خبرنامه دانشجویان ایران: سیدمهرداد سیدبرزگر*// خاورمیانه اسلامی سالیان طولانی است که با بحران های متعددی مواجه است که هریک از آنها به تنهایی برای تغییر ساختار قدرت و نظم منطقه ای کافی است، در چند سال اخیر موج جدیدی از اتفاقات و بحران ها در خاورمیانه شکل گرفته است که هدف اصلی آنها استقرار یا حفظ وضع موجود در منطقه می باشد. خاورمیانه از ابتدای شکل گیری خود و استقلال کشورهای تحمیلی و مصنوعی آن توسط دول غربی همیشه به دنبال یک نظم منطقه ای ثابت و کار آمد بوده است که بنا به ویژگی های خاص و متعدد خاورمیانه چون منابع عظیم انرژی جهان، موقعیت استرتژیک، وجود نوع خاصی از حکومت های موروثی و مادام العمر که در جهان استثناءاست، وجود فرهنگ ها و گرو ههای متعدد، وجود رژیم صهیونیستی و از همه مهمتر حاکمیت اسلام در خاورمیانه نتوانسته به این هدف نائل آید؛ همین باعث ایجاد تنش بین کشورهای منطقه و نفوذ قدرت های خارجی در خاورمیانه شده است.
گروهی از کشورها به رهبری آل سعود که شامل رژیم های سلطنتیِ موروثی و جمهوری های مادام العمر هستند نظم منطقه ای را در طول نظم بین المللی حاکم پیگیری و خواهان حفظ وضع موجود در منطقه می باشند و سعی می کنند زمینه حضور و استقرار قدرت های خارجی در خاورمیانه را فراهم آورند چرا که حیات خود را کاملاً مدیون این قدرت ها می دانند. قدرتهای غربی فرامنطقه ای توسط کشورهای گروه اول دعوت شده اند تا حاکمیت این رژیم ها را در مقابل فشارهای داخلی و خارجی روزافزون حفظ نمایند و در عوض نفت، بازار فروش کالا های تجاری_مصرفی و تسلیحات جنگی و پایگاه های نظامی در اختیار آنان قرار می دهند.
گروه دوم کشورهایی هستند که به رهبری جمهوری اسلامی ایران سعی دارند نظم منطقه ای حاکمِ غیر بومی و تحمیلی غرب را تغییر داده و یک ساختار سیاسی_امنیتی مبتنی بر شرایط و ویژگی های خاورمیانه اسلامی که بومی باشد را مستقر نمایند؛ این نظم مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه، منهای قدرت های خارجی می باشد؛ چرا که عامل اصلی بی ثباتی و بحران های خاورمیانه و جهان اسلام را همین قدرت های خارجی و مخصوصاً ایالات متحده آمریکا و متحد اصلی آنان در منطقه،یعنی رژیم صهیونیستی می داند.
با توجه به این شرایط یکی از ابزارهای تأثیرگذار برای ورود قدرت های خارجی به خاورمیانه بی ثباتی و بحران آفرینی در منطقه است که نشان دهنده ناتوانی کشورهای منطقه در حل و فصل بحران ها و حفظ صلح و ثبات خاورمیانه می باشد که باید کدخدای دهکده جهانی در منطقه ورود پیدا کند و از طریق تعیین وظایف کشورهای منطقه و تعریف و استقرار یک ساختار و نظم منطقه ای، صلح و ثبات را مستقر نماید اما نکته حائز اهمیت در این باره این است که با توجه به حضور تقریباً 200 ساله قدرت های غربی در منطقه نه تنها ثبات و صلح مستقر نشده است، بلکه خاورمیانه شاهد رشد روزافزون بحران ها و بی ثباتی ها می باشد، و تاریخ سیاسی خاورمیانه اسلامی در طول این دو قرن شاهدی بر این مدعاست.
