خبرنامه دانشجویان ایران:طرح یکطرفه شدن خیابان ولیعصر طی هفته گذشته در حالی در پایتخت به اجرا در آمد که کلنگ احداث خط 4 بی آرتی در این خیابان زده نشد و تنها به دلیل ایجاد خط ویژه اتوبوس در این معبر اجرا شد.
این خیابان از روز سه شنبه 27 مردادماه از سوی شهرداری پس از چند بار به تعویق افتادن زمان اجرا دراقدامی شبانه و بدون اطلاع رسانی کافی یکطرفه شد.
این سوال مطرح است که علت اجرای نیمی از طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر بدون برنامه ریزی قبلی حتی با اعلام تعویق 4 ماه احداث خط 4 " بی آرتی " از سوی شورای شهر چه بود!
اجرای این طرح سبب شد تا صاحبنظران دراین زمینه در طیفی دوگانه - توام با انتقاد و موافق - نظرات خود را رسانه ای کنند.
بر همین اساس برخی کارشناسان شهری موافق با طرح مذکور می گویند: طرح مذکور می تواند موجب رهایی طولانی ترین و زیباترین خیابان خاورمیانه از ترافیک و مشکلات زیست محیطی ناشی از آن شود.
در حالی که عده ای دیگر از کارشناسان شهری، براجرای این طرح شهری خرده گرفته و اجرای آن را ناصحیح، غیر کارشناسی و بدون در نظرگرفتن نقطه نظرات فنی و مهندسی می دانند.
**دیدگاه شهرداری
معاون حمل ونقل وترافیک شهرداری تهران دراین زمینه به خبرنگار گروه اجتماعی ایرنا گفت: خیابان ولیعصر به منظور رفع مشکلات ترددی شهروندان و نیز مشکلات حمل و نقل عمومی، روان سازی ترافیک و کاهش حجم ترافیک در یکطرفه شده است.
سیدجعفر تشکری هاشمی افزود: طرح مذکور بدنبال مطالعات کامل کارشناسی و پس از ارائه توضیحات لازم به کمیسیون عمران شورای اسلامی شهر تهران اجرایی شد.
معاون شهردار در پاسخ به این سوال که لزوم یکطرفه کردن خیابان ولیعصر برغم به تعویق افتادن اجرای عملیات احداث خط 4 "بی آر تی" در خیابان ولیعصر چیست گفت:اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر آثار موثری در بهبود ترافیک این خیابان در برداشته و ترافیک این محدوده شهری را روان خواهد کرد.
از وی سوال شد ، براساس اظهارات مسوولان شهری درمورد این طرح اطلاع رسانی کافی صورت گرفته اما در روز نخست اجرا شهروندان با سردرگمی از این موضوع اظهار بی اطلاعی می کردند که تشکری هاشمی پاسخ داد: این طرح با هماهنگی کامل شورای شهر، راهنمایی و رانندگی راهور و نیز اطلاع رسانی شهروندان بوسیله بنر، بیلبورد و پارچه نوشته در حاشیه خیابان و نیز رسانه های جمعی و دیگر شهروندان به اجرا در آمده است.
" علت تعویق اجرای عملیات احداث خط 4 "بی آرتی" سوال دیگری بود که این مسوول شهرداری تهران در پاسخ گفت: به لحاظ اینکه خیابان ولیعصر از نظر گردشگری دارای اهمیت ویژه زیست محیطی و نیز ابعاد فرهنگی و اجتماعی است باید کار مطالعاتی دقیقتری در این خصوص انجام گیرد که تا آن زمان اجرای طرح مذکور با تعویق انجام خواهد شد.
مدیر عامل شرکت مطالعات جامع حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران دراین زمینه گفته بود: مطالعات طرح یکطرفه شدن خیابان ولی عصر را 10 متخصص حمل و نقل درمدت 5 ماه به اتمام رسانده اند.
