سهم‌خواهی عارفانه

خبرنامه دانشجویان ایران: محمد جعفری// چهارسال بعد از یک کناره‌گیری از سر اکراه، بالاخره کارد به استخوان رسید و «عارف اصلاحات» که انگار کاسه صبرش لبریز شده، به حرف آمد.

محمدرضا عارف در نشست هم‌اندیشی شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان با شوراهای اصلاح‌طلب سراسر کشور با بیان اینکه «بعضی‌ها پیروز می‌شوند یادشان می‌رود چه کسانی برایشان زحمت کشیده‌اند و من این گلایه را دارم»، گفت: «اگر ما را دنبال نخودسیاه نفرستند قصد ما کمک کردن و ادامه راه است.» عارف تصریح کرد: «در انتخابات اردیبهشت هیچ شکی نیست که پیروزی روحانی مدیون اصلاح‌طلبان است. خواهش ما در آستانه تشکیل دولت دوازدهم همراهی و هماهنگی با فراکسیون امید است و هیچ سهم‌خواهی‌ای نخواهیم داشت. انتظارمان از روحانی این است که با شورای عالی اصلاح‌طلبان مشورت کند.»

این اظهارات تنها سه روز بعد از دیدار عارف و روحانی که گفته می‌شد با هدف هماهنگی پیرامون کابینه دولت دوازدهم صورت گرفت، رسانه‌ای شد. خواهش عارف از حسن روحانی برای مشورت با شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان برای چیدن کابینه را البته خیلی‌ها به پای سهم‌خواهی نوشتند. در این خصوص «حسام‌الدین آشنا» با انتشار توییتی در این خصوص نوشت: «درست است که گفتمان از جنس سهم‌خواهی نیست، اما امان از سهم‌خواهی‌های افراد به اسم جریان!» یار دیرین روحانی پیش از این هم البته به خواسته‌هایی از این دست واکنش نشان داده بود. مشاور رسانه‌ای رئیس‌جمهور چندی‌پیش ضمن «کاسبی» خواندن این تلاش‌ها، در این خصوص نوشته بود: «کاسبان اصلاح‌طلبی که باج‌خواهی رسانه‌ای و سیاسی از رئیس‌جمهور را آغاز کرده‌اند، بدانند روحانی خاتمی نیست، نه تعارف می‌کند و نه ماخوذ‌به‌حیا می‌شود.»

ساعاتی بعد اما عارف در پستی در اینستاگرام که می‌توان آن را پاسخی به آشنا تعبیر کرد، نوشت: «نتیجه تعامل و همدلى در دولت اصلاحات نه سهم‌خواهى بود و نه مجادلات تند رسانه‌اى.» چهار سال قبل در اوج رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری، محمدرضا عارف با فشار خاتمی و هاشمی حاضر به کناره‌گیری از انتخابات شد. با پیروزی روحانی، خیلی‌ها گمان می‌کردند پاداش ازخودگذشتگی مرد اخلاق اصلاحات، معاون‌اولی یا لااقل وزارت علوم در کابینه دولت یازدهم خواهد بود. با وجود همه این پیش‌بینی‌ها اما معاون‌اولی و وزارت که جای خود، حتی دریغ از یک حکم مدیرکلی!

روزهای تلخ مردی که خود را اولین قربانی اصلاحات به پای روحانی می‌دید اما به همین‌جا محدود نشد. بعد از این ناکامی بسیاری از اصلاح‌طلبان او را ذخیره این جریان برای ریاست مجلس دهم می‌دانستند.

با این حال دو سال بعد و با آغاز به کار مجلس در گرماگرم وزن‌کشی‌های پارلمانی و درست سر بزنگاه انتخاب رئیس مجلس، دولتی‌ها ترجیح دادند بار دیگر با عبور از مرد ناکام اصلاحات و دور زدن وی، برای ابقای رقیب او سنگ‌تمام گذاشته و علی لاریجانی را به‌عنوان جدی‌ترین متحد خود در صدر بهارستان بنشانند.

با این اوصاف حالا عارف یقین پیدا کرده است که اگر این‌بار هم سر اصلاحات بی‌کلاه بماند و از سفره کابینه لقمه دندان‌گیری به اصلاح‌طلبان نرسد، این به‌منزله آغاز عبور روحانی از آنان خواهد بود، هرچند مجددا پیروزی او به پای تلاش‌های اصلاحات نوشته شود اما باید پذیرفت و واقعیت بیرونی نیز بیانگر آن است که حسن روحانی دیگر نیازی به اصلاح‌طلبان ندارد و شاید زمان زیادی لازم نباشد تا این موضوع بر عارف، خاتمی و... روشن شده و سران این جریان، جملگی توجیه شوند که با آغاز دوره پساانتخابات 96، تاریخ مصرف‌شان به سر آمده است.

به هر حال برخی در این جریان در واکنش به اظهارات اخیر رئیس شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان، تاکنون ترجیح داده‌اند همچنان با کتمان این واقعیت، بر او تاخته و اظهارات بی‌پرده و بدون تعارف عارف را نوعی سهم‌خواهی شخصی قلمداد کنند. در این ارتباط اکبر اعلمی، نماینده مجلس ششم در واکنشی تند به اظهارات اخیر عارف، طی یادداشتی کوتاه در کانال تلگرامی خود با بیان اینکه «ایشان حتی فاقد سابقه، توان و شم سیاسی لازم برای اداره و رهبری یک گروه سیاسی بسیار کوچک است، تا چه رسد به‌اداره و رهبری یک جریان فکری بزرگ به‌‌نام اصلاحات و اصلاح‌طلبی و سیاستگذاری برای آن»، نوشت: «او و محفل خودخوانده «شورای سیاستگذاری اصلاح‌طلبان» عمدا یا سهوا نقش «اسب تروایی» را بازی می‌کنند که با نفوذ به «دژ مستحکم اصلاحات»، فرجام کارشان فرو پاشاندن این دژ از درون و از بین بردن مدافعان راستین آن یعنی اصلاح‌طلبان واقعی است که همواره هزینه حراست و پاسداری از پایگاه اصلاحات را پرداخته‌اند‌ و همچنان می‌پردازند.»

سایت «انتخاب» هم با پیوند زدن میان این اظهارات و تنش‌های اخیر میان طیف‌های مختلف اصلاح‌طلب بر سر شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان نوشت: «عارف دست‌بردار نیست! همان کسی که در میان قحط‌الرجال سال‌های اخیر که بر اثر کناره‌گیری یا کنار گذاشتن برخی چهره‌های اصلی جریان اصلاحات، یک‌باره «مهم» شد! او حالا تصور می‌کند رئیس یک جبهه بزرگ به نام اصلاح‌طلبان است؛ [...] او حالا پس از انتخابات تصور می‌کند روحانی مدیون او و شورای کذایی اصلاح‌طلبان است (و نه پیکره عظیم اصلاح‌طلبی) و به‌دنبال سهم‌خواهی‌هایی است که بار دیگر، نزاع و اختلاف را برمی‌انگیزد و ناراحتی مردم را موجب می‌شود. نکته‌ای جالب اینجاست که هرگاه او «انتظارات خود از روحانی» در مورد کابینه آینده را مطرح کرده، تاکید می‌کند به دنبال سهم‌خواهی نیستم!»

اما شواهد گویای آن است که این مناقشه در روزهای آینده ابعاد جدیدتری به خود خواهد گرفت و این‌طور به نظر می‌رسد که گسترش دامنه آن پای خیلی‌ها را به این ماجرا باز خواهد کرد.