به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ عصر روز جمعه 12 دی ماه بود که خبری ناگوارو تلخ، بسیاری از دوست دارن انقلاباسلامی را غمگین کرد. خبری که مبنی بر فوت آیت الله مصباح یزدی، بنیانگذار و رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و همچنین نماینده مردم استان خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری بود. از دیگر مسئولیتهای ایشان میتوان به، عضو سابق شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، رئیس سابق شورای عالی مجمع جهانی اهلبیت و یکی از استادان حوزه علمیه قم، اشاره کرد.
آیت الله مصباح یزدی معتقد به اسلام حداکثری بود؛ قرائتهای مختلف از دین را رد کرده و معتقد به مرجعیتِ روحانیت در تفسیر دین بود. از نظر او فرهنگ اسلامی با فرهنگ غرب سازگار نیست. مصباح یزدی از مهمترین نظریهپردازان و مدافعان نظریه ولایت مطلقه فقیه در ایران بود.
او آثار متعددی درباره علوم اسلامی از جمله تفسیر، فلسفه و معارف اسلامی دارد. کتابهای «آموزش فلسفه»، «اخلاق در قرآن» و «نظریه سیاسی اسلام» از جمله آثار اوست.
بسیاری از افراد، از آیت الله مصباح به عنوان پایه ریز طرح ولایت یاد میکنند طرح ولایتی که بسیاری آن را یکی از بهترین طرحهایی میدانند که در چند سال اخیر در سطح دانشگاهها اجرا شده است، به طوری که اگر از دانشجویان هم در این خصوص پرس و جوشود، میزان رضایت بسیار بالایی از این طرح و مباحثی که در آن عنوان میشود، خواهند داشت.
حجت الاسلام و المسلمین الهی راد، رئیس مرکز آموزش اندیشه های بنیادین موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ر ه) در مصاحبه ای در خصوص تاریخچه طرح ولایت گفته بودند:
« اوایل دهه هفتاد بود که مقام معظم رهبری بحث تهاجم و شبیخون فرهنگی را مطرح نمودند. آن زمان زمانی بود که تفکرات غربی و لیبرال توسط عده ای روشنفکر نما وارد فضای دانشگاهی کشور شده بود. در آن شرایط برخی از مسئولین دلسوز از جمله فرمانده وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی احساس نگرانی کردند و نگرانی اولیه هم اتفاقا نسبت به دانشجویان و جوانان حزب اللهی بود که آمدند خدمت مقام معظم رهبری و اعلام نگرانی کردند نسبت به شرایط فرهنگی جاری در کشور. آنجا بود که آقا، جناب آقای محسن رضایی فرمانده وقت سپاه را به حضرت آیت الله مصباح یزدی ارجاع دادند.
سردار رضایی و برخی دیگر از فرماندهان سپاه خدمت علامه مصباح یزدی رسیدند و آنجا بود که ایشان بر ضرورت تقویت مبانی اندیشه ای اسلامی و زیرساخت های فکری را برای بیرون رفت از این چالش ها پیشنهاد دادند. و همانجا خود آقای رضایی هم پیشنهاد دادند که نام این طرح، طرح ولایت نام بگیرد. از همان جا این طرح به منظور تقویت بنیان های فکری دانشجویان بسیجی شکل گرفت.
اولین دوره در آبعلی تهران برگزار شد و گزارش این دوره خدمت مقام معظم رهبری ارسال شد. مقام معظم رهبری در پاسخ به این گزارش با دست خط مبارکشان اینگونه نوشتند:
«در همه تصمیم گیری های مربوط به این کار(طرح ولایت) نظرجناب آقای مصباح دقیقا رعایت شود.»
این عین عبارت مقام معظم رهبری بود که این دست خط نزد ما موجود است. از آنجا بود که همکاری های خوبی بین موسسه امام خمینی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شکل گرفت و آغاز شد.»
اگر بخواهیم توضیحی اجمالی از طرح ولایت بدهیم، میتوانیم بگوییم که در این طرح جوانان، با مبانی اندیشه اسلامی آشنا شده و نسبت به رویارویی با شبهات عقیدتی و سیاسی خود را ایمن میسازند. همچنین از دیگر اهداف دورههای طرح ولایت، میتوان به معرفی و ترویج فرهنگ ناب اسلامی، معارف قرآن کریم و اهل بیت (علیهمالسلام)، آشنایی اقشار مختلف جامعه بهویژه افراد محصل، با مبانی اندیشه اسلامی و مباحث مرتبط، اشاره کرد.