غرب و آمریکا به عنوان رهبر جهان لیبرال دموکراسی بعد از 1991 و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و نظام کمونیستی دچار بحران هویتی شدند که فلسفه وجودی آنها را در خطر می انداخت؛ تا پیش از این و در نظام دو قطبی حاکم بر فضای جنگ سرد غرب و آمریکا هویت و موجودیت خود را در تقابل با یک دگر خارجی به نام کمونیسم تعریف و از این طریق اقدامات سیاسی، نظامی، امنیتی و ... خود را در عرصه جهانی توجیه می کردند، اما فروپاشی نظام کمونیستی شوروی باعث شد که ساختار نظام دوقطبی عرصه بین الملل به تک قطبی تبدیل و دگر خارجی دیگر وجود عینی نداشته باشد که غرب به واسطه آن حضور خود در اقصی نقاط جهان را توجیه نماید؛ لذا آمریکا و ناتو برای رهبری جهان تحت لوای لیبرال دموکراسی غربی بایستی هویت جدیدی را برای خود تعریف کرده، از همین رو بحث تروریسم که مخل صلح و ثبات جهانی است مطرح، و از آن پس هدف اصلی سیستم بین المللی تک قطبی مبارزه با آن ذکر شد؛ و این رسالتی بود که از سوی جامعه جهانی و مردم غرب بر دوش ایالات متحده آمریکا قرار گرفت تا آن را محقق کند. با این حربه جدید آمریکا می توانست بر اساس تعریف خود از تروریست در هرجایی از جهان که می خواست حضور پیدا کند و بدون مخالفت سازمان های بین المللی و افکار عمومی جهان تمامی اقدامات خود را توجیه نماید و نکته دیگر نبود تعریف مشخص و ثابت از تروریسم است که باعث می شود تا آمریکا هر زمانی که بخواهد برچسب تروریسم را به کشورها و گروههای مختلف بزند و از آن سوء استفاده نماید و خود نیز برای توجیه حضور نظامی در مناطق مختلف به صورت مخفی از تروریست ها و اقدامات آنها حمایت کند. بر اساس همین روش آمریکا می تواند همه اقدامات و سیاست های خود در اقصی نقاط جهان را تا زمانی که بخواهد موجه نشان دهد، چرا که تفکر تروریسم دیگر با مشکلی مثل فروپاشی که نظام کمونیستی را نابود کرد روبرو نمی شود.
تروریست ها و جریان های افراطی و رادیکال-ظاهراً-اسلامی از عوامل اصلی بی ثباتی های خاورمیانه اسلامی می باشند که از رابطه نامشروع نظام اومانیستی غرب با ارتجاعِفاسدِ منطقه شکل گرفته است که در پازل عملیاتی غرب بازی کرده و توسط رژیم های محافظه کارِ پادشاهی خاورمیانه حمایت و پشتیبانی می شوند. بنیاد گرایی اسلامی اگرچه ریشه در تفکر خوارج دارد، اما چهره عملیاتی و نوین آن از دهه 70 و اشغال افغانستان توسط شوروی شکل گرفت و گروهی تحت عنوان طالبان توسط کشورهای عربستان سعودی، پاکستان و آمریکا مورد شناسایی و حمایت فراوان قرار گرفت و هدف اصلی آن جلوگیری از نفوذ شوروی و کمونیسم به منطقه خاورمیانه بود تا مانع از تغییر نظم منطقه ای توسط شوروی شود؛ این گروه تا کنون نیز عامل اصلی بی ثباتی و بحران در پاکستان، افغانستان و مرزهای شرقی جمهوری اسلامی ایران می باشند.بر اساس همین طرح سال 2001 طی ماجرای 11 سپتامبر و تخریب برج های تجارت جهانی در نیویورک، حمله نظامی ناتو به رهبری آمریکا به افغانستان شکل گرفت تا به بهانه مبارزه با طالبان و تروریسم-که خود ایجاد کرده بودند-واستقرار صلح و ثبات، آمریکا وارد منطقه شود و نظم مطلوب و مورد نظر خود را از طریق استقرار نیروهای نظامی مستقر و تحکیم نماید.
