در سال 1903 گوگیلمو مارکونی (Guglielmo Marconi) که از او به عنوان پدر ارتباطات رادیویی مدرن نام میبرند، تصمیم گرفت دستاورد شگفتانگیز خود را در یک نمایش بزرگ در آکادمی علوم سلطنتی انگلستان ارائه کند. قرار بود مارکونی از نقطهای حدود ۵۰۰ کیلومتر دورتر، واقع در صخرههای پلدو، یک پیام مورس را بهصورت رادیویی ارسال کند و این پیام در سالن نمایشی در لندن دریافت شود. اما نمایش آنگونه که برنامهریزیشده بود پیش نرفت و قبل از اینکه مارکونی شروع به ارسال پیام کند، یک پیام مورس مشابه عبارت زیر توسط اپراتور تلگراف در سالن دریافت شد:
حملات سایبری در دنیای واقعی بسیار متنوع هستند، بهگونهای که با توجه به میزان دانش و خلاقیت مهاجمان یک حمله سایبری میتواند شکلهای مختلفی به خود بگیرد. در واقع به همین دلیل است که سازمانها باید سازوکار دفاعی چندلایهای را بهمنظور مقابله با انواع مختلف تهدیدات سایبری طراحی و پیادهسازی کنند. انواع حملات سایبری را میتوان با توجه به ویژگیهای حمله، روشهای مورد استفاده مهاجمان، اهداف حمله و ... به روشهای گوناگون دستهبندی کرد. بهطور مثال، گروهبندی را میتوان بر اساس حملات سمت سرور و حملات سمت کاربر، حملات سایبری در زمینه شبکه، حملات سایبری در زمینه سرویسهای مبتنی بر وب و انواع دستهبندیهای دیگر انجام داد. در مقیاس کلان و در سطح حاکمیتی حملاتی وجود دارند که نوک پیکان آنها دولتها و سازمانهای دولتی را هدف قرار دادهاند. از متداولترین نوع حملههای سایبری به موارد زیر میتوان اشاره کرد.
واژه بدافزار به نرمافزارهای مخرب اشاره دارد. در تعریف ساده بدافزار هرگونه قطعه یا مولفه نرمافزاری است که با هدف آسیب رساندن به دادهها، دستگاهها یا مردم نوشته شده است. مجرمان سایبری بدافزارها را با هدف گسترش دسترسی، سرقت اطلاعات، کسب درآمد نامشروع پیادهسازی کرده و به درون زیرساختهای یک سازمان ارسال میکنند.
فیشینگ گونهای از حملات سایبری است که پایه و اساس آن بر مهندسی اجتماعی و سوءاستفاده از اعتماد مردم قرار دارد. در حالت عادی و مرسوم این مدل، ایمیلی در ظاهر از جانب سطوح مدیریتی رده بالا برای یکی از کارمندان سازمان یا نهاد ارسال میشود و اعلام میدارد که ضمیمه ایمیل بیلان کاری یا گزارش مالی سازمان در بازه شش ماهه سال است. زمانی که کاربر ایمیل یاد شده را باز کند، با توجه به ایدهای که هکر روی آن متمرکز بوده، ماکروهای مخرب، بدافزارهای همراه با ضمیمه، کیلاگرها یا هرگونه بدافزار دیگری روی سامانه کاربر اجرا شده و به سرقت گذرواژهها و نام حسابهای کاربری پرداخته یا کاربر را به سمت سایتهای جعلی هدایت میکنند. فیشینگ قلابدار گونه خاصی از این بردار حمله است.
مهاجم با سوءاستفاده از انواع آسیبپذیریهای مرتبط با بانکهای اطلاعاتی مبتنی بر SQL، کد مخرب خود را توسط سرور SQL اجرا میکند. بهطور مثال، اگر در یک وبسایت سرور SQL در برابر حمله تزریق کد آسیبپذیر باشد، ممکن است مهاجم کد خود را در کادر متنی جستوجوی موجود در وبسایت بنویسد و سرور SQL را مجبور کند تا تمام گذرواژههای ذخیرهشده را روی سایت نمایش دهد.
