خبرنامه دانشجویان ایران: چه حمایت هایی از شرکت های دانش بنیان صورت می گیرد؟ این پرسشی است که علاقه مندان به این حوزه و آن ها که در پی دانش بنیان شدن شرکت هایشان هستند اغلب با آن مواجه می شوند. با نگاهی به قوانین حمایت از شرکت های دانش بنیان پاسخ دادن به این سوال ساده است. فهرست وار می توان گفت که به این شرکت ها تسهیلات مالی، معافیت های مالیاتی و همین طور معافیت های گمرکی تعلق میگیرد. همچنین شرکت های دانش بنیان می توانند با داشتن شرایط لازم در برج های فناوری استقرار یابند، از خدمات لیزینگ محصولاتشان برخوردار شوند و امتیازاتی برای دوره خدمات نظام وظیفه دریافت کنند. اما آیا این همه چیزی است که شرکت های دانش بنیان به آن احتیاج دارند و آیا همین حمایت های تعریف شده در دسترس تمامی شرکت ها هست؟

به گزارش سرویس فناوری اطلاعات «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ حمایت هایی که نهادهای دولتی از شرکت های دانش بنیان به عمل می آورند، موضوعی است که در گفت وگو با سه شرکت دانش بنیان به بحث گذاشته ایم این گفتگو در شماره دوازدهم نشریه دانش بنیان منتشر شده است.

سازمان ها و نهادها باید ملزم به استفاده از محصولات تولید داخل باشند
سال 82 بود که ژرف پویان توس شروع به فعالیت کرد؛ فعالیت در زمینه تولید و تجهیز بومی شبکه. این شرکت با مدیریت الهام مرادی توانسته اولین محصول بومی کشور را به نام خود ثبت کند؛ مسیریاب شبکه. انگیزه اولیه پرداختن به محصول جدید، پیشنهاد مشتریان قبلی بود؛ مسیریاب های بازار خارجی بودند و ناامن. محصولی تولید امریکا و رژیم صهیونیستی. قبل از تولید این محصول ژرف پویان توس یک شرکت تحقیقاتی بوده و بیشتر تولید دانش داشته است.

شرکتی متشکل از دانش آموخته های دانشگاه ها در مقاطع مختلف، البته این دانش آموخته ها به سبب تفاهم نامه ای دور هم جمع نشده بودند. این شرکت در ابتدای راه تولید محصول جدید خود با مصرف کننده دولتی و سازمان ها و ارگان ها همکاری دارد و بازارش محدود به این بخش می شود و برای به دست آوردن همین بخش از بازار نیز در نمایشگاه های تخصصی شرکت داشته است. شرکت تالش دارد بازار خود را وسعت بدهد و برای همین تامین محصول شرکت های خصوصی و عمومی را نیز در برنامه خود گنجانده است و با اینکه در ابتدای راه است برنامه های تبلیغاتی را برای آن پیش بینی کرده است.

یکی از برنامه های تبلیغاتی این شرکت برگزاری برنامه های آموزشی رایگان به مشتریان است. مرادی از حمایت دولت از شرکت های دانش بنیان رضایت دارد و می گوید: «ما تا ای نجای کار از تسهیلات دولتی بهره برده ایم، اگرچه به حمایت های بیشتری نیاز داریم. محصول این شرکت اولین نمونه داخلی است و از بعد امنیت نیز حساسیت بالایی دارد و توقع ما این بود که استقبال بهتری در حمایت از این محصول صورت بگیرد.

