"سروش صحت با سریال طنز شمعدونی دوباره به شبکه ی سه می آید."این تیتر خبر گزاری ها و مجلات بود.تیتری که وقتی خوانده شود نا خودآگاه ساختمان پزشکان و پژمان را به ذهن متبادر می کند و به مخاطب می گوید که باید در انتظار سریالی بود، که هرچند اخلاق و مرزها در آن خواهند شکست، ولی حداقل خنده آور است و کمدی، و چند صباحی خنده روی لبان ملت می نشاند. ولی وا مصیبتا که این بار این شاهکار صحت نه تنها اخلاق را له کرده که خنده آور هم نیست. و چنان لودگی را به حد اعلا می چشاند که تلخی فیلم تا مدتی زیر زبان می ماند.
سریال های صحت بیمارند به چند درد مشترک. بیماری واگیردار که مخاطبین با هر سنی از آن در امان نیستند:
1. سریال های صحت بی نشان اند از محیط روایت قصه داستان هایی که هیچ بویی از فرهنگ حاکم بر فضای ساخت ندارد.اصلا اگر در آن ها فارسی تکلم نمی شد، از هیچ نقطه ی سریال نمی توان درک کرد که فیلم ساز، جامعه ایرانی رارصد کرده وبرای اصلاح رفتار مخاطبان ایرانی هنرمندانه طنازی میکند.دقت شود که اگر داستان در کره ی شمالی یا جیبوتی و یا مکزیک روایت شود در کلیت و حتی در مسایل جزیی تفاوتی ظهور نخواهد کرد. و از همه جالب تر آن که هیچ کس خود را در آینه ی شخصیت های داستان خودش را نمی بیند و شخصیت ها آنقدر از او فاصله دارند، که مخاطب به خود اجازه نمی دهد،با آنها همزاد پنداری کند.
2. دومین اشتراک سریال های صحت، روایت ضد قهرمان از شخصیت اول قصه هایش است. شخصیت های بی عُرضه، ناتوان وبدون ثمر. شخصیت هایی که یا احمق اند و بدون نگاه و تفکر (مثل پژمانِ پژمان و طاهای شمعدونی) ویا دارای عقیده و باشعورند، ولی در بی عرضگی و بی غیرتی زبانزد. و از آنجا که در دفاع از عقیده و حتا منافع خود ناتوان اند، به راحتی زیر بار ظلم میروند و به حل مشکلات هیچ کمکی نمی کنند.(به یاد بیاورید نیما افشار ساختمان پزشکان را).
3.والبته تخصص جناب صحت در نشان دادن روابط خانوادگی در بدترین و زننده ترین حالت ممکن است.روابطی سرد و بیمار که از این دست خانواده ها در ایران که هیچ در کشورهای سکولار هم یافت نمی شود.داستان هایی که در هیچ کدامشان الگویی مناسب از خانواده ی سالم را نشان نمی دهد.
به ذکر چند مورد از رابطه های پرداخته شده در فیلم اشاره می کنیم:
الف) رابطه ی زن وشوهر: در این سریال ها مردانی به تصویر کشیده می شود، زن ذلیل، فاقد بینش و شعور مدیریت خانواده و بی غیرت در برابر توهین ها به همسر؛ و زنانی نشان داده می شود، شکاک و به شدت بی اعتماد به همسر، که از هیچ توهینی به همسر دریغ نمی کنند. و در کل رابطه ای ترسیم می شود که مشکلات خصوصی بی معنی است و کوچکترین مشکلی به جمع کشیده می شود.
ب) رابطه ی والدین و فرزندان: صحت، علاقه دارد والدین را موجودی اضافه نشان دهد که نه تنها باعث خیر و حل مشکلات نمی شوند، بلکه برای آنها ایجاد مزاحمت می کنند و مشکلاتی بر سر معضلات آن ها می افزایند. نه تجربیات آن ها مهم است و نه مهر و محبت آن ها.والدینی مصر به تحقیر و تبعیض فرزندان.پدر و مادری که نه به خاطر خود فرزندشان، که بخاطر سود و منفعتی که برایشان دارند به آن ها توجه می کنند.(نیما افشار و پدر و مادرش در ساختمان پزشکان ، بابا رضا در شمعدونی و پدر پژمان در پژمان)
ج) رابطه ی خانواده ها با هم و با دوستانشان: رابطه ای که مخاطب به جز دعوا و درگیری، استفاده از لفظ ها ی رکیک و تحقیر آمیز، دروغ وریا و تهمت و خبرچینی و کسب منفعت شخصی چیز دیگری نمی بیند. رابطه هایی که معلوم نیست اصلا چرا وجود دارد؟ خانواده هایی که هرچه دور و برمان را می نگریم نه همچون رابطه ی ناصر و نیما در ساختمان پزشکان می بینیم و نه حتا می توانیم رابطه ی هوشنگ و طاها را متصور شویم.
د) فرزند کوچک: احتمالا صحت بعد از ساخمان پزشکان به این نتیجه رسید که دیگر تمام سبک زندگی ایرانی، اسلامی را مورد حمله قرار داده، ولی الگویی مناسب برای ضربه ی اخلاقی به مخاطبان کودک خود ارائه نداده . این مساله سبب شد، که در دو سریالِ بعدِ خود پای فرزندانِ کوچک را به سریال هایش باز کند . فرزندانی خبر چین و بی ادب، که نه تنها توصیه های پدر و مادر در آن ها تاثیری ندارد، بلکه خود در امور بزرگترها دخالت می کند.کودکانی که حداقل احترام را برای بزرگترها نگه نمی دارند . نمونه ی بارز آن عرشیای شمعدونی است که به طرزی شگفت آور بزرگترهای فامیل را به اسم کوچک صدا می کند!
این ها نمونه های مختصری بود از نوع نگاه کارگردان طنز ما به جامعه ی ایرانی. کارگردان روشنفکری که نه تنها فقط سیاهی و پلشتی را می بیند که هیچ گاه الگویی مناسب هم ارائه نمی دهد.
آری رفقای انقلابی مارادونای قصه ها را رها کنید ممدعلی مدیران صدا و سیمای جمهوری اسلامی را بگیرید.
علی
1394/03/16 - 18:42