این مدل حملات نیز از طریق تزریق کدهای مخرب انجام میشوند، با این تفاوت که در اینجا خود وبسایت هدف مستقیم حمله نیست. در واقع هنگامیکه کاربر با استفاده از مرورگر اینترنتی خود از وبسایت آلوده بازدید میکند، کد مخرب روی رایانه کاربر اجرا خواهد شد. بهطور مثال، در صورت آسیبپذیر بودن یک وبسایت مهاجم میتواند کد مخرب موردنظر خود را در بخش نظرات کاربران ذخیره کند تا هرگاه کاربری از این بخش سایت بازدید کرد کد بهصورت خودکار روی رایانه آن کاربر اجرا شده و اطلاعاتی را که پس از آن توسط کاربر وارد میشود، به سرقت ببرد.
در این موارد مهاجم با استفاده از روشهای مختلف مانند بهرهگیری از یک آسیبپذیری و ارسال حجم بالای ترافیک توسط هزاران یا حتی میلیونها رایانه به سمت سرویس وب قربانی تلاش میکند تا آن را از سرویسدهی خارج کرده یا حداقل در سرویسدهی آن اختلال ایجاد کند.
در این نوع حملات مهاجم تلاش میکند تا با روشی مانند اجرای حملات سرقت نشست (Session Hijacking)، بین کاربر و سرور قرارگرفته و دادههای در حال تبادل را شنود کند. بهاینترتیب، مهاجم میتواند به اطلاعات محرمانه دسترسی پیدا کند یا از دادههایی که به دست آورده در حملات بعدی علیه کاربر قربانی استفاده کند.
از آنجا که بین کاربران وب (البته به اشتباه) بسیار متداول است که از یک نام کاربری و رمز عبور مشابه در وبسایتها و سرویسهای وب مختلف استفاده کنند، ممکن است مهاجمان با استفاده از اطلاعات هویتی نشت شده از یک وبسرویس تلاش کنند تا بهحساب کاربران وبسایتهای دیگر دسترسی پیدا کنند.
امروزه، تقریباً تمام سازمانهای دولتی و کسبوکارهای خصوصی، بخش قابلتوجهی از خدمات خود را بهصورت الکترونیک و در فضای سایبری به کاربران ارائه میدهند. از سوی دیگر، مفهوم ابر و منابع ابری (شامل پردازش، ذخیرهسازی و انواع خدمات ابری) بهسرعت در حال گسترش است، بهگونهای که در بسیاری از کشورها فضای کسبوکار و راهکارهای خدمات دولتی را متحول کرده است. از یکسو با توجه به مواردی که در مقدمه شرح داده شد و از سوی دیگر گسترش روزافزون خدمات دولتی و خصوصی در فضای اینترنتی، نیاز به تامین امنیت سایبری در مقابل مهاجمان و بهخصوص گروههای مهاجم تحت حمایت دولتها بیشازپیش احساس میشود. از طرفی تامین تجهیزات و خدمات پیشرفته امنیتی بسیار پرهزینه بوده و مدیریت و نگهداری از امنیت چند لایه نیاز به استفاده از متخصصان امنیتی در تمام سازمانها و شرکتهای خصوصی خواهد داشت. با توجه به موارد ذکرشده، یکی از انواع خدمات ابری که در سالهای اخیر بسیار مورد استقبال قرارگرفته، امنیت بهعنوان خدمت SECaas سرنام (Security as a service) است که ما در این مقاله آن را خدمات امنیت ابری مینامیم. شرکت PWC در گزارش سال 2016 در خصوص بررسی راهکارهای مورداستفاده توسط سازمانهای کانادایی برای مقابله با تهدیدات روزافزون سایبری و مقایسه آن با سایر کشورهای دنیا اعلام کرد، بیش از 60 درصد سازمانهای کانادایی و سازمانهای دنیا از راهکارهای امنیت ابری استفاده میکنند. جزییات این اطلاعات در شکل دو نشان داده شده است. در واقع، خدمات امنیت ابری یک مدل از خدمات پردازش ابری است که خدمات مختلف امنیت سایبری را بهصورت مدیریت شده و از طریق اینترنت برای کاربران فراهم میکند.