اگر بخواهیم کمی جزئی تر این اهداف ذکر شده را را مورد بررسی قرار دهیم مینوانیم موارد زیر را نظر بگیریم:
*ارائه نظام صحیح تفکر و دستیابی به معرفت دینی در چارچوب نیازهای روز اجتماعی؛
* تعمیق، تحکیم و آشنایی بیشتر با مبانی اندیشه اسلامی و مباحث مرتبط با آن از طریق فضای مجازی؛
*تاثیرگذاری فرهنگی و عقیدتی در مراکز علمی، فرهنگی و اذهان عمومی جامعه؛
*نقد اندیشههای باطل، انحرافی و مورد تعارض با مبانی اندیشه اسلامی با ارائه راهکارهای مورد نیاز و کارامد؛
*تربیت نیروهای متخصص انقلاب اسلامی با بهرهگیری از روشهای نوین و در قالب مبانی اندیشه اسلامی طرح ولایت؛
*گسترش اعتقاد نظری و التزام عملی به ولایت فقیه براساس مبانی اندیشه اسلامی؛
در واقع طرح ولایت دورهای است که توانست یقینا به بخش زیادی از اهداف خود دست پیدا کند و میتوان آن را موفقترین و در عین حال با دوامترین دوره مطالعاتی و فکری تشکلهای دانشجویی کشور دانست.
اساس مباحث نظری این دوره هستیشناسی، انسانشناسی، معرفتشناسی، فلسفه اخلاق، فلسفه حقوق و فلسفه سیاست است که هر یک به یک بخش و وجوه نظام سیاسی اسلام میپردازد و در صدد است که با تبیین این گزارهها دانشجویان را با نظام کلی و اندیشهای جمهوری اسلامی آگاه سازد. به بیان دیگر در دوره طرح ولایت علاوه بر فراگیری اندیشههای سیاسی اسلام به بسیاری از سوالات و شبهات سیاسی و عقیدتی نیز پرداخته میشود و به بسیاری از آنها جواب داده میشود.
این دوره هرساله و در تابستان با حضور دانشجویان مختلف اعم از بسیج دانشجویی و سایر تشکلها، در مدت 40 الی 50 روز برگزار میشود.
آیت الله مصباح یزدی در یکی از سخنرانی های خود در خصوص طرح ولایت فرمودند:
«بار دیگر تکرار میکنم آنچه من در طی این پنجاه سال در این زمینه به کمک استادان، دوستان و کسانی که همبحث بودیم و سالها زحمت کشیدیم و مباحثه کردیم و کتاب نوشتیم، به دست آوردم، امروز بهصورت رایگان در اختیار شماست؛ نه نیاز دارید که دنبال استاد بگردید و نه به عراق و دیگر شهرها و کشورها مسافرت کنید.
بنابراین، صرفنظر از اینکه چه کسانی مؤثر بودند، باید خدا را شکر کنید که حاصل زحمت پنجاهساله در طی پنجاه روز به شما تحویل داده میشود، و به این ترتیب، چهقدر بر عمر شما افزوده میشود؛ البته تنها بر عمر شما افزوده نمیشود، وقتی شما در دیگران اثر بگذارید و این مطالب را برای آنها بیان، و مشکلاتشان را حل کنید، چهبسا هزاران و میلیونها نفر در سایه معلومات شما و عمری که ذخیره میکنید، از آن بهرهمند شوند. خدا را شکر کنید که به جای پنجاه سال درس خواندن، در پنجاه روز این مطالب را آموزش میبینید، و بقیهاش را صرف راهنمایی دیگران میکنید، و به برکت قرآن کریم و کسی که این قرآن بر او نازل شده است، میتوانید سعادت و آرامش در این دنیا و آخرت را هم برای خودتان و هم برای خانواده، دوستان، جامعه، و در نهایت برای بشریت تأمین کنید»
رهبر انقلاب نیز چندین بار از اهمیت این طرح صحبت کرده و از زحمات آیت الله مصباح یزدی قدردانی کرده بودند به طوری که ایشان در یکی از دیدارهای خود با اعضای طرح ولایت در مرداد ماه سال 81 فرموده بودند:
«لازم است تشکر کنم از معلِّمان، استادان، دستاندرکاران و مدیران این تلاش فرهنگی[طرح ولایت] که بسیار با ارزش است. مخصوصاً از شخص جناب آقای مصباح که حقیقتاً یکی از وجود های مبارک و مغتنم در دوره ی ما هستند و منبع فکر و اندیشه ی بی غل و غش معارف اسلامی .ان شاءالله خداوند به ایشان و دیگر دست اندرکاران توفیق ادامه ی این خدمت بسیار با ارزش را عنایت کند و وسیله ی بهره مندی هر چه بیشتر، گسترده تر و عمیق تر جوانان را از این سرچشمه های معرفت فراهم کند.»
