به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ نگاهی به تازه ترین آمار ثبت احوال کشور نشان می دهد که کشورمان در میانه‌ یک گذار جمعیتی قرار گرفته است، گذاری که نه با طنین صدای گریه نوزادان، بلکه با سکوت نگران‌کننده نرخ تولدها خود را نشان می‌دهد.

آمارهای جدید از سازمان ثبت احوال، حکایت از وضعیتی دارد که فراتر از یک کاهش ساده است، ما با یک سقوط جمعیتی روبرو هستیم که می‌تواند به گفته مرضیه وحید دستجردی دبیر ستاد ملی جمعیت اگر با همین وضعیت پیش برویم، تا ۷۵ سال آینده جمعیت ایران به ۳۱ میلیون نفر خواهد رسید و در محاصره کشورهای با جمعیت صدها میلیونی، خود را نابود خواهیم کرد.

سهم ۷۸.۶ درصدی موالید در جمعیت شهری

بر اساس بررسی‌های انجام شده بر روی ۴۹۷ هزار و ۶۵۲ تولد ثبت شده در ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۵، مشخص شد که بخش اعظم این جمعیت (۷۸.۶ درصد یا معادل ۳۹۱ هزار و ۲۰۹ نفر) در مناطق شهری متولد شده‌اند. در مقابل، سهم مناطق روستایی در این دوره تنها ۲۱.۴ درصد (۱۰۶ هزار و ۴۴۳ نفر) بوده است.

احتمال تغییرات جدی در ساختار جمعیت کشور با تداوم روند کاهش موالید

به اعتقاد مقام های وزارت بهداشت، ایران همزمان با سه روند کاهش باروری، ریزش پیوسته موالید و شتاب فزاینده سالمندی مواجه است؛ روندهایی که در صورت تداوم، ساختار جمعیتی کشور را با تغییرات جدی روبه‌رو خواهد کرد.

علیرضا رئیسی معاون بهداشت وزارت بهداشت اخیرا با اشاره به کاهش مستمر نرخ باروری در کشور گفته است: این شاخص از ۱.۵۴ فرزند به ازای هر زن در سال ۱۴۰۲ به ۱.۴۴ در سال ۱۴۰۳ و ۱.۳۴ در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در حال حاضر ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت، یعنی ۲.۱ فرزند به ازای هر زن، قرار دارند.

وی با بیان اینکه تعداد موالید کشور طی یک دهه گذشته حدود ۴۳ درصد کاهش یافته است، ادامه داد: تعداد تولدها از یک میلیون و ۵۷۰ هزار و ۲۱۹ مورد در سال ۱۳۹۴ به حدود ۸۹۲ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ رسیده است، همچنین بررسی آمار ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۵ از ادامه روند کاهشی موالید نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد.

در حالی که دولت با تصویب «قانون جوانی جمعیت» تلاش کرده است تا با مشوق‌های مالی و اجتماعی، روند را معکوس کند، آمارهای جدید نشان می دهد این رویکرد در برابر چالش‌های ساختاری چندان موفق نبوده است، وقتی با حدود ۱۴ میلیون فرد مجرد در سن باروری ( ۷.۳ میلیون مرد و ۷ میلیون زن ) روبرو هستیم، مشخص می‌شود که مشکل تنها «هزینه فرزندآوری» نیست، بلکه با بحران «تغییر سبک زندگی» و «تأخیر در پیوند ازدواج» دست و پنجه نرم می‌کنیم، تنوع در سن ازدواج ، نشان می‌دهد که الگوی سنتی تشکیل خانواده در حال بازتعریف است.

جمعیت کشور براساس آمار مرکز آمار ایران از مرز ۸۷ میلیون نفر عبور کرده و به رقم ۸۷ میلیون و ۶ هزار و ۳۷ نفر رسیده است، این در حالی است که پیش‌بینی می‌شود جمعیت کشور تا پایان ۱۴۰۵ به عدد ۸۷ میلیون و ۱۳۴ هزار نفر برسد که بیش از ۶۷ میلیون نفر آن جمعیت شهری و حدود ۲۰ میلیون نفر هم جمعیت روستایی خواهند بود.

سقوط به ۳۱ میلیون نفر؛ سناریوی تاریک آینده 

ترسناک‌ترین بخش، پیش‌بینی‌های مربوط به آینده است، اگر روند فعلی ادامه یابد، ایران با سناریوی «انقباض جمعیتی» مواجه خواهد شد؛ جایی که جمعیت کشور در ۷۵ سال آینده به ۳۱ میلیون نفر سقوط می‌کند. این یعنی کشوری در محاصره قدرت‌های جمعیتی بزرگ، با نیروی کار فرسوده، هزینه‌های کمرشکن سالمندی و ساختاری آسیب‌پذیر، کارش دشوار خواهد بود.

به عبارتی افزایش سهم جمعیت سالمند از ۱۳ درصد فعلی به ۳۲ درصد در سال ۱۴۳۰، تنها یک چالش اقتصادی نیست، بلکه تهدیدی برای امنیت ملی و پویایی اجتماعی است.

نیاز به بازنگری بنیادین

آمارهای موجود، فراتر از یک گزارش ساده، یک «فراخوان برای اقدام» هستند، این بحران نیازمند بازنگری در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است تا بتوان میان «سن بالای ازدواج»، «نرخ پایین باروری» و «سالمندی سریع»، یک توازن جدید برقرار کرد، پیش از آنکه پنجره فرصت‌ها، برای همیشه بسته شود.