در حالی که ما با تمام شرایط ذکر شده در فروش محصول با مشکل روبه رو هستیم و نمونه های خارجی با داشتن ویژگی ناامن بودن تنها به صرف شناخته شدن رقیبان سرسختی برای ما هستند.  اقتصاد از ارکان اصلی پیشرفت هر کشوری است و دولت ها می توانند با حمایت های بجا و درست مسئله پیشرفت را تسهیل کنند. یکی از کارهایی که در حال حاضر اقتصاد ما به آن نیاز دارد این است که سازمان ها و نهادها ملزم به استفاده از محصول داخلی شوند تا هم تولیدکنندگان بیشتری راغب به ورود این بازار شوند هم اشتغال به وجود بیاید و هم اینکه چرخش مالی به وجود آمده در چرخه اقتصاد داخلی تزریق شود.

کاری که به مرور زمان بازتاب آن را تک تک افراد جامعه احساس خواهند کرد. «چه الزامی وجود دارد که با وجود کالای داخلی امن ما ارزی را صرف وارد کردن کالای مشابهی کنیم که زنگ خطر ناامنی را برای ما به صدا درم یآورد؟ ما باید اطمینان به تولید داخل را از خودمان شروع کنیم.» کالای داخلی همیشه با این تفکر که کیفیت پایینی دارد با بی مهری روبه رو بوده است تفکری که نه می توان به واقع آن را رد کرد و نه تایید.

«به اعتقاد من مصرف کننده باید به محصولی که مصرف می کند اطمینان داشته باشد، اطمینانی که تولیدکننده باید به او اعطا کند، البته خدمات پس از فروش و حمایت کالا بعد از فروش نیز این باور را به مصرف کننده میدهد که تولیدکننده از محصول خود اطمینان دارد و او نیز راغب به امتحان دوباره و چندباره محصول و پیشنهاد دادن آن به دیگر افراد می شود. به اعتقاد من بهره گرفتن از کارشناسان و متخصصان حوزه مورد تخصص نیز الزامی است. تولیدکننده باید صبور باشد و بتواند با برنامه بازار خود را بیابد. به عنوان مثال در حوزه فعالیت ما پیش آمده که مشتری نمونه ای را مختص خود تقاضا داشته تا بتواند از طریق آن نیاز خود را تامین کند و ما با صبر و بهره گرفتن از متخصصانمان درخواست مشتری مان را پاسخ می دهیم و همین باعث می شود بیشتر به ما اطمینان کنند.»

هر محصولی در هر گوشه دنیا تنها با این هدف تولید می شود که مصرف کننده را به خود جذب کند و بازار خود را در میان آنها بیابد. درواقع مصرف کننده است که در نهایت با انتخاب خود تعیین م می کند که چه محصولی محبوبیت دارد و باید بیشتر تولید شود. در مورد محصولات داخلی انتظار از مصرف کننده این است که با آینده نگری و صبوری کالای مورد نیاز خود را انتخاب کند؛ آینده نگری برای اینکه حمایت از تولید داخل یعنی پیشرفت و توسعه کشور و رفاه اقتصادی و اجتماعی بالاتر برای همه و صبوری برای این که تولیدکننده داخلی دلسرد نشود و به مسیر خود ادامه بدهد برای رسیدن به نیل هدف نهایی.

مرادی از آرزوی داشتن صادرات در آینده می گوید و اینکه در حال حاضر و در کوتاه مدت ممکن نیست چون رقبا قدر هستند و برای شرکت نوپایی مثل ژرف پویان توس کمی ورود به بازارهای جهانی زود است. محصول داخلی نیازمند معرفی است و این احتمال وجود دارد که برخی محصولات به دلیل عدم شناخته شدن مغفول بمانند. رسالتی که بیشتر بر دوش رسانه هاست. مردم نیازمند این هستند که با عواقب طولانی مدت حمایت از تولیدات داخلی را درک کنند؛ کاری که در آن چشم امید تولیدکنندگان به رسانه هاست.

