چرا امام جمهوری را انتخاب نمود؟

خبرنامه دانشجویان ایران: محمدصادق بخشی*// طی 100 الی 150 سال گذشته نهضت های دینی متعددی در کشورهای اسلامی رخ داده است. مانند نهضت سودانی ها به رهبری مهدی سودانی یا در لیبی که یک نهضت کاملا دینی به رهبری سنوسی ها شکل میگیرد و به تاسیس حکومت دینی به رهبری یک عالم دینی می انجامد اما فرجام خوشی پیدا نمی کند و از ائتلاف با غربی ها سردر می آورد و چندین مورد دیگر.

اگر صرفا از جنبه تاریخی به دلایل ترجیح جمهوریت از منظر امام بپردازیم می شود یک دلیل را این یافت که نهضت های دینی و نوع رهبری دینی قیام هایی که در گذشته اتفاق افتاده است به این دلیل به انحراف یا سقوط گرفتار می آمد که یک رابطه دوطرفه مستمر و رسمی بین نظام دینی و مردم وجود نداشت.

متاسفانه به اندازه همت و تلاشی که برای تبیین ولایت فقیه وجود دارد تلاشی برای تبیین هر چه بهتر جمهوریت نظام که به معنای رجوع منظم و مداوم به آرای مردم در اداره جامعه است، وجود نداشته و این مفهوم چندان در مباحث نظری و گفتمانی جایگاهی ندارد. یکی از چیزهایی که مشاهده میشود این است که ما فکر می کنیم رابطه ولایت فقیه و جمهوری رابطه یک طرفه است. صرفا از ثمرات ولایت فقیه حرف می زنیم در حالی که ولایت فقیه و جمهوریت خدمات متقابلی با هم دارند. ولایت فقیه در تثبیت خود مدیون جمهوریت نظام است. تا مادامی که مردم با رهبرشان باشند هیچ تهدیدی کار ساز نیست اما اگر روزگاری توده مردم پشت ولی را خالی کند هیچ نهاد و قدرتی نمی تواند این جایگاه و شخصیت حاضر در آن را حفظ کند.

خدمتی که جمهوریت و رویکرد حکیمانه امام در انتخاب دقیق یک چنین نظامی برای ساختار جمهوری اسلامی انجام داد به تثبیت رهبری دینی در جامعه انجامیده است. امام با آن نگاه تاریخی اش به اینجا رسیده بود که اگر انقلاب ها بخواهند ادامه پیدا کنند لازمه اش حضور واقعی مردم در صحنه و ارتباط تنگاتنگ و همیشگی آنها با رهبری دینی در اداره نظام است. برنامه نداشتن برای حفظ حضور منظم و قانونی مردم در صحنه و واگذاری تمام مسئولیت و اختیارات حکومت به رهبری و اتکای صرف به محبوبیت و مشروعیت دینی یا انقلابی او، فرجام های تلخی را برای بعضی از قیام های اسلامی معاصر رقم زده بود. باید مشارکت واقعی مردم در انجام تکلیف امربه معروف و نهی از منکر و دخالت در سرنوشت جامعه اسلامی نهادینه و تثبیت می شد.

جمهوریت حق شریک شدن در تصمیمات است که اتفاقا بار ولی را سبک می کند. چون  قرار نیست "ولی"حکومت را فقط با طاقت خودش پیش ببرد و این امتیازی است که رهبر جامعه می تواند به مدد آن در مقابل خواص زیاده خواه که بسیار دنبال امتیازگیری بوده اند که فتنه 88 نمونه آن است ایستادگی و مقاومت کند.

یکی از مزایای ساختار جمهوریتی این است که امکان جبران اشتباهات را می دهد. آقای بنی صدر با 11 میلیون از 14 میلیون رای رئیس جمهور می شود. اما به سبب عملکردش در عرض یک سال و نیم همان ساز و کارهای جمهوریتی از طریق مجلس فعال می شود و رای به عدم کفایت او داده می شود.  ما این تجربیات را از سرگذرانده ایم. به برکت جمهوریت هر زمان که چنین شرایطی پیش آید امکان جبران خطاها وجود دارد.

نظام اسلامی ایران امروز با بکارگیری حداکثری از توان جمهوریت می تواند از این شرایط پیچیده که به سبب ناکارآمدی های سیستمی و برخی اشخاص  روزبه روز وخیم تر می شود پوست اندازی کند و تغییرات و اصلاحات جدی را ایجاد نماید که لازمه آن حضور مردم در صحنه و شنیده شدن صدایشان از سوی مسئولین نظام است.

* سخنگوی مجمع دانشجویان عدالتخواه دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان

انتشار این یادداشت به معنی تایید محتوای آن نیست