بر اساس تفکر غرب، تروریسم چه به صورت گروهی خاص، و چه به صورت دولتی آن صلح و امنیت بین المللی به خصوص زندگی انسان غربی را با خطری بزرگ مواجه می کند، لذا اولین قربانیِ تروریسم به زعم غرب کشورهای اروپایی و آمریکا می باشند. از همین رو مبارزه با تروریسم را هدف اصلی خود می دانند و به همین خاطر خاورمیانه اسلامی را مور هجمه و فشار شدید قرار می دهند؛ چرا که آنها رابطه جهان اسلام با تروریسم را براساس روش عموم و خصوص مطلق تحلیل می کنند یعنی اگرچه همه مسلمانان تروریست نیستند اما همه تروریست ها مسلمان هستند. پس با این چارچوب فکری حمله آمریکا به همراهی ناتو به افغانستان در سال 2001، حمله آمریکا به همراهی بریتانیا به عراق در سال 2003، جنگ ها و اقدامات نظامی علیه حزب الله لبنان و جریان مقاومت فلسطینی مثل جنگ 33 روزه 2006، جنگ 22 روزه 2008 و جنگ 8 روزه، مبارزه و حمایت از رژیم یمن توسط غرب برای مقابله با شیعیان الحوثی، حمله آمریکا و ناتو به لیبی قذافی در سال 2012، حملات و بمباران های روزانه توسط هواپیما های بدون سرنشین آمریکاییبه مردم مظلوم و غیر نظامی پاکستان، افغانستان و یمن، حمایت از مخالفان دولت بشار اسد که متهم به تروریسم دولتی است و ... را توجیه و کاملا انسانی می دانند. مبارزه با تروریسم تعریفی غرب در خاورمیانه ابتکار عمل را در اختیار آمریکا قرار داده و این کشور را مبسوط الید می گذارد تا ساختار قدرتی را که می خواهد، در منطقه پیاده کند.
حال اگر به مناطقی که به زعم آمریکا و غرب تروریسم در آن حضور دارد دقت شود مشاهده می شود که تمرکز اصلی بر روی فلسطین(حماس و جهاد اسلامی)، لبنان( حزب الله)، سوریه، عراق، افغانستان، پاکستان، یمن و حتی لیبی است که نقط مشترک تمامی اینها به جمهوری اسلامی ایران می رسد چرا که همگی اینان ارتباطات تنگاتنگی به لحاظ مذهبی، ایدئولوژیکی، جغرافیایی و سیاسی با ایران دارند. در کل این کشورها دارای 4 ویژگی هستند که آنها را به ایران پیوند می زند:
1. کشورهایی هستند که دارای گروهها و جمعیت شیعه می باشند.
2. کشورهایی هستند که با جمهوری اسلامی مرز جغرافیایی دارند.
3. کشورهایی هستند که رابطه نزدیکی با جمهوری اسلامی دارند و متحد یکدیگر محسوب می شوند.
4. کشورها و گروههایی هستند که با تسلط و نفوذ غرب در خاورمیانه مخالف هستند.
لذا به این نتیجه می رسیم که تروریست بهانه ای است برای مهار جمهوری اسلامی، و هدف اصلی از مبارزه با تروریسم و حضور در خاورمیانه ایران می باشد تا به طرق مختلف ج.ا.ایران تحت فشار قرار گرفته و تضعیف شود و نتواند نظم منطقه ای مورد نظر خود را مستقر نماید. دلیل دیگر برای اثبات این مدعا این است که در لیست فوق نامی از رژیم آل سعود و کشورهای عضو باشگاه رژیم های سلطنتیِ موروثی و مادام العمر نیست که حامی اصلی فکری و مالی بنیادگرایی-به ظاهر-اسلامی و تروریسم هستند و دیگر اینکه هیچ اقدام تروریستی اساسی علیه این کشورها صورت نگرفته و اینان کاملاً در امنیت قرار دارند.
