به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ 29 خرداد ماه سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی است، شریعتی را می توان یکی از روشنفکرانی دانست که پس از گذشت 42 سال از پایان زندگی اش هنوز مورد کنکاش و بررسی قرار می گیرد و هنوز مرجعی برای بررسی جامعه است. به همین مناسبت نیز کمیته آزاد اندیشی اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل در نشریه هوای آزاد خود به بررسی زندگی شریعتی پرداخته است.
به همین بهانه «خبرنامه دانشجویان ایران» در گفت و گو با معین رضیئی دبیر کمیته آزاداندشی اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل و مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه هوای آزاد و مرتضی زادمهدی دبیر کمیته آزاداندیشی انجمن اسلامی 1348 علوم پزشکی شهید بهشتی و جانشین سردبیر نشریه هوای آزاد به بررسی نگاه های مارکسیستی و لیبرالی که به شریعتی شده است نگاه کرد.
معین رضیئی در این گفت و گو با اشاره به ویژه نامه «هوای آزاد» پیرامون زندگی دکتر شریعتی گفت: در این شماره از نشریه هوای آزاد 14 روایت از شخصیت هایی که در تاریخ انقلاب افراد مهمی بودند و به نوعی در بطن جریان انقلاب بودند و نظر های مختلفی در مورد شریعتی داشتند را آورده ایم. در این روایت ها هیچ گونه مرز و سانسوری وجود نداشته است به طوری که از نظرات بازرگان تا نظرات آیت الله مصباح یزدی که با شریعتی به لحاظ ایدئولوژی تضاد فکری و اختلاف نظری دارند نیز آورده شده است. درواقع در این نشریه سعی کردیم تا چهره ای بدون روتوش ازشریعتی نشان بدهیم چرا که شریعتی یکی ازچهره هایی است که همانطور که رهبر انقلاب فرمودند هم مخالفان و هم موافقان شریعتی به این چهره ظلم کردند، موافقان به این دلیل که شریعتی را یک چهره صد در صد کامل می دانند و حاضر نیستند نقدی بر وی را بپذیرند و مخالفان نیز به دلیل این که شریعتی را فردی منحرف و خارج از دین می دانند.
مدیر مسئول نشریه هوای آزاد ادامه داد: تعصب های موافقان و مخالفان باعث شده است تا چهره واقعی شریعتی که تاثیر به سزایی در انقلاب اسلامی داشتند، شناخته نشود. علاوه بر این 14 روایت، 5 نقد دانشجویی نسبت به دیدگاه های دکتر شریعتی آوردیم که مهم ترین دیدگاهی که بین این نقدها بررسی شده است تحت عنوان «دعوای پدر و پسری» به این موضوع پرداختیم و سعی کردیم که شریعتی آن گونه که نسبت به روحانیت دارد را نشان بدهیم نه آنگونه که دیدگاه غالب وجود دارد.
شریعتی در پازل چپ و راست
رضیئی در پاسخ به این سوال که نظرات مارکسیست ها و لیبرال ها در مورد شریعتی چه گونه بوده است گفت: هم چپ ها و هم راست ها سعی دارند شریعتی را آنگونه که دوست دارند تفسیر کنند. به عنوان مثال از لیبرالها شروع می کنم. افرادی مانند مهدی بازرگان و دکتر سروش در دوگانه سازی های بین روشنفکری و روحانیت همواره طرف شریعتی را می گیرند و سعی می کنند به وسیله شریعتی روحانیت را بکوبند پ اما در جاهایی که دوگانه سازی هایی بین چپ و راست وجود دارد سعی می کنند به شریعتی حمله می کنند. برای مثال دکتر سروش در مقاله فراتر از ایدئولوژی که در نشریه کیان چاپ شد شریعتی را به شدت نقد می کند که چرا دین را ایدئولوژیک کرد اما در مقالات دیگر می بینید که در دوگانه سازی روحانیت و شریعتی طرف شریعتی را می گیرند، دکتر سروش که شریعتی را به خاطر ایدئولوژیک کردن دین مورد نقد قرار می دهد در جایی دیگر دلیل مخالفت روحانیت با شریعتی را این موضوع عنوان می کند که چون روحانیت حرف دکتر شریعتی را نمی فهمیدند و دکتر شریعتی حرف نویی برای جامعه داشته و روحانیت دارای تحصیلات سنتی بودند، نمی توانستند حرف های شریعتی را بپذیرند و مجبور بودند با دکتر شریعتی مخالفت کنند چون شریعتی را یک رقیب برای خود می دانستند. این حرف نوی که سروش در حمایت از شریعتی بیان می کند مخالف با همان انتقاداتی است که دکتر سروش به شریعتی وارد می کند.
او ادامه داد: مشابه همین صحبت را هم مهندس بازرگان نیز دارد. مهندس بازرگان دقیقا همین طرفداری را از شریعتی دارد. بازرگان مخالفت روحانیت با شریعتی را به دو دلیل می داند که یکی از انها نوآوری شریعتی در مباحث دینی است و چون روحانیون دارای افکار قدیمی داشتند مجبور بودند با آن مخالفت کنند. دلیل دوم را هم حسادت روحانیون به شریعتی دانسته و این موضوع که شریعتی توانسته بود جوانان را به خوبی به خودش جذب کند روحانیت با او مخالفت می کردند.
