به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بهروز کلاته در نوشتار زیر به بررسی دلایل ماندن آمریکا پای میز مذاکرات پرداخته است: بیش از یک دهه از مذاکرات هسته ای ایران با غرب می گذرد اما بعد از توافق سعدآباد هیچگاه غرب و مخصوصا آمریکا اراده ای برای توافق و حتی مذاکره جدی نداشته است.
اما چندی است که آمریکایی ها و سایر هم قطارانشان بشدت پیگیر مذاکرات هستند تا جایی که حتی صدور یک بیانیه مطبوعاتی هم که نشان دهنده توافق سوری آنها با ایران باشد اهمیتی فوق العاده پیدا می کند.
سوال اصلی اینجاست که چرا آمریکایی ها تا این حد در انجام مذاکرات جدی شده اند و خواهان رسیدن به توافق هستند؟
مسلماً در برابر برخی تفاسیر خلاف واقع داخلی که جدی شدن مذاکرات را حاصل "ظرافت" دیپلماسی تیم مذاکره کننده فعلی می دانند باید این سوال را مطرح کرد که چرا همین تیم مذاکره کنده فعلی در یک دهه پیش نتوانست به یک توافق جدی با غرب دست پیدا کند و غرب را راضی به این موضوع کند که ایران حداقل سانتریفیوژهای تحقیقاتی اش را به صورت محدود حفظ کند؟
بنابراین می توان نتیجه گرفت که آنچه آمریکا را متقاعد کرده بطور جدی پای میز مذاکره بنشیند اهداف و منافعش است و نه "لبخند" یا "ظرافت" دیپلمات های ایرانی.
اما اهداف و منافع آمریکا چیست که باعث شده است آنها به طور جدی به مذاکرات و توافق خوب از منظر خودشان بیاندیشند؟
اولین منفعت آمریکایی ها که با پیگیری جدی مذاکرات تامین می شود این است که متحدان جهانی خود یعنی اروپایی ها را حفظ می کند.
اروپایی ها که دیگر زیر بار اعتصاب های داخلی و اقتصاد بدحالشان کمر خم کرده بودند نمی توانستند از بازار تجاری پرسود ایران چشم بپوشند و ببیند که چین تمام بازار ایران را به تسخیر خود در آورده است و آنها از این بازار به بهانه تحریم ها هیچ چیز نصیبشان نمی شود درست به همین خاطر بود که برخی شرکت های اروپایی حاضر شدند در عین حالی که آمریکا جریمه های سفت و سختی برای تجارت با ایران قائل شده بود روابط تجاری با ایران برقرار کنند به این ترتیب در صورتی که آمریکایی ها بر عدم جدیت در مذاکرات پافشاری می کردند شرکت های اروپایی برای فرار از ورشکستگی دولت های خود را مجبور به برقراری ارتباط تجاری با ایران می کردند و هژمونی امریکا در متحد کردن بلوک غرب برای وارد کردن فشار اقتصادی بر ایران از راه تحریم ها شکسته می شد.
به این ترتیب آمریکا با جدی نشان دادن خود در مذاکرات توانسته است سلطه خود بر اروپا را بعنوان پدرخوانده غرب حفظ کند و مانع از فروپاشی هژمونی خود شود.
اما اهدافی که آمریکایی ها در مذاکرات و در توافق احتمالی دنبال خواهند کرد مسئله اصلی اشتیاق آمریکا به رسیدن به توافق را میدهد اهدافی که به دو نوع هسته ای و فرا هسته ای تقسیم بندی می شوند.
آمریکا از سال 84 به بعد به خوبی درک کرده است که نمی تواند با تحریم های اقتصادی جلوی پیشرفت های هسته ای ایران و دستیابی ایران به سوخت صنعتی، جهت استفاده های صلح آمیزی همچون استفاده های صنعتی و دارویی، را بگیرد پس سعی می کند با یک توافق احتمالی علی رغم اینکه اجازه غنی سازی به ایران را می دهد برای یک مدت بسیار طولانی احتمالا 25 سال جلوی دستیابی ایران به سوخت صنعتی را بگیرد. این مورد یک هدف هسته ای است.
البته این اجازه غنی سازی همراه با حفظ ساختار تحریم ها و ایجاد محدودیت های جدیدی بر برنامه هسته ای ایران خواهد بود تا بتوانند همچنان فشارهای خود بر ایران را حفظ کند.
