خبرنامه دانشجویان ایران: مرتضی فیروزآبادی*// در طول سالیان گذشته دستگاه های اجرایی منابعی را برای اداره خود ایجاد کرده اند و امروز متکی بر آن امرار معاش می کنند. برخی از این منابع غلط و ناصواب است و خودش زمینه ساز مشکلات دیگری می شود، لیکن چون اداره دستگاه به آن گره خورده است، اقدام برای اصلاح آن سخت و بعضا نشدنی است. ریشه خیلی از مشکلات در دستگاه های کشور به چنین منابعی برمی گردد، اما چون اصلاح آن کاری سخت و دشوار است کسی به سراغ آنها نمی رود. این منابع در دو دسته کلی سرمایه فروشی و یا گرفتن پول بی دلیل از مردم قابل دسته بندی هستند که چند نمونه آن در این یادداشت ذکر می شود.
1- نفت فروشی نمونه بارز چنین منابعی است. نفت فروشی باعث می شود رفتار دولت ها بچه پولداری شود، اشرافیت و تشریفات توسعه پیدا کند، سرمایه گذاری های دولتی ناکارآمد شود و از همه مهمتر اینکه بخش واقعی اقتصاد ضعیف بماند.
2- در قوه قضائیه بخشی از هزینه دادرسی به عنوان منابع درآمدی به این قوه بر می گردد. امروز هر راه حلی برای کاهش دعاوی اقتصادی نظیر مسئله چک های برگشتی درآمدهای مذکور را کاهش داده و قوه قضاییه را با مشکل مواجه می کند. در نتیجه قوه قضائیه از یک طرف مخالف راه حل های اصولی برای کاهش پرونده های حقوقی و اقتصادی است و از طرف دیگر متقاضی بودجه برای رسیدگی به پرونده ها است.
3- درآمدهای ناشی از سود بانکی نمونه دیگری است. دستگاه ها به روش های مختلف پول خود را در بانک نگه داشته و سود قابل توجهی از آن دریافت می کنند. حساب های مشهور قوه قضائیه از همین نوع است که منجر به مسائلی همچون اطاله دادرسی، بلوکه کردن های طولانی مبالغ مردم، وثیقه های سنگین و امثال آن می شود. بسیاری از نهادهای عمومی، شخصیت های مذهبی و موسسات و سازمانها چنین درآمدهایی را استفاده می کنند و حتما از کاهش سود بانکی استقبال نمی کنند.
4- درآمد چند هزار میلیارد تومانی تامین اجتماعی از محل بیمه قراردادها یکی دیگر از درآمدهای ناصواب است. تامین اجتماعی یک پول را دوبار از شرکت ها اخذ کرده و دو سال آنها را مجبور می کند که دنبال برگرداندن آن بدوند. تامین اجتماعی از قبل عدم صرفه اقتصادی برای شرکت ها یا بی انصافی در محاسبه، چند هزار میلیارد تومان کسب درآمد می کند ولو به قیمت ورشکستگی شرکت ها و یا افزایش هزینه معاملات و نامطلوب کردن محیط کسب و کار و...
5- تراکم فروشی در شهرداری یک نمونه دیگر است. ریشه بسیاری از تخریب های محیط زیست و قطع درختان، بلند مرتبه سازی ها و به تبع آن شلوغی محلات، تخربب بافت های فرهنگی، توسعه بی حد و حصر فضاهای تجاری و به تبع آن توسعه واردات، گرانی خدمات و مسکن در شهر و... در تراکم فروشی است و تا این منبع ناپایدار و ناصواب درآمد شهرداری وجود داشته باشد نمی توان انتظار توسعه شهری مناسب داشت.
6- درآمد ناشی از جریمه ها در شهرداری یک نمونه دیگر است. افراد خلاف مقررات ساخت و ساز می کنند و قانون شهرداری را مخیر کرده است که یا جریمه بگیرد یا بنا را تخریب کند. وقتی امکان کسب درآمد از تخلف باشد بدیهی است که تخلفات افزایش و ساخت و سازها خلاف مقررات انجام می شود و برای طرفین منفعت دارد.
* دبیر اسبق جنبش عدالتخواه دانشجویی و مدیر شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان)
