به گزارش خبرنگار صنفی-آموزشی «خبرنماه دانشجویان ایران»؛ چندی پیش علیرضا جزینی قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر نسبت به مصرف قرص های ریتالین توسط دانشجویان هشدار داد و گفت: شب های امتحان نزدیک است و برخی از دانش آموزان و دانشجویان به خاطر تبلیغات غلط و از روی ناآگاهی برای تقویت حافظه و شب بیداری از ریتالین استفاده می کنند.
این سخنان قائم مقام دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان می دهد علیرغم تمام اطلاع رسانی های صورت گرفته در چندسال اخیر هنوز هم مصرف این قرص ها در میان جوانان به خصوص در شب های امتحان ادامه دارد. البته جزینی این را هم گفت که مصرف این قرص ها در ایام امتحانات 50 درصد افزایش پیدا می کند و این خبر فاجعه آمیزتری است.
ریتالین چیست؟
متیل فنیدات در سال 1954 در ابتدا به نام« نوآرتیس» به بازار دارویی دنیا معرفی شد و بعد از آن از سال 1960 به ریتالین تغییر نام داد.
کاربرد اصلی این دارو مربوط به درمان کودکان بیش فعال است. این کودکان دچار مشکل عدم تمرکز حواس هستند و نمی‌توانند بیش از چند ثانیه به یک موضوع فکر کنند و تجویز ریتالین از سوی پزشک باعث می‌شود. این کودکان تا 75 درصد قدرت فکر کردن مداوم را به دست آ‌ورند و در حد کودکان عادی باشند و البته این کودکان در سنین نوجوانی و حتی بزرگسالی نیز نباید مصرف این قرصها را ترک کنند.
کاربرد دیگر این دارو برای افراد سالمندی است که به علت سن بالا قسمت عمده‌ای از شبانه روز را در خواب به سر می‌برند و با مصرف این دارو هوشیاری خود را در طول روز به دست می‌آورند.
تا زمانی که این دارو با تجویز پزشک و به عنوان دارو مصرف شود، مشکلی پیش نمی‌آید. مشکل از آنجا آغاز می‌شود که عده‌ا ی از دانشجویان و دانش آموزان برای بیدار ماندن در شب امتحان یا مهمانی شبانه از آن به جای چای و قهوه استفاده می‌کنند تا بیشتر بیدار بمانند و البته باید منتظر عوارضی مانند عوارض تزریق کوکائین باشند.
مصرف مداوم این دارو باعث اعتیاد به آن می‌شود و افراد مصرف کننده دیگر نمی‌توانند بدون مصرف آن درس بخوانند و تمرکز داشته باشند. از طرف دیگر باید به طور مداوم دوز مصرف خود را بالا ببرند.
شایعترین عوارض مصرف خودسرانه ریتالین عبارتند از عصبی شدن و بی خوابی، حالت تهوع و استفراغ، احساس سرگیجه و سردرد، افزایش ضربان قلب و فشار خون، بیماری پوستی منتشر، دردهای شکمی و مشکلات گوارشی، اعتیاد و وابستگی، بروز حالت‌های روان پریشی و حتی در مواردی اقدام به خودکشی است.
مصرف زیاد این دارو همچنین باعث سرخوشی، هذیان، کوما، از دست دادن اشتها، لرزش و پرش عضلات، مشکلات کبدی، خشکی دهان، تب، تشنج و سردرد، تکرار حرکات و اعمال بی هدف، ایجاد توهم، سوء ظن و احساس حرکت و جنبش حشرات زیر پوست می شود.
قرصی خطرناک تر از شیشه و کراک
یک آسیب شناس اجتماعی و متخصص علوم رفتاری نیز در خصوص مصرف این قرص ها می گوید: مصرف قرص ریتالین در حالی همزمان با فصل امتحانات میان دانشجویان گسترش یافته که این قرص خطرناکتر از مواد مخدر شیشه و کراک است و آثار سویی به دنبال دارد.