آیا می توانیم بگوییم گفتمان فرقان همان گفتمان شریعتی بود؟
دبیر کمیته آزاداندشی اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل گفت: چپ گرا ها هم به همین صورت عمل کردند، گروهی که در بین چپ گراها، چه بعد و چه قبل از انقلاب بیشترین تاثیر را از شریعتی داشت گروه فرقان بود، به نوعی که اکبرگودرزی رهبر فرقان مشتاق آثار شریعتی بود و می توانید در جزوات گروه فرقان به کرات استنادات به کتاب «تشیع علوی، تشیع صفوی» را ببینید، در اعترافات اعضای گروه فرقان هم این پیروی از دکتر شریعتی دیده می شود برای مثال محمود کاشانی یکی از سران فرقان در وصیت نامه خود می گوید من خانواده خود را به مطالعه آثار شریعتی دعوت می کنم و همین موضوع نشان دهنده تاثیرپذیری این گروه از شریعتی است. حتی ما تصویر سنگ قبر یک نفر از اعضای فرقان که در نشریه هم آورده ایم بر روی آن نوشته بود پیرو مکتب شریعتی و عضو گروه فرقان. اما آیا می توانیم بگوییم گفتمان فرقان همان گفتمان شریعتی بود؟ نه چون دکتر شریعتی با حذف فیزیکی به شدت مخالف بود، این چیزی هست که با افکار شریعتی کاملا مخالف هست. در اعترافات گروه فرقان هم هست که می گویند یکی را پیدا کردیم که از شریعتی روشن فکرتر است و آن هم اکبر گودرزی است و ما پیرو اکبر گودرزی شدیم.
رضیئی افزود: این که بگوییم شریعتی مارکسیست بود یا خیر؟ به هیچ وجه نمی توانیم این نتیجه را بگیریم که شریعتی مارکسیست بوده است اما به شدت تحت تاثیر مارکس بود. شریعتی در دوگانه سازی هایی که دارد ابوذر غفاری را در مقابل دانشمندان اسلامی مانند ابن سینا و علامه مجلسی قرار می دهد و در این دوگانه طرف ابوذر غفاری را گرفته و می گوید درد ابوذر غفاری است که درد جامعه ما را حل می کند نه درد ابن سینا ها و علامه مجلسی ها و دیگران . این جمله شریعتی به شدت شبیه این جمله مارکس است که می گوید فیلسوفان تا کنون جهان را تفسیر کرده اند اما چیزی که ما به آن نیاز داریم این تغییر جهان است نه تعبیر جهان. این دوگانه سازی که شریعتی بین ابن سینا و علامه مجلسی در نظر می گیرد بر اساس همین جملات مارکس است و شریعتی در نوشته های خود بارها از نوشته ها و اندیشه های مارکسیستی استفاده می کند و سعی می کند برای افکار و الگوهای خود یک الگوی اسلامی هم ایجاد کند و می بینید در پیوند میان شخصیت ها و برای توجیه آنها سراغ شخصیت هایی مانند ابوذر غفاری، حضرت زینب،حضرت علی و حضرت عباس و شخصیت های این چنینی در صدر اسلام می رود.
او ادمه داد: اما باز هم نمی توانیم ادعا کنیم که شریعتی یک مارکسیست تمام عیار بوده است. شریعتی هر چند تاثیر پذیرفته از مارکس بود اما افکار شریعتی در طول زندگی همواره دچار تغییر بوده استو چه بسا اگر زندگی شریعتی ادامه پیدا می کرد و چه بسا یک دهه دیگر زندگی می کرد از نگاه های مارکسیستی نیز عبور می کرد، که البته شریعتی در اواخر عمر خود به نقد مارکس هم پرداخته بود و مقالاتی در نقد مارکس می نوشت.
مرتضی زادمهدی دبیر کمیته آزاداندیشی انجمن اسلامی 1348 علوم پزشکی شهید بهشتی و جانشین سردبیر نشریه هوای آزاد نیز با توجه به اهمیت محتوا و نیاز تشکل های دانشجویی به شناخت شخصیت های معاصر گفت: رهبری مکررا به کرسی های آزاد اندیشی داشتند و این آزاد اندیشی ابتدا نیاز به آموزش دارد، دانشجویان و به خصوص افرادی که در تشکل های دانشجویی فعال هستند و دانشجویان بر اساس اطلاعاتی که در اختیار دارند فعالیت می کنند.
او با اشاره به این موضوع که می توان تهیه چنین نشریاتی را می توان در راستای نهضت کتابخوانی که مد نظر رهبر انقلاب است دانست، گفت: این نشریه در ابتدا از دو سه دانشکده آغاز شد و کم کم گسترش پیدا کرد و اکنون چند دانشگاه در تهیه مطالب این نشریه مشارکت می کنند. هدف از چاپ نشریه نیز بیشتر افراد درون تشکیلاتی هستند که در گام های اولیه به اطلاعاتی جامع و کامل برای بررسی پدیده ها نیازمندند. تهیه این نشریه به دو صورت به دانشجویان کمک می کند، برای تهیه این نشریه بیش از30 تا 40 کتاب مطالعه می شود و از این طریق دانشجویان به سطحی از اطلاعات و تفکرات می رسند که می توانند در این مورد بحث کنند و علاوه بر این مورد وقتی این نشریات در اختیار دانشجویان مختلفی که مبه منابع دسترسی ندارند قرار می گیرد.
برای دانلود نشریه هوای آزاد اینجا کلیک کنید
