هوش مصنوعی؛ دوست‌داشتنی یا هراس‌انگیـز

خبرنامه دانشجویان ایران: قبلا راجع به مبحث یادگیری ماشینی صحبت کرده ایم. در آن ضمن معرفی الگوریتم‌ها و چهارچوب‌های یادگیری ماشینی گفتیم چگونه می‌توانید از پتانسیل‌های موجود در این فناوری پیشرفته به‌منظور بهبود بهره‌وری فرآیند‌ها و نرم‌افزارهای خود استفاده کنید. اما در این بخش در نظر داریم شما را با لایه‌های روانی و اجتماعی به‌کارگیری هوش مصنوعی و روبات‌ها آشنا کنیم.

به گزارش سرویس فناوری اطلاعات «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ دیگر زمان انجام کارهای ساده و ابتدایی به سر رسیده است. شرکت‌های بزرگ دیگر به‌دنبال آن نیستند تا هوش مصنوعی را برای فعالیت‌های کم‌اهمیت مورد استفاده قرار دهند. آن‌ها به‌دنبال آن هستند تا این فناوری پیشرفته را در مقیاس‌ صنعتی به کار بگیرند و بهره‌وری کارخانه‌ها را بیشتر کنند. پژوهشگران اکنون به‌دنبال آن هستند تا از هوش مصنوعی به‌منظور نفوذ به بغرنج‌ترین بخش جهان هستی که همانا مغز انسان‌ها است استفاده کنند. کافی است پژوهش‌هایی که از سوی آزمایشگاه علوم اعصاب جک گلنت منتشر شده است را مطالعه کنید. این آزمایشگاه در سال 2011 براى نخستین‌بار نشان داد با دنبال‌کردن فعالیت‌هاى مغزى شخص در زمان تماشاى یک فیلم، این امکان وجود دارد تا کلیپ‌هاى ویدئویى را درباره تاثیراتی که مغز از فیلم گرفته، ساخت. این دستاورد بزرگ نشان داد هوش مصنوعی عملاً به‌اندازه‌ای قدرتمند شده که قادر است تفکرات انسانی را پیش‌بینی کند و به‌نوعی ذهن‌خوانی انجام دهد. چهار سال بعد همین آزمایشگاه اعلام کرد الگوریتم هوشمند طراحی شده از سوی این آزمایشگاه موفق شده است حدس بزند شرکت‌کنندگان در یک پژوهش تحقیقاتی به کدام‌یک از نقاشی‌های معروف فکر می‌کنند.

در نمونه دیگری گروهی از پژوهشگران علوم اعصاب دانشگاه تگزاس موفق شدند از طریق یک ابرکامپیوتر و الگوریتم یادگیری ماشینی الگوهای عصبی مرتبط با اختلالات ذهنی را شناسایی کنند. این افراد به‌دنبال آن هستند تا خطر ابتلا به افسردگی و اضطراب را در افراد مختلف پیش‌بینی کرده و کاهش دهند. آمارها نشان می‌دهند نزدیک به 15 میلیون امریکایی در محدوده سنی 15 تا 44 سال به بیماری افسردگی مبتلا هستند. دیوید شینر عصب‌شناس و استاد روان‌شناسی دانشگاه تگزاس بر این باور است که ارتباط میان سلول‌های عصبی و پیچیدگی‌های مغز انسان به‌اندازه‌ای زیاد است که تنها از طریق الگوریتم‌های یادگیری ماشینی قادر هستیم مشکلات و منشأ بیماری‌هایی همچون افسردگی و اضطراب را شناسایی کنیم. در حالی که هوش مصنوعی در حوزه‌های پزشکی کاملاً راهگشا بوده و به یاری پزشکان می‌آید، اما از طرفی نباید از بعد دیگر آن غافل شویم.

بسیاری از مدیران سازمان‌ها و شرکت‌ها این سؤال را مطرح می‌کنند که هوش مصنوعی دقیقاً از عهده چه کارهایی برمی‌آید؟ آن‌ها چگونه می‌توانند از هوش مصنوعی استفاده کنند و شرکت رقیب در چه صورتی با اتکا بر هوش مصنوعی ممکن است آن‌ها را از گردونه تجارت خارج کند. اندرو ان‌جی مدیر اسبق آزمایشگاه هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد می‌گوید: «هوش مصنوعی به‌تدریج صنایع بسیاری را دست‌خوش تغییر خواهد ساخت. اما این تغییر کاملاً تدریجی و کند خواهد بود. برای درک ماهیت دقیق هوش‌ مصنوعی و اثرگذاری واقعی آن بر صنایع به‌جای آنکه به‌سراغ رسانه‌ها بروید، باید خود این موضوع را بررسی کنید که توانایی‌ها و مهم‌تر از آن کاربردهای هوش مصنوعی چیست؟ پس از دستیابی به این پاسخ قادر خواهید بود این فناوری را با استراتژی‌های سازمانی خود ترکیب کنید.»

در حالی که طیف گسترده‌ای از مردم درباره ورود هوش مصنوعی به عرصه‌های مختلف زندگی نگران شده‌اند، اما در مقابل افرادی همچون ری کرزویل نه‌تنها پیش‌بینی کرده‌اند که تا سال 2029 هوش مصنوعی از هوش انسانی عبور خواهد کرد، بلکه بر این باور هستند که این اتفاق هیچ ‌گونه تهدیدی برای انسان‌ها نبوده و برعکس فرصت‌های تازه‌ای را پیش روی انسان‌ها قرار می‌دهد. کرزویل در کنفرانس SXSW که چندی پیش برگزار شد یک بار دیگر به این موضوع اشاره کرد که نظریه تکینگی فناوری در کمتر از 12 سال دیگر به واقعیت تبدیل خواهد شد.

شکل‌گیری این پدیده به معنای آن خواهد بود که دستگاه‌ها و ابزارهای مورد استفاده بشر به‌اندازه‌ای پیشرفت خواهند کرد که هوش مصنوعی آن‌ها از هوش انسانی فراتر خواهد رفت. کارشناسان مختلفی همچون ماسویاسی مدیرعامل شرکت سافت‌بانک نیز در گذشته چنین پیش‌بینی‌هایی را انجام داده بودند، اما بازه زمانی آن‌ها به سال‌های دور همچون 2047 اشاره داشت. در حالی که کرزویل یک بازه زمانی بسیار کوتاه‌مدت را ارائه کرده است. او می‌گوید زمانی که تکنیگی رخ دهد شما از هوش مصنوعی در مغز خود استفاده خواهید کرد و (شبیه به فرضیه‌ای که ایلان ماسک آن ‌را مطرح کرده و به‌دنبال اجرایی کردن آن است.) به‌راحتی به سامانه‌های ابری متصل می‌شوید. این رویکرد باعث به وجود آمدن تحول عظیمی خواهد شد. اما آیا دستیابی به این سطح از هوشمندی ماشینی تهدیدی برای ما به شمار می‌رود؟

هوش مصنوعی و پرچم‌دار آن روبات‌های صنعتی به‌آرامی در حال ورود به کارخانه‌ها هستند. الگوریتم‌های یادگیری ماشینی اکنون به درجه‌ای از بلوغ دست پیدا کرده‌اند که همانند یک رئیس ظاهر می‌شوند و برای مردم شغل ایجاد می‌کنند. اما سؤال مهمی که در این بین وجود دارد این است که آیا هوش مصنوعی به معنای پایانی بر واقعیت، پایانی بر مشاغل کارگری و درنهایت سرآغازی بر استثمار نوین خواهد بود؟

منبع: شبکه