفیت خدمات ادامه پیدا کند.
پایان/