علیرضا سلیمانی افزود: طرح تفضیلی این پروژه در 6 هزار صفحه موجود است و یک نسخه از این طرح جامع و کامل در اختیار شورای شهر و نیز شورای عالی ترافیک قرار گرفته است.
وی همچنین گفته بود: برای احداث خط 4 BRT در خیابان ولیعصر بیش از 10 سناریو و روش مطرح بود و مورد مطالعه قرار گرفت که در نهایت بهترین روش بر اساس وضعیت این خیابان ها و معابر منتهی به آن در خیابان ولیعصر انتخاب شد.
"با توجه به مطالعات صورت گرفته و اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر 62 درصد به حجم مسافران اتوبوسرانی در این خیابان خواهد افزوده و در ساعات اوج ترافیک حداقل 30 هزار نفر در ساعت با این اتوبوس در خیابان ولیعصر جابه جا خواهند شد."
وی کاهش آلودگی هوا، کاهش تردد خودروهای شخصی و کاهش زمان سفر را از جمله آثار مفید طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر برشمرده بود.
مدیرعامل شرکت جامع مطالعات حمل ونقل و ترافیک در خصوص عدم اطلاع رسانی مردم تاکید کرد: همزمان با کارهای مطالعاتی و کارشناسی، نظر سنجی های مختلفی از شهروندان اعم از کسبه، ساکنان محلات اطراف این خیابان و نیز عابران صورت گرفته است و نظرات و درخواست آنان در کنار مطالعات و کارکارشناسی مورد توجه قرار گرفته است.
**دیدگاه حقوقی
* یکطرفه کردن خیابان ولیعصر خلاف مقررات و حقوق شهروندی است
عضو هیئت مدیره جامعه اندیشمندان ترافیک کشور گفت: یکطرفه کردن خیابان ولیعصر دارای 2 ایراد اساسی از نظر قانونی و حقوق شهروندی است.
دکتر محمد بلغاری با اشاره به اشکالات حقوقی طرح به اجرا درآمده خیابان ولیعصر گفت: هر طرح ترافیکی و هر برنامه در رابطه با حمل ونقل شهر تهران ابتدا باید در شورای حمل و نقل و ترافیک شهر تهران که متشکل از شهردار تهران - معاون حمل و نقل شهرداری - ریاست راهنمایی و رانندگی- مدیرعامل حمل و نقل و ترافیک و نماینده وزیر کشور به تصویب برسد، به نظر می رسد طرح مذکور به تصویب شورای مذکور نرسیده است.
این حقوقدان اضافه کرد: از سوی دیگر، برابر آیین نامه اجرایی قانون الحاق سه تبصره به بند 12 ماده 4 قانون، نیروی انتظامی شهرداری موظف است برنامه های ترافیکی هر سال را تا پایان سال قبل جهت اجرا به راهنمایی و رانندگی ابلاغ کند که به نظر می رسد این طرح تا پایان سال گذشته به راهنمایی و رانندگی ابلاغ نشده بودکه البته لازم است راهنمایی و رانندگی در این خصوص اعلام نظرقطعی داشته باشد.
وی درموردحقوق شهروندی که درپی اجرای این طرح نادیده گرفته شد اظهار داشت: طرح های ترافیکی باید به اطلاع شهروندان خصوصا اهالی محل از طریق رسانه های کثیرالانتشار و رسانه ملی رسانده شود.
این حقوقدان ادامه داد: همچنین باید خلاصه مطالعات انجام شده از طریق رسانه های کثیرالانتشاردراختیار شهروندان قرار گیرد تا برای رویارویی با گره های ترافیکی و مشکلات روزهای نخست اجرای طرح ، توجیه شده باشند.
عضو هیت مدیره جامعه اندیشمندان ترافیک کشور خاطرنشان کرد: شهروندان درصورتی که از نتایج مطالعات طرح های ترافیکی انجام شده آگاهی کافی داشته باشند و این طرح هادر مراجع ذیربط تصویب شده باشد، اجرای آن را با مشکلات احتمالی و یا حتی اعمال تبعیض نیز می پذیرند.
