پدیده مدرک گرایی در چند سال اخیر تبدیل به رویه ای شده است که نگرانی های فراوانی در مورد آینده صنعت و تولید کشود ایجاد کرده است. نگرانی هایی که اگر سریع تر رفع نشود در آینده مشکلات اجتماعی عمیق تری به دنبال خواهد داشت.
خبرنامه دانشجویان ایران: پدیده مدرک گرایی در چند سال اخیر تبدیل به رویه ای شده است که نگرانی های فراوانی در مورد آینده صنعت و تولید کشود ایجاد کرده است. نگرانی هایی که اگر سریع تر رفع نشود در آینده مشکلات اجتماعی عمیق تری به دنبال خواهد داشت.
به گزارش خبرنگار صنفی - آموزشی «خبرنامه دانشجویان ایران»، از جنبه های مختلف تاکنون به تاثیرات نامطلوب این پدیده پرداخت شده است ولی یکی از جنبه های مغفول آن را میتوان در این سوال مطرح کرد که به عنوان مثال با رشد 281 % ظرفیت دکتری در سال 1393در کشور سرانجام مشاغلی که به صورت تجربی انجام میشوند چه خواهد شد؟
جامعه به معنای کلیتی از افراد که هر یک وظیفه ای خاص بر عهده دراد تعریف میشود و این کلیت سبب شده است نقص در عملکرد هریک از اجزا سبب تسری آن به بقیه بخش ها و سرانجام ناکارآمدی کل سیستم شود. اگر در این میان شغل هر فرد به عنوان نقش وی نیز دز نظر گرفته شود پس کمبود و یا عدم وجود شغلی خاص در جامعه شروع یک نقص در جامعه محسوب میشود. شغل هایی که از نظر تحصیلی نیازیه به مدارج بالا ندارند ولی به نوبه خود مهم هستند چون بخشی از سیستم را تشکیل میدهند.
نرخ بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاه ۴۰ % و در حال حاضر بر اساس آمارهای ارائه شده در شورایعالی اشتغال نرخ بیکاری کل کشور ۲/۱۲ % است و معنای این اعداد این است که نرخ بیکاری جوانان بیش از دو برابر نرخ بیکاری کل کشور است. به راستی دلیل وجود این آمار چیست؟ بررسی روند نرخ بیکاری جمعیت دارای تحصیلات عالی نیز نشان میدهد این نرخ که در سال 1365 برابر 2/ 6 درصد و در سال 1375 برابر 4 درصد بوده است طی روندی صعودی به 1/ 10 درصد در سال 1385 و 3/ 15 درصد در سال 1390 افزایش یافته است.
در واقع درحالیکه در دهه 60 اقتصاد ایران با کمبود نیروی کار با تحصیلات عالی مواجه بوده است، در دهه 80 و 90 با وفور نیروی کار با تحصیلات عالی مواجه شده که این امر در سالهای آتی تقویت نیز خواهد شد. این در حالی است که افزایش نرخ مشارکت بهویژه برای افراد دارای تحصیلات عالی در صورت نبود تدابیر لازم میتواند از یک فرصت به یک تهدید تبدیل شود.
بررسی نمودار های موجود بیانگر این نکته است که با وجود رشد جمعیت دارای تحصیلات تکمیلی ولی جامعه بیشتر به سراغ کسانی میرود که توانایی تجربی لازم در آن یک زمینه شغلی خاص را داشته باشند.
سوالی که اینجا مطرح میشود اینست که اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و در آینده با جمعیت دکتر مواجه شویم تکلیف دو موضوع چیست؟1) شغل هایی که نیاز به تجربه عملی دارد و قشری که این توانایی را داشته باشد موجو نیست. 2) قشری که تحصیلات عالیه دارد ولی بازار کار فرصت هایی برای آن تعریف نکرده است.
پس می توان گفت، از دلایل افزایش تعداد کارجویان فارغ التحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی این است که فاصله گسستنی میان صنعت و دانشگاه ایجاده شده است به گونه ای که هر ساله شاهد هستیم که دانشگاه های کشور بدون توجه به نیاز بازار کار، اقدام به پذیرش دانشجو در رشته های بدون بازار کار می کنند.
علیرضا سلیمی عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس درباره سونامی مدرک گرایی و تهدیدات آن که در ایران به وقوع پیوسته است، می گوید: مدرک گرایی، کمبود کارگر در کشور را رقم زده است و این باعث می شود شمع شاخص علمی در کشور را کم فروغ کند.
به هر حال بازار کار فعال برای افراد اکثرا غیر ایرانی صاحب تجربه و قشر تحصیلکرده کارنابلد گره خورده است. دلیل بروز چنین بحرانی را در همین پدیده مدرک گرایی می توان بررسی کرد. پدیده ای که در دانشگاهها عملا توانایی تجربی فرد در مقاطع تحصیلی پایین را از بین میبرد و در مقاطع بالاتر نیز به علت کیفیت پایین آموزش تنها مدرک تولید میکند. روندی که اگر برای حل آن چاره اندیشی نشود یقینا در آینده بحران های روحی و اجتماعی عظیمی تولید خواهد کرد.
صاحب نظران بر این عقیده هستند که برای توقف مدرک گرایی در کشور و کیفی شدن مباحث علمی در آموزش عالی باید عزم جدی برای برون رفت از این بحران با همکاری تمام دستگاههای اجرایی کشور ایجاد شود.
