به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»، پای صحبتهای حجتالاسلام «محمدهادی هدایت»، کارشناس فقه و کلام و استاد حوزه و دانشگاه، از رموز آرامش بهویژه در این روزهای پر التهاب بشنویم.
رمز آرامش از نگاه قرآن
«حجتالاسلام هدایت» در آغاز کلام با اشاره به آیات ۲۷ و ۲۸ سوره مبارکه رعد میگوید:« خداوند متعال در این آیات، رمز اصلی و تنها راه آرامش انسانها را بیان فرموده است. در انتهای آیه ۲۷ «وَ یَهْدی إِلَیْهِ مَنْ یُنِیبُ» یعنی خداوند متعال گروهی از انسانها را دائماً هدایت میکند و آنان کسانی هستند که دارای صفت «إنابه» هستند. در جای دیگر هم آمده است: «وَ جِئْ بِقَلْبٍ مُنِیبٍ»؛ اینها قلبشان حالت إنابه دارد. «مُنِیبِینَ إِلَیْهِ» یا «وَ أَنَابَ إِلَی اللهِ»، همواره بهسوی پروردگار إنابه دارند.
إنابه؛ بازگشت به اصل
انابه به چه معناست؟ چطور با داشتن این ویژگی میشود به آرامشی رسید که شاید این روزها از همه چیز برایمان حیاتیتر است؟
این کارشناس فلسفه و کلام در شرح ماده «نوب» بیان میکند که این واژه به معنای بازگشت دائمی یک چیز به اصل خود است و با ذکر مثالی توضیح میدهد: «درباره کبوترها، آن هنگامی که به خانه خود که خانه مادری آنان است خو میگیرند، میگویند حالت انابه دارند و این در مورد انسانهایی هم که هر کجا باشند، حتماً باید بهسوی خانه مادری خود بازگردند، صدق میکند و به این افراد نیز میگویند اینها حالت انابه دارند.»
خانه مادری ما کجاست؟
«مرغ باغ ملکوتم، نیم از عالم خاک / دو سه روزی قفسی ساختهاند از بدنم»؛ حجتالاسلام هدایت با اشاره به این بیت حافظ و شوق وصفناپذیر برای وصال معشوق و رهایی و آزادی از قیود مادی تأکید میکند که خانه مادری ما خداوند است و «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» یعنی ما پرندهای هستیم که در زمین، خانه گزیدهایم تا بتوانیم بهسوی خانه اصلی خود یعنی خداوند متعال برگردیم.
نشانه «منیبان» چیست؟
خصوصیت افرادی که بهسوی خدا حالت انابه دارند و دائماً بهسوی او بازمیگردند، چیست؟
حجتالاسلام هدایت در پاسخ به این سؤال و معرفی افرادی که بهواسطه داشتن ویژگی انابه به آرامش و سکینه دست مییابند به آیه مذکور(۲۸رعد) اشاره میکند و میگوید: «الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ» یعنی افرادی که دائماً بهسوی خدا میروند، کسانی هستند که به خدا ایمان دارند، به خدا اعتماد میکنند و به تمام وعدههای الهی اطمینان مییابند و با یاد خدا دلهایشان آرام میگیرد.»
انحصار آرامش در یاد خدا
این کارشناس مذهبی و استاد حوزه و دانشگاه آیه شریفه «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» را قاعده و سنتی از سوی پروردگار معرفی میکند و میگوید خداوند به بندگانش تأکید میکند که آگاه باشید انسانها اینگونه آفریده شدهاند که تنها با یاد خدا آرامش مییابند، فقط و فقط با یاد خدا.»
وی در ادامه با اشاره به نکتهای دستوری در ادبیات عرب میگوید: « هرگاه در زبان عربی، جار و مجرور مقدم بر فعل خود بیاید، افاده حصر میکند. یعنی خداوند در اینجا نفرمود «تطمئن الْقُلُوبُ بِذِکْرِ اللَّهِ»، بلکه فرمود: «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» یعنی تنها و تنها با یاد خداست که دلها آرامش مییابد.»
تشنگی که جز با آب جان فرو نمینشیند
ایشان با اشاره به آیه مذکور خاطرنشان میکند که این آیه بیان میکند تو برای آرامشبخشی به دنبال هیچ راه دیگری مباش، زیرا اساساً خلقت انسان چنین است که تشنگی وجودی او تنها با خداوند فرومینشیند. مانند شخص تشنهای که هر چه به او غذا بدهند، تشنهتر میشود؛ اگر بهترین غذا را نیز به او بدهند، باز هم تشنهتر میشود، چرا که او باید آب بنوشد تا عطشش برطرف شود.آب حیات جان و روح ما و آرامشبخش ما هم، «خداوند متعال» است.
«ذکر الله» در قرآن کیست؟
حجتالاسلام هدایت با طرح این پرسش که خداوند متعال «ذکر الله» را چه چیزی معرفی میفرماید به سوره طلاق اشاره میکند و میگوید:« رَسُولًا یَتْلُوا عَلَیْکُمْ آیَاتِ اللَّهِ»؛ منظور از ذکر الله، رسولی است که آیات الهی را بیان میکند. یعنی هر چه ما بهسوی امام جامعه حرکت کنیم و به امام جامعه نزدیکتر شویم، آرامشبخشی ما و آرامش ما بیشتر خواهد شد.
این استاد حوزه و دانشگاه به واقعه اخیر در شرایط ویژه و پرالتهاب کنونی اشاره میکند و میگوید: «مردم وقتی امامشان را از دست دادند، بسیار نگران بودند. اما پس از معرفی امام جدید، آرامش به دلها بازگشت.»
ایشان علت را اینگونه تبیین میکند:
« ذکرالله قلب را آرام میکند و رسول و امام جامعه، مصداق بارز ذکرالله هستند.
طبق آیه قرآن، در دوره غیبت که امامزمان(عج) را نمیبینیم، نایب ایشان وظیفهاش راهنمایی مردم بهسوی خداست. نایب از همان ریشه «نوب» به معنای کسی است که کارش هدایت و دعوت مردم بهسوی خدا، امام و ذکرالله است. در واقع، امام همان کسی است که قلب را آرام میکند که در دوره غیبت، نایب امام یا ولی فقیه، مردم را بهسوی امام دعوت میکند و این امر، آرامش را به دلها میآورد. نایب، امامی است که بوی امام را به مشام میرساند؛ بنابراین، وقتی نایب امام به مردم معرفی میشود، ناگهان آرامش به وجود میآید؛ زیرا حضرت علی (ع) فرمودهاند: «ذکرالله قلب را مطمئن میکند» و نایب امامزمان(عج)، بازگشت مردم و عنایت مردم به ذکرالله است.»
باور کنیم این اتصال غوغا می کند
وی در پایان خطاب به تراپیستها و مشاوران تأکید میکند برای رفع اضطراب و نگرانی، مؤثرترین و اساسیترین راه اتصال قلبها به خداوند متعال، زنده کردن یاد خدا در دلها و ارتباطدادن افراد با امام و رهبر جامعه است و این است که باعث میشود قلبها آرام بگیرد.