به سختی به محصول تولید داخل اعتماد می شود
سال 76 شرکت آریانا گستر اسپادانا متولد می شود و از سال 80 وارد حوزه سرویس های الکترونیک و تولید محصولات نرم افزاری می شود. آریانا گستر اسپادانا تنها با این هدف که دان شبنیان شود وارد عرصه نشده است. درواقع یک سری تولیدات داشته است که ماهیت دانش بنیانی داشته اند و به این طریق شرکت را به سمت دانش بنیان شدن رهنمون کرده است. پکیج اس.تی.پی یکی از این نمونه محصولات بوده که مخاطبانش اپراتورهای شبکه و مخابراتی است.

حمیدرضا ابوطالبی درباره تفاوت عملکرد شرکت های نرم افزاری در گذشته و حال می گوید: «در گذشته به این شکل بوده که شرکتی محصولی را تولید کرده و می فروخته و رابط شرکت با مصرف کننده پشتیبانی از آن نرم افزار بوده است در حالی که امروزه نرم افزاری نوشته می شود، امکانات سخت افزاری و پردازشی و سرور را هم می گذاریم و ماربرد نرم افزار به فروش می رود. به عنوان مثال شما به جای اینکه نرم افزاری را بخرید شیوه استفاده از آن را اجاره می کنید و بابت اجاره و پشتیبانی هزینه ای را ماهانه پرداخت می کنید.»

این شرکت برای تبلیغات بیشتر از نمایشگاه ها بهره برده است، البته از بازاریابی محدود نیز استفاده می کند یعنی به صورت موردی سازمان ها را ارزیابی می کند و بعد وارد مرحله مکاتبه و بعد معرفی محصول می شود. در این بازاریابی برای برخی محصولات موفق ظاهر شده است و توانسته بازاری برای خود دست وپا کند اما برای برخی محصولات معتقد است که هنوز زمان مورد نیاز فرانرسیده است و این محصولات کمی برای بازار ایران زود است چون نه تکنولوژی و نه اعتمادسازی آن صورت گرفته است.

آریانا گستر اسپادانا در بعضی از محصولات خود رقیب خارجی دارد اما محصول ایرانی با معماری داخلی طراحی شده است و مختص داخل است. ابوطالبی درباره رقابت می گوید: «در بحث رقابت متاسفانه خیلی سخت به محصول داخلی اعتماد می شود. در یک بازار مشترک اکثر اوقات ترجیح مصرف کننده به محصول مشابه خارجی است. برای همین ما با پیشنهاد مشارکتی وارد کار می شویم. درواقع به سرمایه گذاری از طرف مقابل نداریم معمولا. در بیشتر مشارکت ها موفق بوده ایم. اما در فروش محصول خیلی موفق نبوده ایم.» 

هر وقت صحبت از حمایت میشود بیشتر بر حمایت های مالی تمرکز می شود و شاید بیشتر تولیدکنندگان حمایت های مالی را کارگشا بدانند اما ابوطالبی می گوید: «در حقیقت ما به دنبال حمایت های مالی نیستیم ولی سخت نیازمند حمایت معنوی هستیم. در یکی از پروژه هایی که ما مشارکت کردیم با خود شرکت پست با زیرمجموعه وزارتخانه و استانداری اصفهان، پروژه 17 میلیارد دلار سرمایه بود و با سختی عملیاتی شد و انتظارمان این بود که دولت از سازمانهای دیگر بخواهد که از این سیستم استفاده شود اما این حمایت صورت نگرفت کاری که اغلب نیز صورت نمی گیرد. ما حتی مصوبه وزیر را داشتیم در استان اصفهان که پروژه ای به عنوان پروژه ملی مطرح شود که در لایه های پایین تر مدیران استانی خیلی حمایت معنوی از این موضوع نداشتند.»

هر تولیدکننده ای صادرات را جزو برنامه های بلندمدت خود قرار می دهد و رسیدن به این خواسته نشان از رسیدن به ثبات و موفقیت در حوزه فعالیت است. آریانا گستر اسپادانا نیز به صادرات اندیشیده و به همین منظور با شرکت مخابرات حرکتی را استارت زده است. در نشستی که در بانکوک برگزار شد پیگیری هایی صورت گرفت تا این شرکت در کنار تیم ایرانی در این نشست شرکت کند؛ هزینه ها بالا بود و به تنهایی نتوانست به این آرزو جامع عمل بپوشاند و شرکت مخابرات نیز به دلایلی منصرف شد تا این خواسته در حد یک آرزو باقی بماند.

