تاریخ : 1405,دوشنبه 25 آبان15:39
کد خبر : 567785 - سرویس خبری : آخرین اخبار صفحه اول

بازار شوینده‌ها در دوراهی گرانی و خرید فله‌ای

افزایش قیمت شوینده‌ها، خرید این کالاهای ضروری را برای خانوارها دشوارتر کرده است؛ هم‌زمان، رشد هزینه مواد اولیه و گسترش فروش فله‌ای، چالش‌های تازه‌ای برای بازار و مصرف‌کنندگان ایجاد کرده است.

به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ شوینده‌ها از جمله کالاهایی هستند که امکان حذف کامل آن‌ها از سبد مصرفی خانوار وجود ندارد، اما افزایش قیمت‌ها موجب شده خرید این محصولات نیز به یکی از دغدغه‌های هزینه‌ای خانواده‌ها تبدیل شود.

بررسی تحولات بازار نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان بیش از گذشته به سمت برندهای ارزان‌تر، بسته‌بندی‌های اقتصادی و خرید در زمان تخفیف حرکت کرده‌اند. در همین شرایط، فروش فله‌ای شوینده‌ها نیز به صورت گسترده‌تر در بازار مطرح شده و به‌عنوان راهی برای کاهش هزینه خرید مورد توجه قرار گرفته است.

افزایش قیمت‌ها؛ شوینده‌ها چقدر گران شدند؟

روند افزایش قیمت محصولات شوینده در سال‌های اخیر به‌صورت مرحله‌ای ادامه داشته است. در بهمن‌ماه ۱۴۰۳، افزایش ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت برخی محصولات گزارش شد و در سال ۱۴۰۴ نیز چند مرحله افزایش قیمت به ثبت رسید. این روند در سال ۱۴۰۵ ادامه یافت؛ به‌طوری‌که از ۱۵ اردیبهشت، قیمت پودرهای شوینده به‌طور متوسط ۲۰ درصد و مایعات شوینده حدود ۳۰ درصد افزایش پیدا کرد. همچنین محصولات نهایی در دو مرحله، اردیبهشت و ۳۰ شهریور، اصلاح قیمت شدند.

مقایسه قیمت برخی محصولات با سال ۱۴۰۱ ابعاد این افزایش را نشان می‌دهد. مایع لباسشویی ۲.۵ لیتری اکتیو که در آن سال حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت، در سال ۱۴۰۵ به حدود ۷۳۰ هزار تومان رسیده است. قیمت مایع لباسشویی سه لیتری سافتلن نیز از حدود ۱۰۳ هزار تومان به ۷۰۹ هزار تومان افزایش یافته است. مایع لباسشویی تاژ ۲.۷ لیتری از حدود ۹۵ هزار تومان به ۶۹۸ هزار تومان و محصول مشابه گلرنگ از حدود ۹۰ هزار تومان به بیش از ۷۱۰ هزار تومان رسیده است.

افزایش قیمت به شوینده‌های لباس محدود نمانده است؛ به عنوان نمونه شامپو صحت سدر ۳۰۰ میلی‌لیتری حدود ۱۶۰ هزار تومان، شامپو پرژک ۴۵۰ میلی‌لیتری حدود ۳۸۰ هزار تومان، شامپو اکتیو ۴۰۰ میلی‌لیتری حدود ۲۶۵ هزار تومان و شامپو شبنم ۳۰۰ میلی‌لیتری حدود ۱۲۵ هزار تومان قیمت داشته است. همچنین بسته شش‌عددی صابون گلنار سبز حدود ۴۱۰ هزار تومان، گلنار زرد ۴۴۱ هزار تومان و بسته شش‌عددی صابون عروس حدود ۴۳۰ هزار تومان عرضه شده است. همچنین مایع دستشویی اکتیو ۳.۷ کیلوگرمی ۸۲۰ هزار تومان و مایع دستشویی اوه ۳.۷ کیلوگرمی ۹۵۰ هزار تومان قیمت دارد.