اگر بسیار خوشبینانه به توافق احتمالی نیم نگاهی داشته باشیم ایران به صورت جدی به مدت 10 سال از توسعه و تحقیق و انجام جدی غنی سازی محروم خواهد ماند و این موضوع علاوه بر اینکه باعث عقب افتادن دانشمندان ایران نسبت به علم روز هسته ای خواهد شد باعث می شود که دیگر اراده کافی بعد از گذشت یک دهه، در صورتی که محدودیت جدیدی وضع نشود، برای دانشمندان و علاقه مندان باقی نمانده باشد.
اما از اهداف فرا هسته ای می توان به این موضوع اشاره کرد که آمریکا با حفظ ساختار تحریم ها در توافق احتمالی قصد دارد تا عمق نفوذ استراتژیک ایران در منطقه را کاهش دهد و قدرت منطقه ای ایران را تا حد زیادی با اعمال فشار ها محدود کند همانطور که در بیانیه لوزان آمده است تحریم ها برچیده نمی شود بلکه فقط اجرای آنها آنهم با تایید آژانس اتمی موقتا قطع می شود و در صورتی که آژانس همچون بسیاری از موارد گذشته برنامه هسته ای ایران را تایید نکند تحریم ایران ادامه می یابد. البته علاوه بر تحریم های هسته ای تحریم های حقوق بشر و سایر موارد مورد ادعای امریکا باقی خواهد ماند که خود ابزار فشار خواهد شد.
اما همانطور که اوباما در مصاحبه با نیویورک تایمز اعلام کرده است هدف اصلی که آمریکایی ها از توافق احتمالی دنبال آن هستند تغییر رفتار حکومت جمهوری اسلامی و مردم ایران خواهد بود.
اوباما معتقد است که دیدگاه بد مردم ایران نسبت به آمریکا یک دیدگاه تاریخی همراه با تجربه است چرا که آنها در انواع توطئه ها علیه مردم ایران دست داشته اند او حتی به این توطئه ها اشاره هم می کند و مواردی همچون براندازی، حمایت از صدام حسین و محمد رضا پهلوی را از میان هزاران توطئه و نیرنگ نام می برد.
به این ترتیب پیش بینی می شود که آمریکا قصد دارد علی رغم اینکه توافق احتمالی با ایران را داشته باشد فشارهای اقتصادی به ایران را نیز بعنوان یک گزینه فشار همچون یک "کلید قفل گشا" همراه خود داشته باشد و از آنها برای محدود کردن ایران استفاده کند تا بتواند رفتار دولتمردان ایرانی را تغییر دهد.
از طرفی با صورت گرفتن توافق احتمالی سعی دارد اینبار چهره ای مثبت از خود در اذهان مردم ایران نشان دهد و با گشودن درب روابط همان طرحی را پیش ببرد که در شوروی سابق در زمان گورباچف پیش برد به طوری که اتحاد جماهیر شوری را با تغییر افکار عمومی و از راه باز شدن درب روابط و مبادله اطلاعات و فرهنگ غربی توانست از میدان رقابت خارج کند و موجب فروپاشی آن شد.
به این ترتیب می توان منافع و اهداف هسته ای و فراهسته ای آمریکا در پیگیری مذاکرات و رسیدن به توافق احتمالی به صورت زیر دسته بندی کرد:
آمریکا در ابتدا با پیگیری جدی مذاکرات مانع از برهم خوردن اتحاد خود با اتحادیه اروپا برای وارد کردن فشار اقتصادی به ایران خواهد شد.
آمریکا در یک توافق احتمالی علی رغم اینکه اجازه غنی سازی محدود به ایران را خواهد داد مانع از پیشرفت هسته ای ایران و دستیابی ایران به سوخت صنعتی برای نفع نیازهایش خواهد شد و اراده ها را در ایران بعد از گذشت یک دهه برای پیگیری صنعت هسته ای تا حد زیادی سست خواهد کرد.
آمریکا در عین توافق احتمالی با ایران با حفظ ساختار تحریم ها و اعمال سایر تحریم ها سعی خواهد کرد عمق نفوذ استراتژیک ایران در تحولات منطقه را کاهش دهد.
آمریکا با وارد کردن فشار سایر تحریم ها بر ایران سعی خواهد کرد رفتار دولتمردان را تا حد زیادی تغییر دهد.
آمریکا با تغییر چهره خود در برابر مردم سعی در کمرنگ کردن تجربیات تلخ گذشته، ناشی از توطئه های آمریکا، خواهد نمود تا بتوانند رفتار مردم ایران نسبت به آمریکا را تغییر دهد.
علی
1394/01/24 - 15:19