کیفیت کالای مصرفی یکی از دغدغه های آریانا گستر اسپادانا است و مدیرعامل این شرکت می گوید: «در حوزه کیفیت محصولات شرکت اولین شاخصی که باید مورد توجه قرار بگیرد پیاده سازی تکنولوژی است که دانش فنی خوبی می خواهد. بعد از اینکه زیر بار رفت بحث پایداری سرویس و پایداری سیستم است که شرکت ما توانست در سال 94 پایداری سرویس ها را به 99.99 برساند.»

این شرکت به واسطه دانش بنیان بودنش نتوانسته از تسهیلات در نظر گرفته شده برای این شرکت ها بهره ببرد چون دارایی خیلی از تعاریفی را که از سمت شرکت های دانش بنیان ارائه شده، نتوانسته به خوبی شناسایی کند. هرچند 16 - 17 قلم تولیداتی که داریم 4 موردش در زمره دانش بنیان ها آمده است ولی درآمد به عنوان مثال 10 میلیارد تومانی که ما شناسایی و اعلام کرده بودیم حدود 5درصد را دانش بنیان زده اند. درواقع ما نتوانستیم از معافیت ها استفاده کنیم.

اجرای قوانین حمایتی از شرکت های دانش بنیان با چه مشکلاتی روبرو است؟
سال 72 شاهد تولد شرکت گستران صنایع نوین پارس بودیم؛ شرکتی تحقیقاتی که با گذر زمان پروانه طراحی مهندسی و تولید گرفت و در حال حاضر نیز در پارک فناوری پردیس جا خوش کرده است تا به آرزوهایش جامه عمل بپوشاند. آرزوهایی که با مدیریت امیراحمد سپهری قرار است محقق شوند. (28 سال دانشجو بوده ام و با تیمی کار می کنم که همگی در رسیدن به ایده ها با هم همکاری دارند) یکی از آرزوهای گستران صنایع نوین پارس کاهش تصادفات بود و نتیجه اش شد سامانه های راداری ثبت تخلفات سرعت نسل سوم که در ایران و خارج از کشور ثبت اختراع شد- در امریکا هم ثبت اختراع شده است- و حالا مدت هاست که تونل های توحید و صدر به آ نها مجهز شده اند.

سپهری اینگونه از سامانه خود میگوید: «در تونل صدر و توحید چون ما هستیم همه آهسته می روند» سامانه ای که شهرداری ها، سازمان راهداری مشتریان آن هستند و گستران صنایع نوین پارس با آنها همکاری تنگاتنگی دارد. اما این تنها عرصه فعالیت گستران صنایع نوین پارس نیست و در زمینه پزشکی نیز دستی بر آتش دارد به گونه ای که در این حوزه در دنیا بی رقیب است و در 33 کشور ثبت اختراع شده است.

سپهری می گوید: «سیستم های حوزه حمل ونقل از حساسیت بالایی برخوردار است چون با جان آدم ها سر و کار دارد و در اوج تاسف می توان گفت گاهی برخورد غیرعلمی با آن می شود. » به گفته مدیرعامل شرکت ورود به عرصه سامانه های راداری ثبت تخلفات سرعت قدمتی پانزده ساله در شرکت دارد. - ما توانسته ایم آمار کشته شدگان تصادفات را به میزان 800 کشته کاهش بدهیم- سپهری قوانین حمایتی را خوب می داند و ضعف را در اجرای این قوانین می داند. «یکی از این قوانین معافیت هاست که ما نیز به نوبه خود از آن بهره برده ایم. مشکل اجرای این قوانین به این برمی گردد که در حال حاضر دانش بنیان شدن مد شده است و هر کسی سعی می کند خود را دانش بنیان بنامد برای همین اجرای قوانین در عمل با مشکلاتی روبه رو شده است.»

