به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ به نقل از خبرگزاری دانشجو، آسمان شب بار دیگر صحنه یکی از پدیده‌های جذاب نجومی شده است؛ رویدادی که در آن ماه، از دید ناظران زمینی، در مقابل سیاره زحل قرار می‌گیرد و این غول حلقه‌دار منظومه شمسی را برای مدتی از دید پنهان می‌کند. این پدیده که در علم نجوم «اختفای سیاره‌ای» نام دارد، زمانی رخ می‌دهد که یک جرم آسمانی نزدیک‌تر، از مقابل جرم دورتر عبور کند. در چنین شرایطی، زحل واقعاً ناپدید نمی‌شود، بلکه ماه با قرارگرفتن در مسیر دید ناظر زمینی، مانع مشاهده آن می‌شود.
تصویری شگفت‌انگیز از زحل بر فراز دهانه‌های ماه
تصویر منتشرشده در وب‌سایت ناسا، سطح ناهموار و پوشیده از دهانه‌های برخوردی ماه را در پیش‌زمینه و سیاره زحل را با حلقه‌های مشهورش در پس‌زمینه نشان می‌دهد. این تصویر را «روبرتو اورتو»، عکاس نجومی، از جزیره ساردینیا در ایتالیا و پس از غروب خورشید ثبت کرده است. البته این نمای تماشایی حاصل یک نوردهی واحد نیست؛ بلکه از ترکیب دیجیتالی سه تصویر به دست آمده است. نخستین تصویر، زحل را پیش از پنهان‌شدن ثبت کرده و دو تصویر دیگر از ماه، با زمان‌های نوردهی متفاوت تهیه شده‌اند تا جزئیات سطح ماه و سیاره زحل به‌صورت هم‌زمان و واضح دیده شوند.
اختفای زحل؛ پدیده‌ای که همه مردم زمین نمی‌بینند
این رویداد در اوایل سال ۲۰۲۵ رخ داد و تنها از بخش محدودی از کره زمین قابل مشاهده بود. ناظران در مناطقی از گرینلند، اروپای مرکزی و شمال آفریقا فرصت داشتند عبور ماه از مقابل زحل را تماشا کنند. دلیل محدودبودن منطقه مشاهده این پدیده، تفاوت موقعیت ناظران روی زمین است. از آنجا که ماه نسبتاً به زمین نزدیک است، جایگاه ظاهری آن در برابر ستارگان و سیارات برای ناظران مناطق مختلف کمی تفاوت دارد. به همین دلیل ممکن است در یک منطقه، زحل کاملاً پشت ماه پنهان شود، اما در نقطه‌ای دیگر از زمین، این دو جرم آسمانی تنها در فاصله‌ای نزدیک از یکدیگر دیده شوند.
نقطه نورانی کنار زحل چیست؟
یکی از جزئیات جالب تصویر، نقطه‌ای نورانی است که در نزدیکی زحل دیده می‌شود. برخلاف تصور احتمالی برخی مخاطبان، این نقطه یکی از قمر‌های زحل نیست، بلکه ستاره‌ای با نام «۸۵ دلو» یا ۸۵ Aquarii است. این ستاره در فاصله‌ای بسیار دورتر از زحل قرار دارد و حضور آن در تصویر، جلوه‌ای متفاوت به هم‌نشینی ظاهری ماه و سیاره حلقه‌دار بخشیده است.
دیدار بعدی ماه و زحل چه زمانی خواهد بود؟
براساس توضیحات منتشرشده در بخش عکس نجومی روز ناسا (APOD)، اختفای بعدی زحل توسط ماه که از نقطه‌ای از زمین قابل مشاهده باشد، در سال ۲۰۳۱ رخ خواهد داد. این پدیده یادآور یکی از ویژگی‌های جذاب آسمان است؛ اجرامی که میلیون‌ها یا میلیارد‌ها کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند، گاهی از دید ما در یک راستا قرار می‌گیرند و منظره‌ای خلق می‌کنند که تنها برای مدت کوتاهی قابل مشاهده است. تصویر زحل در پشت ماه نیز نمونه‌ای تماشایی از همین هم‌راستایی‌های آسمانی است؛ تصویری که علاوه بر زیبایی بصری، فرصتی برای آشنایی بیشتر با حرکت اجرام منظومه شمسی و پدیده اختفا فراهم می‌کند.