به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ گاهی همه‌چیز در خانه آرام است تا اینکه یک روز صبح بیدار می‌شوید و می‌بینید از آن کودک حرف‌گوش‌کن و صبوری که سال‌ها می‌شناختید، دیگر خبری نیست. انگار یک‌شبه جای فرزندتان را با فرد دیگری عوض کرده‌اند؛ کسی که با کوچک‌ترین حرفی از کوره درمی‌رود، ساعت‌ها در لاک خودش فرو می‌رود یا رفتارهایی نشان می‌دهد که برای شما کاملاً ناآشناست. این تغییر ناگهانی، بسیاری از والدین را دست‌پاچه و نگران می‌کند؛ اما واقعیت این است که پشت این رفتارهای عجیب، نه لجبازی پنهان شده و نه بی‌ادبی، بلکه یک دگرگونی بزرگ زیستی و روانی در حال رخ دادن است.
سمیه فیروزی، مشاور و درمانگر، در این گفت‌وگو، دلیل این دگرگونی‌های ناگهانی در دوره نوجوانی و راهکار مواجهه درست والدین با این بحران طبیعی را تشریح می‌کند.
نترسید؛ این طوفان کاملاً طبیعی است!
بسیاری از پدر و مادرها در اولین مواجهه با تغییر رفتار فرزندشان شوکه می‌شوند و به دنبال مقصر می‌گردند. سمیه فیروزی با اشاره به این غافلگیری والدین می‌گوید: «ناگهان می‌بینید که آن بچه آرام و شیرینِ شما، دیگر مثل قبل نیست؛ یا زود عصبانی می‌شود، یا بیش از حد در فکر فرو می‌رود، یا خجالتی شده و یا برعکس، خیلی پرحرف و اجتماعی‌تر از قبل شده است. اگر این نشانه‌ها را در فرزندتان دیدید، اصلاً نترسید؛ چراکه این وضعیت کاملاً طبیعی است!»
او ریشه اصلی این دگرگونی‌ها را در تغییرات زیستی بدن می‌داند و ادامه می‌دهد: «در دوران بلوغ، مغز و بدن نوجوان تحت تأثیر مستقیم هورمون‌ها قرار می‌گیرد. هورمون‌هایی مانند استروژن در دخترها و تستوسترون در پسرها، شروع به بالا و پایین رفتن می‌کنند و همین نوسان‌های هورمونی، باعث بروز یک‌سری تغییرات جدی در احساسات و رفتارهای نوجوان می‌شود.»
فرمان مغز هنوز در دست هیجانات است
شاید برایتان پیش آمده باشد که از یک تصمیم عجولانه یا حرف حساب‌نشده فرزند نوجوانتان حیرت کنید و بپرسید «چرا قبل از حرف زدن فکر نمی‌کند؟». این درمانگر در پاسخ به این چالش رایج والدین، به ساختار مغز در این سن اشاره کرده و توضیح می‌دهد: «در این دوران شاهد تغییرات مغزی مهمی هستیم. قسمتی از مغز که مسئول کنترل احساسات و تصمیم‌گیری است و به آن قشر پیش‌پیشانی می‌گویند، در سنین نوجوانی هنوز به طور کامل رشد نکرده است.»
دقیقاً به همین دلیل است که نوجوان ممکن است بسیار هیجان‌زده تصمیم بگیرد، قبل از اینکه فکر کند حرفی را بزند، و یا حتی یک روز از چیزی خوشش بیاید و فردای همان روز، دیگر علاقه‌ای به آن نداشته باشد!»
بیدار شدن احساسات تازه و سردرگمی در دنیای رابطه‌ها
بخش دیگری از دغدغه والدین، تغییر نگاه نوجوان به پیرامونش و شکل‌گیری حساسیت‌ها و کنجکاوی‌های جدید است. این مشاور خانواده درباره تغییرات احساسی این دوره می‌گوید: «با بالا رفتن سطح هورمون‌ها در بدن، احساسات عاشقانه یا کنجکاوی نسبت به جنس مخالف نیز در وجود نوجوان بیدار می‌شود. باید بدانیم که این موارد هم بخشی از همان روند طبیعی رشد هستند و به نوجوان کمک می‌کنند تا خودش رل بهتر بشناسد. اما از آنجایی که نوجوان هنوز در این زمینه تجربه‌ای ندارد، بسیار طبیعی است که در مواجهه با این احساسات جدید گیج شود یا حتی اشتباه رفتار کند.»
فرزندتان در حال رشد است!
وقتی همه این تغییرات دست به دست هم می‌دهند، اولین برچسبی که ممکن است در ذهن والدین شکل بگیرد، «سرکش شدن» یا «از دست رفتن» فرزند است؛ نگاهی که می‌تواند رابطه والد و فرزند را وارد یک جنگ فرسایشی کند.
سمیه فیروزی در پایان، یک توصیه کلیدی و مهم برای والدین دارد و خاطرنشان می‌کند: «نکته بسیار مهم برای پدر و مادرها این است که بدانند این تغییرات، به هیچ عنوان به معنی نافرمانی یا تغییر بچه نیست؛ بلکه فقط به این معناست که مغز و احساسات او در حال رشد کردن است. بنابراین در این روزهای پرنوسان، به‌جای قضاوت کردن فرزندتان، در کنارش بمانید، به حرف‌هایش گوش بدهید و کمکش کنید تا خودش را بهتر بشناسد.»