
به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ با گذشت دو ماه ابتدایی سال تحصیلی، در حالی که انتظار میرود دانشآموزان در کلاس درس از تمام منابع آموزشی خود برخوردار باشند، هنوز برخی خانوادهها برای تهیه کتابهای درسی فرزندانشان با مشکل مواجهاند. تماسهای خانوادهها و پیگیریهای میدانی خبرنگار مهر نشان میدهد مسئله دریافت کتاب درسی برای تعدادی از دانشآموزان همچنان به پایان نرسیده و برخی والدین با وجود پرداخت هزینه کتاب به مدرسه، ناچارند برای دریافت آن پیگیریهای متعددی انجام دهند.
این در حالی است که بر اساس آخرین آمار اعلامشده از سوی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ تعداد ۹۳۶ عنوان کتاب درسی با شمارگان ۱۶۴ میلیون جلد به چاپ رسیده و بیش از ۹۹ درصد کتابهای چاپشده میان دانشآموزان توزیع شده است.
این آمار در نگاه اول از تکمیل تقریبا کامل فرایند توزیع حکایت دارد، اما گزارشهای میدانی و تماسهای خانوادهها نشان میدهد میان آمار کلان توزیع و تجربه برخی دانشآموزان در دریافت کتاب، همچنان فاصلهای وجود دارد؛ فاصلهای که ضرورت بررسی دقیق علت آن را دوچندان میکند.
در همین راستا، خبرنگار مهر موضوع را از سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی پیگیری کرد و مسئولان این سازمان در پاسخ اعلام کردند: فرایند توزیع کتابهای درسی بر اساس فهرست دانشآموزان ثبتشده در سامانههای مربوطه به پایان رسیده و اکنون مرحله توزیع عمومی کتابها بسته شده است.
به گفته مسئولان سازمان، در حال حاضر چاپ کتابهای تکنسخهای در دستور کار قرار دارد؛ کتابهایی که برای دانشآموزانی چاپ میشوند که نسخه دریافتی خود را گم کردهاند یا به دلایل دیگری به نسخه جایگزین نیاز دارند.
همچنین بر اساس توضیحات ارائه شده، تاکنون گزارش مشخص و مستقیم مبنی بر باقیماندن دانشآموزی بدون کتاب درسی به این سازمان ارائه نشده است.
بر اساس توضیحات سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، برای مواردی که دانشآموزان همچنان کتابهای درسی خود را دریافت نکردهاند، دو علت اصلی مطرح است.
نخست، تأخیر در ثبتنام تحصیلی و ثبت سفارش کتاب است. در مواردی که ثبتنام دانشآموز با تأخیر انجام میشود، فرایند سفارش و چاپ کتاب نیز به همان نسبت عقب میافتد. از آنجا که چاپ و آمادهسازی کتابهای درسی فرایندی زمانبر است، طبیعی است دانشآموزانی که دیرتر در سامانه ثبت شدهاند، کتابهای خود را با فاصله زمانی بیشتری دریافت کنند.
دومین مسئله به برخی مدارس غیردولتی فاقد مجوز بازمیگردد. بر اساس توضیحات ارائه شده در پیگیری خبرنگار مهر، اسامی دانشآموزان این مدارس به دلیل نداشتن مجوز فعالیت، در فهرست رسمی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ثبت نشده است؛ بنابراین کتابی نیز بر اساس آمار رسمی برای این دانشآموزان در چرخه توزیع پیشبینی نشده است.
نکته قابل تأمل اینجا است که برخی خانوادهها در تماس با خبرنگار مهر عنوان میکنند فرزندانشان از اردیبهشتماه در مدرسه ثبتنام شدهاند و حتی هزینه کتابهای درسی را نیز به مدرسه پرداخت کردهاند، اما با گذشت زمان همچنان کتابی دریافت نکردهاند.
برخی از این والدین میگویند هنگام مراجعه به مدرسه، مسئولان آموزشی صرفاً اعلام میکنند که وزارت آموزشوپرورش کتابهای درسی را در اختیار مدرسه قرار نداده است؛ در حالی که بنا بر توضیحات سازمان پژوهش، در برخی از این موارد مسئله اصلی نه کمبود کتاب یا نرسیدن محمولههای آموزشی، بلکه نداشتن مجوز فعالیت مدرسه و ثبتنشدن اسامی دانشآموزان در فهرست رسمی است.
به این ترتیب، خانوادهای که تصور میکند هزینه کتاب را پرداخت کرده و ثبتنام فرزندش نیز از مدتها قبل انجام شده است، ممکن است از علت اصلی دریافتنکردن کتاب بیاطلاع بماند و پیگیری خود را متوجه دستگاهی کند که اساساً نام فرزندش در فهرست سفارشهای آن ثبت نشده است.
توزیع بیش از ۹۹ درصد کتابهای چاپشده، بیتردید نشاندهنده گستردگی عملیات تولید و توزیع منابع آموزشی در کشور است، اما تحقق کامل هدف این فرایند را نمیتوان صرفاً با درصد کتابهای توزیعشده سنجید. معیار نهایی موفقیت، رسیدن کتاب به دست تکتک دانشآموزانی است که باید از آن استفاده کنند.
از سوی دیگر، خانوادهها نباید هزینه ضعف اطلاعرسانی یا تخلف احتمالی مدارس را با سردرگمی و پیگیریهای طولانی بپردازند. مدرسهای که از خانواده وجه ثبتنام و هزینه کتاب دریافت میکند، باید درباره وضعیت مجوز فعالیت خود و امکان ثبت سفارش کتاب برای دانشآموزان نیز شفافسازی کند؛ نه اینکه تمام مسئولیت را به گردن وزارت آموزشوپرورش بیندازد.
اکنون که سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی از پایان توزیع بر اساس فهرستهای ثبتشده و آغاز چاپ کتابهای تکنسخهای خبر میدهد، ضروری است موارد باقیمانده نیز بهصورت موردی بررسی شود تا هیچ دانشآموزی به دلیل تأخیر در ثبت سفارش، مشکلات اداری مدرسه یا نداشتن مجوز فعالیت یک واحد آموزشی، از دسترسی به کتاب درسی محروم نماند.
در نهایت، بستهشدن آمار توزیع کتابها نباید به معنای بستهشدن پرونده دانشآموزانی باشد که هنوز کتابی روی میز تحصیلشان ندارند؛ چراکه پایان فرایند اداری توزیع، لزوماً به معنای پایان دغدغه خانوادهها نیست.