در گروه پودر و مایع ظرفشویی نیز پودر ماشین لباسشویی گلرنگ ۵۰۰ گرمی حدود ۹۵ هزار و ۸۷۰ تومان، مایع ظرفشویی تست یک کیلویی حدود ۱۷۳ هزار و ۳۰۰ تومان و مایع ظرفشویی پریل چهارلیتری حدود ۷۴۴ هزار و ۹۰۰ تومان قیمت داشته‌اند. قرص ماشین ظرفشویی نیز میانگین در حدود ۷۵ عددی از ۲ تا ۳ میلیون تومان در بازار عرضه می‌شود.

نکته این است که در این گزارش، صرفا به قیمت ملزومات اصلی شوینده و بهداشتی اشاره شده و سایر اقلام نظافتی و مصرفی از جمله سفیدکننده‌ها، جرم‌گیرها، شیشه‌شوی‌ها، پاک‌کننده‌های چندمنظوره، لکه‌برها، نرم‌کننده‌های لباس، اسکاچ، سیم ظرفشویی و سایر لوازم نظافت مورد بررسی قرار نگرفته‌اند.

فروش فله‌ای؛ واکنش بازار به کاهش قدرت خرید

یکی از تحولات قابل توجه بازار شوینده‌ها در آبان‌ماه، گسترش دوباره عرضه فله‌ای این محصولات است؛ روشی که با افزایش قیمت نمونه‌های بسته‌بندی‌شده، برای بخشی از مصرف‌کنندگان جذابیت اقتصادی پیدا کرده است.

در این شیوه، محصولات شوینده به‌جای عرضه در بسته‌بندی‌های کارخانه‌ای، در مخازن بزرگ نگهداری و به میزان مورد نیاز مشتری در ظروف جداگانه عرضه می‌شوند. حذف بخشی از هزینه‌های بسته‌بندی و عرضه محصول در حجم دلخواه، از جمله دلایلی است که برای ارزان‌تر بودن این شیوه خرید مطرح می‌شود.

موضوع فروش فله‌ای به‌تازگی به یکی از محورهای اختلاف میان دستگاه‌های اجرایی نیز تبدیل شده است. درحالی‌که سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران از عرضه این محصولات به‌عنوان راهکاری برای کاهش هزینه خرید مردم دفاع می‌کند، سازمان استاندارد درباره کیفیت و ایمنی آن‌ها هشدار داده است.

قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران با اشاره به رواج عرضه فله‌ای شوینده‌ها اعلام کرد این محصولات مورد تأیید سازمان ملی استاندارد نیستند و اداره‌کل استاندارد استان تهران برای جلوگیری از توزیع آن‌ها به موضوع ورود کرده است.

وی با تأکید بر اجباری بودن استاندارد محصولات شوینده، از مصرف‌کنندگان خواست محصولات دارای بسته‌بندی معتبر و مشخصات تولیدکننده را خریداری کنند. به گفته فدوی، در محصولات فله‌ای هویت تولیدکننده، تاریخ تولید و ترکیبات محصول به‌روشنی قابل رهگیری نیست و حتی ممکن است میزان ماده مؤثره آن‌ها کمتر از حد لازم باشد یا ترکیباتشان برای مصرف‌کننده حساسیت‌زا باشد.

مدیرکل استاندارد استان تهران همچنین تأکید کرده است کهارزان‌تر بودن این محصولات لزوما به معنای حذف هزینه بسته‌بندی نیست و ممکن است ناشی از پایین بودن کیفیت یا نبود نظارت کافی بر تولید آن‌ها باشد ارزان‌تر بودن این محصولات لزوما به معنای حذف هزینه بسته‌بندی نیست و ممکن است ناشی از پایین بودن کیفیت یا نبود نظارت کافی بر تولید آن‌ها باشد. او از آغاز بررسی‌های نظارتی در بازار خبر داده و اعلام کرده در صورت عرضه این محصولات از سوی هر مجموعه‌ای، سازمان استاندارد مطابق وظایف قانونی خود موضوع را بررسی خواهد کرد.