دکتر مجید ابهری با بیان این مطلب می گوید: قرص « ریتالین » با نام شیمیایی « متیل فندایت » برای اولین بار برای درمان افسردگی و خواب آلودگی در طول روز در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت و سپس با توجه به آثار درمانی آن برای درمان عدم تمرکز حواس و بیش فعالی درکودکان مود استفاده قرار گرفت.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در فصل امتحانات دانشجویان و دانش آموزان برای بیدار ماندن در شب و درس خواندن به مصرف این قرص روی آورده اند تاکید کرد: با توجه به تطبیق اعصاب با این دارو باید تعداد استفاده از این قرص بالاتر رود که متاسفانه به دلیل آثار تخریبی آن بر مغز و اعصاب بعضی از اقشار یاد شده فریب تبلیغات را خورده و به مقدار زیاد از « ریتالین » استفاده می کنند.
به گفته وی به دلیل فعل و انفعالات پیچیده ای که « ریتالین » بر روی مغز دارد ترک آن دشوارتر از کراک و هروئین می باشد. بنابراین شایسته است افرادی که نیاز به بیدار ماندن در شب را دارند با استراحت کوتاهی در روز و استفاده از قهوه و چای به مقابله با آثار تخریبی این قرص و مراحل دشوار اعتیاد به آن می پردازند.
برنامه ای مستمر برای درس خواندن
از سوی دیگر دکتر مسعود فروتن روانشناس و استاد دانشگاه نیز توصیه هایی برای دانشجویان در شب های امتحان دارد. وی با بیان اینکه باید در گام اول خود فرد دست به مصرف افراطی این دارو نزند، ادامه می دهد: دانشجویانی که کارهای خود را به عقب انداخته اند و سعی دارند با شب بیداری کارهای عقب مانده خود را جبران کنند می توانند با یک برنامه مستمر و از پیش تعیین شده نیاز خود را به این دارو به کلی منتفی کنند.
تخلف داروخانه ها و غفلت رسانه ملی
این روانشناس با اشاره به تخلف برخی از داروخانه ها در فروش قرص های ریتالین می گوید: باید نظارت بر عملکرد داروخانه بیشتر شود و یک مبارزه جدی با فروشندگان داروهای قاچاق اجرا شود.
وی همچنین به کم کاری و غفلت رسانه ملی در این زمینه اشاره کرده و ادامه می دهد: متاسفانه رسانه ملی به عنوان یک رکن مهم و نقش آفرین در جامعه هیچ اقدام مناسبی در این زمینه نداشته و حتی یک برنامه آموزشی در این زمینه برای جوانان در نظر نگرفته است.
این آسیب شناس با بیان اینکه بیشترین قشر مصرف کننده قرص ریتالین را دانشجویان و دانش آموزان تشکیل داده اند، می افزاید: هدف اصلی قشر جوان برای مصرف این دارو موفقیت در آزمون های تحصیلی است که این حساسیت به مراتب در امتحانات پایان ترم دانشگاه ها و کنکور بیشتر حس می شود که انتظار می رود، دانشجویان نسبت به عوارض این قرص ها هوشیار باشند و از مصرف آن خودداری کنند.
وی به کاهش سن مصرف کنندگان ریتالین اشاره می کند و می افزاید: این کاهش سن یک زنگ خطر برای جامعه و مسئولان است پس چه بهتر که قشر جوان را با برگزاری کلاس های آموزشی از عوارض خطرناک این دارو آگاه کنیم و در گام اول بهتر است که این کلاس ها را در مدارس و دانشگاه ها برگزار کنیم.
به هر حال علیرغم اطلاع رسانی های چندساله ای که در رابطه با مصرف این قرص ها از سوی مسئولین مختلف انجام می شود ولی باز هم هستند کسانی که از روی ناآگاهی دست به چنین اقدامی می زنند و نمی دانند که دوپینگ امروزشان به اعتیاد فردایشان ختم می شود!