*** نگاه مهندسی ترافیک
* بافت شهری همزمان با اجرای طرح ها مناسب سازی نمی شود
در همین خصوص یک کارشناس ترافیک با انتقاد از اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر نیز گفت: طرح های متعدد شهری درحالی در تهران به اجرا در می آیند که مناسب سازی لازم در بافت شهری همزمان با اجرای آنها صورت نپذیرفته است .
دکتر جلیل شاهی به خبرنگارگروه اجتماعی ایرنا افزود: عدم تناسب لازم در بافت های موجود شهری با اجرای طرحهای شهرداری موجب بروز مشکلات متعددی برای شهروندان می شود که یکطرفه کردن خیابان ولیعصر از آن جمله است.
وی اظهار داشت: اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر برغم پیامدهای مثبت دارای اشکالات منفی زیادی است که پیش از اجرای آن باید بررسی می شد.
وی تاکید کرد: متاسفانه برخی پیامدهای اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر برای مردم مشهود و برخی دیگر نامشهود است که باید شفاف سازی شود.
وی الویت دهی به حمل و نقل عمومی را یکی از راهکارهای کاهش ترافیک برشمرد و افزود: اجرای طرحهای که منتج به الویت دهی به حمل ونقل می شوند باید متناسب با ساختار شهری و نیز فرهنگ موجود باشند.
وی بحث شهری را مبحثی پیچیده و درهم تلقی کرد و افزود: این اجرای طرحهای شهری باید متناسب با ابعاد اجتماعی، فرهنگی جامعه و نیز مشاغل کاری شهروندان و توسعه شهری باشد.
وی گفت: در اجرای طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر، الفبای ترافیک رعایت نشده و به نظر می رسد این اقدام توسط افرادی که الفبای ترافیک را نمی دانند صورت گرفته است؟
وی در ادامه گفت: با چنین وضعی افراد چگونه می توانند ادعا کنند یکطرفه کردن خیابان ولیعصر، طرح خوب و مفیدی است.
دکتر شاهی بیان حقایق را وظیفه خود دانست و گفت: به نظر می رسد باید به اعضای شورای شهر هشدار لازم داده شود که هدف از اجرای این طرح ها و پیامدهای پس از آن که برای مردم باقی می ماند چیست ؟ و چه کسی باید پاسخگو باشد؟
دکتر شاهی که از کارشناسان پیشکسوت حوزه مهندسی ترافیک است اعلام داشت دراینز مینه نامه ای را دردست تهیه دارد که بزودی به شورای شهر ارائه خواهد کرد.
وی در پاسخ به اظهارات برخی مسوولان شهرداری مبنی بر انجام مطالعات کامل کارشناسی بر طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر سوال کرد: این مطالعات کجا و توسط چه کسانی و در کدام نهاد صورت گرفته است ! نتایج آمار و اطلاعات آن کجاست و چرا تاکنون این نتایج در اختیار مردم گذارده نشده است ؟
وی با طرح این سوال که " چرا طرح های شهری در مراکز دانشگاهی و نیز توسط افراد خبره کارشناسی نمی گیرد؟" به کم توجهی متولیان اجرای طرح ( یکطرفه کردن خیابان ولیعصر) به حقوق شهروندی اشاره کرد و گفت: چرا پیش از اجرای طرح جزوات اطلاعاتی لازم در اختیار مردم گذارده نشده و مزایا و معایب این طرح بازگو نشده است؟
وی معتقد است : اجرای طرح های غیر مطالعاتی در درازمدت آثار تخریبی بدی را بدنبال دارد.