مدیرعامل گستران صنایع نوین پارس راه حل را در فیلتر کردن شرکت هایی می داند که می خواهند دانش بنیان باشند. «شرکت هایی که می خواهند دانش بنیان شوند در ابتدای امر باید از صافی بگذرند تا مثل حالا ما شاهد تعداد بیشمار شرکت های دانش بنیان نباشیم.»

سپهری استفاده از کالای داخلی را تنها معطوف به دولت و مصرف کننده نمی داند. «مشکل ما فرهنگی است، البته نه تنها در حوزه استفاده از کالای داخلی بلکه در بیشتر موارد ما در فرهنگسازی خوب عمل نکرده ایم. ما تولید داخل را استفاده نمی کنیم ولی اگر کسی کالایی را کپی کند از آن استقبال میکنیم! در حالی که کپی کردن یعنی علم کسی را بدون تحقیق برداشتن و به نفع خود استفاده کردن؛ کاری به واقع اشتباه. در حالی که ما برای جلوگیری از کپی رایت باید روی افکارعمومی کار کنیم و قبح مسئله را نشان بدهیم»

مدیرعامل گستران صنایع نوین پارس بخشی از فرهنگسازی را به عهده رسانه ها می داند تا دولت: «ما در زمینه فرهنگسازی کوتاهی های زیادی داشتیم و امروز وقت آن است که کم کاری گذشته را جبران کنیم تا نسل های بعدی رویه ما را طی نکنند.»

همه ما وقتی نام تولید داخل می آید اذعان می کنیم که کیفیت پایینی دارد اما هیچ گاه به این نیندیشیدیم که دلایل این کیفیت پایین کجاست؟ «کیفیت بالای کالای اروپایی و امریکایی نیز دلایلی دارد و ما می توانیم با الگو کردن آ نها به توسعه و پیشرفت برسیم. در آن کشورها وقتی محصول یا کالایی تولید می شود در کنار حمایت کالای تولید شده خریداری و مصرف می شود اما ما در کنار یک کالای مرغوب کالاهای تقلبی و کپی شده را داریم و متاسفانه همیشه کالای تقلبی مورد اقبال قرار میگیرد. مانع اصلی خود ما هستیم.»

سپهری بر این عقیده است که یک سیستم باید مورد استفاده قرار بگیرد تا بتواند رشد کند و به کیفیت مورد نظر برسد. اگر جنس ایرانی از کیفیت پایینی برخوردار است برای این است که استفاده نمی شود و تا زمانی که فرهنگ جامعه را اصلاح نکنیم موفق نخواهیم شد.

بخش اول (قوانین دست وپاگیر؛ چالش شرکت‌های دانش‌بنیان برای بقا در بازار رقابت)؛

بخش دوم (چگونه یک برند داخلی را از مرگ نجات دهیم؟)؛

بخش سوم (همه راه‌هایی که به شکست ختم می‌شود!)

بخش چهارم (500 هزار تومانم حداقل 6 میلیارد شد/ امانم را بریده‌اند!)

بخش پنجم (خودرویتان را به اشتراک بگذارید و خرج زندگی دانشجویی خود را دربیاورید!)

بخش ششم (بیست و چهار مهارت ساده که هر کارآفرینی باید داشته باشد)

بخش هفتم (سربازی جلوی خلاقیت ما را گرفت/ راه پول درآوردن راحت است/ روحیه کار تیمی در ایران خیلی پایین است)

بخش هشتم (با پیچ و خم پارک‌های علم و فناوری آشنا شوید)

بخش نهم (چگونه معادن ایران را دانش بنیان کنیم؟)