کاهش هزینه: خدمات امنیت ابری بهمراتب هزینه سالانه کمتری نسبت به خرید سختافزارهای امنیتی و لایسنسهای سالیانه آنها خواهد داشت.
با توجه به پیچیدگی و تنوع بسیار بالای حملات، برای مقابله با انواع تهدیدات، نیاز به تشکیل یک گروه امنیتی واجد تخصصهای گوناگون توسط سازمانها بهشدت احساس میشود. تشکیل چنین گروهی برای هر سازمانی بسیار دشوار و هزینهبر خواهد بود و یکی از دلایل استقبال سازمانها و شرکتها از راهکارهای امنیت ابری برای مقابله با همین مشکل است. بخشی از راهکارهای امنیت ابری در شبکههای توزیع محتوا قابلارائه است. بهطورکلی، یک شبکه توزیع محتوا میتواند با حملاتی مانند مرد میانی یا شنود اطلاعات، حملات منع سرویس انکار شده و غیره (درواقع انواع مختلف حملات به سرویسهای مبتنی بر وب) مقابله کند. البته انواع خدمات امنیت ابری ارائهشده توسط هر شرکت ارائهدهنده راهکارهای توزیع محتوا متفاوت بوده و حتی برخی از این شرکتها هیچگونه خدمات امنیتی را در راهکار خود ارائه نمیکنند؛ بهعبارتدیگر، راهکارهای امنیت ابری جزو خدمات ذاتی تمام شبکههای توزیع محتوا نیستند. بررسی خدمات امنیتی ارائهشده توسط شرکتهای مختلف خارج از موضوع این مقاله بوده و در اینجا تنها به بررسی انواع خدمات امنیت ابری قابلارائه در یک شبکه توزیع محتوا پرداختهشده است. مهمترین راهکارهای امنیت ابری قابلارائه در شبکههای توزیع محتوا به شرح زیر است:
با توجه به قابلیتهای ذکر شده و انواع حملات متداول سایبری که در بخش قبل شرح داده شد، در جدول یک انواع حملاتی که شبکه توزیع محتوا قابلیت مقابله با آنها را دارد، ارائهشده است. با توجه به تنوع حملات و لزوم طراحی یک سازوکار دفاعی چندلایه در سازمانها، هر سازمان بر اساس عواملی چون میزان اهمیت امنیت سایبری دادههای موجود، بودجه سایبری و ...، دو روش کلی را برای بهرهبرداری از راهکارهای امنیت ابری پیش رو دارد. روش اول این است که سازمانها میتوانند بخشی از لایههای امنیتی خود را بهطورکلی به ارائهدهندگان سرویسهای امنیت ابری انتقال داده و به توان سایبری این شرکتها تکیه کنند. در روش دیگر آنها میتوانند از این خدمات بهعنوان یک لایه دفاعی، اضافه بر لایهها و راهکارهای امنیتی درونسازمانی خود و در راستای افزایش قابلیت دفاع سایبری سازمان بهرهبرداری کنند. البته قابل ذکر است که پیادهسازی ترکیبی از این دو روش نیز امکانپذیر است. بهطور مثال، یک سازمان میتواند تجهیزات دیوار آتش خود را داشته باشد، بهطور همزمان هم تجهیزات WAF داشته باشد و هم از WAF ابری استفاده کند و در خصوص مقابله با حملات نقض خدمت توزیعشده تنها بر راهکارهای امنیت ابری تکیه کند. همانگونه که قبلاً هم ذکر شد استفاده از خدمات امنیت ابری فارغ از اینکه با چه دیدگاهی انجام شود، سازمان را از دانش یک گروه متخصص در بیرون از سازمان بهرهمند خواهد کرد که بهنوبه خود میتواند تاثیر بسزایی را در مقابله با طیف وسیعتری از حملات به همراه داشته باشد.