وی همچنین با خرده گرفتن از شیوه اطلاع رسانی ضعیف طرح یکطرفه کردن خیابان ولیعصر و نیز عدم مشارکت مردم به دلیل ناآگاهی از اجرای طرح ابراز امیدواری کرد مسئولان شهری با حساسیت و دقت بیشتری و با مشارکت و نظرخواهی مردم طرح های شهری را به اجرا درآورند.
**دیدگاه آسیب شناسی اجتماعی
*مشارکت شهروندان یکی از امتیازات حقوق شهروندی است
یک آسیب شناس اجتماعی نیز یکی از امتیازات شهروندی را مشارکت شهروندان در تعیین تکالیف شهر و محل زندگی خود ذکر کردو افزود: تنها در این صورت است که شهروندان خود را در حفظ و نگهداری از تصمیمات نهادهای خدماتی موظف خواهند دانست.
دکتر مجید ابهری روز یکشنبه در گفت وگو با خبرنگار حوزه شهری ایرنا گفت: وقتی شهروندان احساس می کنند در انجام امور شهری، مسئولان شهری جایگاهی برای هیچ کدام از نظریات و عقاید آنها قائل نیستند دچار سرخوردگی شده و میان خود و نهادهای خدماتی احساس فاصله می کنند.
وی افزود: در تهران بسیاری مواقع اتفاق می افتد که بدون اطلاع شهروندان یک خیابان بک طرفه و یا ورود ممنوع می شود بدون آنکه شهروندان، حتی ساکنان آن مناطق دخالتی در اینگونه موارد داشته باشند.
این جامعه شناس و کارشناس علوم رفتاری افزود: نهادهای متولی بویژه شهرداری تهران که به عنوان اصلی ترین سازمان خدمات شهری با هدف افزایش خدمت رسانی به شهروندان حرکت می کنند باید در برنامه های کلان خود در کنار کارشناسان و صاحب نظران فنی و ترافیکی از نظریات مردم نیز مطلع وآنها را در برنامه های خود لحاظ کنند.
این کارشناس علوم رفتاری افزود: علاوه براین در طرح های مشابه شهری نه تنها باید مردم محلی بلکه ،رانندگان تاکسی، اتوبوس و رهگذران نیز از اجرای دقیق طرح ها اطلاعات جزیی و کافی داشته باشند.
وی با اشاره به اظهارات مسئولین مبنی بر اینکه مشکلات ترافیکی خیابان ولیعصر مربوط به چند روز اول است و بعدا برطرف می شود افزود: از دیدگاه آسیب شناسی رفتار شهری، بسیار شایسته بود که شهردار محترم تهران که همیشه برای نظریات مردم ارزش خاص قائل است و معتقد به خرد جمعی است از طریق رسانه ها بویژه تلویزیون از مردم نظرخواهی می کرد.
وی به طرح دیدگاهی در علوم رفتاری پرداخت وگفت : از این نگاه اگر یک طرح موفق نباشد ومشکلات آن برطرف نشود، متولیان آن باید 15 روزپس ازاجرا راه حل دیگری برای آن پیدا کنند.در غیر اینصورت تبعات منفی برای این طرح شهری افزایش می یابد.
وی درخصوص کاربری زیست محیطی خیابان ولیعصر گفت: اگر قرار باشد خیابان ولیعصر به عنوان کریدور گردشگری تعیین شود بهتر است از صاحبنظران و مردم نظرخواهی شود و یا اینکه پیشنهادات عملی اینگونه اقدامات انجام شود .
وی درعین حال هشدار داد تا تلاش های چشمگیر شهرداری بخاطر رعایت نکردن برخی نکات ظریف مورد کم مهری قرارگیرد.
ابهری زمان بررسی موفقیت این طرح را هنوز دیر ندانست و گفت :کارشناسان شهرداری می توانند با مراجعه به ساکنین خیابان های اطراف و رانندگان در حال عبور از آن مناطق نظر خواهی نموده و با جمع نظریات مردم و مسئولان راه حل منطقی و نقطه عطفی دراین زمینه پیدا کنند.
