خبرنامه دانشجویان ایران: فاطمه محمدرضایی// داستان همان داستان تکراری مشکلات نوجوانان و کوتاهی والدین در ارتباط صحیح با آنهاست. نمایش خانواده ای که مادر سالها قبل ترک دیار کرده و پدر- حمید فرخ نژاد- چندسالی است دوباره ازدواج کرده و درگیرمشکلات خود و 3 فرزندش است. حامد که با بیماری ام اس دست و پنجه نرم می کند و نیاز به مراقبت دائم دارد؛ پریسا دختردبیرستانی که با همسر پدر خود هنوز کنار نیامده است و سینا پسر پشت کنکوری که به موسیقی علاقه دارد اما به دلیل حساسیت پدر در قبولی کنکور به صورت مقطعی از علایقش محروم شده است. شخصیت محوری داستان سینای 19ساله است که به قول خودش بزرگترین خلافش موسیقی و سیگار بوده و پس از آشنایی با خواننده رپی که به او پیشنهاد همکاری می دهد ماجراهای فیلم آغاز می شود.
«مردن به وقت شهریور» هیچ ارتباطی به بدنه داستان ندارد؛ هیچ نشانه و ردی از نام فیلم در محتوای داستان دیده نشد. خلاقیتی که در انتخاب نام فیلم به کار رفته در واقع به دلیل عدم ارتباط با محتوای داستان به هدر رفته است. داستان تکراری ای که بار دیگر محک «علیمردانی» برای ساخت فیلم بود؛ روایت معمولی یک قصه با پایان مشخص بود.
پرداخت بدون خلاقیت باعث شده تا کارگردان اسیر کلیشه های همیشگی و اتفاقات سر بزنگاهی شود. فیلم برخلاف اثر قبلی کارگردان- بخاطر پونه- نقطه عطف مشخصی نداشت. اوج و فرودهای بی تناسب و عدم کشش و غافلگیری مخاطب را هم باید به حساب بی تجربگی «هاتف علیمردانی» در نوشتن فیلمنامه گذاشت.
نکته توجه برانگیز در پایان فیلم این بود که در طول روایت عادی قصه مقصر اصلی تمام قضایا پدر و اگر بخواهیم کلی تر نگاه کنیم والدین بودند اما در سکانس پایانی بی سلیقگی کارگردان باعث عملی شعاری می شود و ورق برمی گردد و والدین خیرخواه و دلسوز نشان داده می شوند. پیام قصه همان بازگشت به آغوش گرم خانواده حتی باوجود پدری سختگیر و خشن است اما روشی که کارگردان برای نتیجه گیری انتخاب می کند علاوه بر تأثیرگذاری مقطعی باید به فضای رئال نیز نزدیک باشد که اینچنین نبود. فیلم با مخاطبش قضاوت شده سخن می گفت یعنی نتیجه ای که خود مخاطب باید از برخوردها -رفتارهای خاص نوجوانان- شرایط موجود خانواده و... می گرفت به صورت لقمه ای حاضر و آماده در دهان مخاطب گذاشته طوری که حتی اگر این لقمه تلخ هم بوده باشد تو مجبور به هضم آن هستی. نویسنده ای که قضاوت شخصی اش را -درست یا غلط- در نوشته هایش می گنجاند هنرمند نیست اما متأسفانه گاهی اوقات این نکته از خاطر نویسندگان می رود!
قصه «مردن به وقت شهریور» گیرا نبود؛ حتی ریتم مناسب و پرکردن نگاتیو از آواز و رقص و دور دورهای خیابانی جوانان قصه نیز به گیرایی اش نیفزوده بود. کارگردان فیلم را در رابطه با مشکلات نوجوانان دهه هفتادی ساخته اما باید صریحاً گفت قصه تکراری نیازی به اعلام دوباره ندارد جز موارد استثنایی که پس از طرح معضل راه های حل آن را نیز بررسی می کنند که این فیلم همانند «بخاطر پونه» فقط طرح موضوع کرد و قضاوت شخصی و تمام.
از نقاط قوت فیلم می توان به درست پرداختن به شخصیت ها و به تصویر کشیدن روابط باورپذیر و منطقی آنها با هم اشاره کرد. البته رفتارهای خاص نوجوانان این دوره که نمایش داده شد تا آن حد نه صحیح و مطابق معیارهای سینمای اسلامی بود و نه جذاب. درست است که رفتارهایی مثل پوچی، بی هدفی و بی مبالاتی که از علل رفتارهای زننده اجتماعی است در بین این نسل تاحدودی عادی شده و خود این یک معضل است اما نمایش آن به صورت فاجعه آمیز آن دردی را دوا نمی کند.
به نظر نگارنده با وجود کمتر شدن سخت گیری های اکران، این فیلم به دلیل نمایش رفتارهای به دور از اخلاق و رواج کار غلط به بهای خوشگذرانی برای مجوز اکران عمومی به مشکلاتی برمی خورد. ضمناً از نقش مؤثر موسیقی زیبا در جای مناسب و بازی های باورپذیر هنروران هم نباید گذشت.
اشاره به پارازیت مدام ماهواره هم نکته مهمی بود که در حاشیه قرار داده شده بود. در وقع کارگردان با نشان دادن این پارازیت می خواست از بی اهمیتی موضوع «بودن یا نبودن ماهواره در خانه ها» حرف بزند و بگوید مشکل از ماهواره نیست دنبال توجیهه دیگر بیرونی بگرد..! حرف سنگینی که در گلویش ماند و نتوانست هم خوب بیان کند چون مطمئناً در دادن راه حل بازهم دچار لکنت می شد.
در پایان؛ فروش «بخاطر پونه» به هنر کارگردان بستگی نداشت، به انتخاب بازیگر و تبلیغات وسیع آن ربط مستقیم داشت. اما خیال فروش این فیلم حتی با وجود بازیگران مطرح خیال خامی است که این ناکامی برای فیلمسازان پرمدعای کلیشه نگر درمانگر است.