به این ترتیب، فروش فله‌ای اگرچه می‌تواند در کوتاه‌مدت هزینه خرید خانوار را کاهش دهد، اما مسئله کیفیت، سلامت و امکان رهگیری محصول را به یک نگرانی جدی تبدیل می‌کند.

مواد اولیه پتروشیمی؛ عامل اصلی فشار بر تولید

یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت شوینده، وابستگی آن به مواد اولیه پتروشیمی است. حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، اعلام کرد حدود ۶۰ درصد قیمت تمام‌شده محصولات شوینده به مواد اولیه پتروشیمی وابسته است.

به گفته وی، قیمت پایه محصولات پتروشیمی در بورس کالا بر اساس ۹۵ درصد قیمت جهانی فوب خلیج فارس و نرخ ارز محاسبه می‌شود. بنابراین افزایش قیمت‌های جهانی و نرخ ارز می‌تواند مستقیماً هزینه تولید را افزایش دهد.

یکی از نمونه‌های مهم در این زمینه آلکیل‌بنزن خطی یا LAB است؛ ماده‌ای که در تولید پودر و مایع شوینده کاربرد دارد. قیمت این ماده از حدود ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم، پیش از ۹ اسفند، به حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی حدود ۸۰ تا ۸۵ درصدی. همچنین بر اساس اظهارات دبیر انجمن، قیمت برخی مواد اولیه پتروشیمی در این دوره حدود ۱۰۰ تا ۱۳۰ درصد افزایش یافته است.

واردات دشوار

مشکلات تأمین مواد اولیه به پتروشیمی‌های داخلی محدود نیست. حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مواد خام مورد نیاز این صنعت به واردات وابسته است و بخشی از ترکیبات مورد استفاده در تولید شوینده‌ها از بازارهای خارجی تأمین می‌شود.

موادی مانند روغن نارگیل و الکل‌های چرب از جمله اقلام وارداتی هستند. دبیر انجمن صنایع شوینده در این خصوص گفت که قیمت برخی مواد اولیه وارداتی نیز تا ۸۰ تا ۹۰ درصد افزایش یافته است. طولانی شدن مسیرهای حمل‌ونقل، افزایش هزینه بیمه و محدودیت‌های تجاری، تأمین این مواد را دشوارتر کرده‌اند.

از سوی دیگر، ظرفیت تولید محصولات نهایی در کشور حدود ۲.۵ برابر نیاز داخلی برآورد می‌شود؛ بااین‌حال، تولیدکنندگان همچنان با مشکلات تأمین برخی مواد خام مواجه‌اند. این موضوع نشان می‌دهد مسئله اصلی صنعت صرفا کمبود ظرفیت کارخانه‌ها نیست، بلکه تأمین پایدار و اقتصادی مواد اولیه است.

بازار در دوراهی

به گزارش مهر، بازار لوازم شوینده از یک سو با افزایش هزینه‌های تولید و دشواری تأمین مواد اولیه و از سوی دیگر باکاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان مواجه شده است. بازگشت فروش فله‌ای را نیز می‌توان نشانه‌ای از تلاش خانوارها برای سازگاری با این شرایط دانست؛ هرچند اختلاف نظر درباره استاندارد و سلامت این محصولات نشان می‌دهد ارزان‌تر بودن به‌تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای انتخاب باشد.

حل این وضعیت نیازمند تأمین پایدار مواد اولیه، تسهیل واردات، اصلاح سازوکار عرضه محصولات پتروشیمی، نظارت مؤثر بر شبکه توزیع و تضمین کیفیت کالاهای عرضه‌شده است. در نهایت، مسئله بازار شوینده‌ها صرفا گران شدن یک بطری مایع ظرفشویی یا بسته پودر لباسشویی نیست؛ بلکه حفظ توان تولید داخلی در کنار تضمین دسترسی خانوارها به محصولات ضروری و ایمن بهداشتی است.