اگر بخواهیم نگاهی به فعالیت های آیت الله یزدی پیش از انقلاب و اوایل انقلاب بیاندازیم متوجه میشویم که ایشان فردی بسیار تاثیرگزار در تحقق انقلاب اسلامی بودند، در دوره رژیم ستمشاهی، ایشان مبارزههای گستردهای را بر ضد آن رژیم و عوامل آن انجام داد که بخش شایان توجهی از زندگی ایشان را در بر میگیرد.
به طور مثال ایشان در ماجرای انجمنهای ایالتی و ولایتی و نهضت روحانیت به رهبری امام راحل مشارکت فعالی داشت همچینین در ماجرای دستگیری و حبس امام در زندان قیطریه، نامة مفصلی خدمت ایشان ارسال داشت که در آن، ضمن تایید و تشویق امام برای ادامه نهضت و گزارش اوضاع پس از دستگیری ایشان، آزادی ایشان از زندان را پیش بینی کرد.
این نامه موجب خرسندی امام شد و ایشان از طریق آقای حاج حسن صانعی، از استاد مصباح تشکر کرد.
از دیگر فعالیتهای مصباح یزدی شرکت در جلسههای بحث درباره حکومت اسلامی بود که آن مرحوم دبیری این جلسات را بر عهده گرفته بود. این جلسه ها با حضور آقایان شهید بهشتی، مشکینی، ربانی شیرازی، باهنر، مفتح، مکارم، سبحانی و جمعی دیگر برگزار میشد و آنان برای آنکه رژیم به ماهیت آن پی نبرد و درصدد به تعطیلی کشاندن آن بر نیاید نام آن را مباحث ولایت نهادند.
از دیگر فعالیتهای ایشان در مبارزه با استبداد، همکاری با نشریه مخفی «بعثت» و سپس تأسیس نشریه انقلابی «انتقام» بود. نشریة انتقام با انگیزة مبارزه با دستگاه طاغوت، و گسترش اندیشههای امام(ره) و حمایت از روحانیت، با همکاری برخی از علاقهمندان به امام(ره) و با مدیریت استاد مصباح چاپ میشد. آنان از ابتدا عهد بسته بودند که در هیچ شرایطی دوستان خود را معرفی نکنند. این نشریه که مفاد آن گاه با واسطههایی از رادیوهای خارجی پخش میشد، بارقة امیدی در سرزمین دل شیفتگان امام ایجاد کرده بود که آنها را به مبارزه تشویق میکرد و از سوی دیگر، رعب و خشم رژیم شاه را افزون ساخته بود.
تاریخ زندگی استاد مصباح، بیانگر حساسیت ایشان در برابر جریانهای انحرافی بوده است. هر گاه جریانی سعی در تحریف اسلام یا انقلاب اسلامی داشته است، ایشان چون رزمندهای دلیر به میدان آمده، از مبانی اسلام و انقلاب دفاع کرده است. پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، بیشتر مبارزان بر این باور بودند که در آغاز باید مبارزات سیاسی را پیش ببرند و بعد از پیروزی انقلاب، به پالایش فرهنگی جامعه برآمد. اما در این میان بزرگانی چون آیت الله مطهری و استاد مصباح یزدی، معتقد بودند که ریشة انحراف را در همان دورة مبارزه باید خشکانید و اسلام ناب و راستین را به ایرانیان و جهانیان شناساند.
سرانجام آیتالله محمدتقی مصباح یزدی عضو خبرگان رهبری و رییس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) پس از مدتی تحمل بیماری، عصر امروز جمعه 12 دی ماه 99 به لقاء الله پیوست. امید است شاگردانی که ایشان در طول عمر با برکت خود تربیت کردهاند بتوانند ادامه دهنده راه ایشان باشند.
گزارش از محمد رمضانی