در اصل گروههای تروریستی-به ظاهر-اسلامی تحت عناوین مختلف چون القاعده، طالبان، النصره، جیش العدل، جند الله، بوکوحرام، داعش و ... همگی فرزندان آل سعود و غرب محسوب می شوند و خاندان سعود وظیفه خود می داند از تمامی گروه های اسلامی در اقصی نقاط جهان حمایت کند و از آنان در جهت افزایش قدرت منطقه ای و جهانی خود و تغییر موازنه قدرت در مقابل جمهوری اسلامی ایران بهره ببرد و هرکشوری که در این مسیر با آل سعود مقابله کند توسطاین گروههای تروریستی مجازات می شود. رژیم آل سعود همچنین از مسلمانان منطقه بالکان، مسلمانان چچن و مسلمانان دورگه اروپایی حمایت می کند تا بتواند در زمان های مورد نظر از اقدامات تروریستی آنان بهره ببرد؛ من جمله در بحران اوکراین به منظور همراهی با غرب برای مقابله با روسیه، اقدامات تروریستی و بمب گذاری در خاک روسیه توسط مسلمانان چچن به منظور وادار کردن روسیه برای همراهی با غرب و رژیم آل سعود و عدم حمایت و مقابله با قدرت گیری جمهوری اسلامی ایران در خاورمیانه.
در همین چارچوب می توان به اقدامات تروریستی گروه داعش (دولت اسلامی عراق و شام) در سوریه و عراق و همچنین به بمب گذاری های صورت گرفته در لبنان و در مقابل سفارت ج.ا.ایران اشاره کرد. در بین مناطق مذکور منطقه حیاتی و اساسی که هسته نظم آینده منطقه را شکل می دهد متشکل از کشورهای لبنان، سوریه و عراق می باشند که به همراه ایران محور مقاوت را تشکیل می دهند. لبنان به واسطه وجود اکثریت شیعه و حزب الله که از پایگاه مردمی قدرتمندی برخوردار است، بازوی عملیاتی ایران در مرز های سرزمین های اشغالی محسوب می شود که عمق استراتژیک ایران را افزایش می دهد، عراق بعد از سال 2005 و شکل گیری یک دولت شیعی در مرزهای عربستان سعودی، موازنه قوای منطقه را به نفع شیعیان و ایران تغییر داد و سوریه که از ابتدای انقلاب اسلامی متحد راهبردی جمهوری اسلامی محسوب می شود، که به همراه حزب الله و جریان مقاومت فلسطینی در مرز با رژیم صهیونیستی از آرمان فلسطین دفاع می کند.
لذا هدف اصلی ارتجاع منطقه و آمریکا تضعیف و در نهایت نابودی این محور مقاومت می باشد که تنها جایگزین برای نظم خاورمیانه را در اختیار دارند؛ از همین رو فشار بر این محور از طرق مختلف چون تروریستی قلمداد کردن حزب الله لبنان توسط غرب و خاندان های سلطنتی منطقه، تلاش برای ایجاد درگیری های فرقه ای و مذهبی در لبنان، همکاری و حمایت همه جانبه از تروریست های دوستدار غرب در سوریه، تلاش بی وقفه برای تغییر دولت بشار اسد، ورود گرو ههای تروریستی از سوریه به عراق شیعی، ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی در عراق و سایر مناطق خاورمیانه، متهم کردن ایران به حمایت از تروریسم که به زعم آنان حزب الله، حماس و جهاد اسلامی می باشد و ... صورت می گیرد.
اما نکته حائز اهمیت این است که علی رغم فشارهای فراوان بر محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران، اهداف و ارزش های انقلاب اسلامی روز به روز در بین افکار عمومی منطقه و جهان پر ارزش تر می شود و این همان آغازی بر پایان سلطه غرب بر منطقه خاورمیانه و جهان اسلام می باشد که آمریکا، رژیم صهیونیستی و خاندان آل سعود از آن می ترسند.
"یُریدونَ لِیُطفِئوا نورَ اللهِ بِاَفواهِهِموَ اللهُ مُتِمُّ نورِهوَ لَو کَرِهَ الکافِرونَ"
"آنان می‌خواهند نور خدا را با دهان خود خود خاموش کنند، در صورتی که خدا نور خود را به کمال می‌رساند، هرچند کافران آن را خوش نداشته باشند." سوره صف آیه 8
*دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی(ره)
